02.07 Odpracowywanie świąt zgodnie z Konstytucją

TrybunaÅ‚ Konstytucyjny badaÅ‚, czy tryb uchwalenia w kodeksie pracy zmian dotyczÄ…cych zasad obliczania czasu pracy w przypadku wystÄ…pienia dwóch Å›wiÄ…t w jednym tygodniu nie naruszyÅ‚ Konstytucji.

Komunikat prasowy po rozprawie dotyczÄ…cej braku odpowiednio dÅ‚ugiego okresu dostosowawczego do sytuacji wystÄ™powania dwóch Å›wiÄ…t w jednym tygodniu.

Termin wejścia w życie ustawy z 18 października 2006 r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy jest zgodny z konstytucją.

30 czerwca 2009 r. o godz. 9.30 TrybunaÅ‚ Konstytucyjny rozpoznaÅ‚ wniosek Polskiej Konfederacji Pracodawców Prywatnych Lewiatan dotyczÄ…cy braku odpowiednio dÅ‚ugiego okresu dostosowawczego do sytuacji wystÄ™powania dwóch Å›wiÄ…t w jednym tygodniu.

Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 4 w związku z art. 1 pkt 1 i art. 2 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy jest zgodny z art. 2 konstytucji.

Kwestionowany art. 4 ustawy nowelizujÄ…cej, jest przepisem koÅ„cowym i brzmi nastÄ™pujÄ…co: "Ustawa wchodzi w życie z dniem 30 listopada 2006 r". Wnioskodawca przywoÅ‚aÅ‚ również art. 1 pkt 1 oraz art. 2 ustawy nowelizujÄ…cej. Pierwszy z nich, tj. art. 1 pkt 1, brzmi: ".w art. 130 § 2 uchyla siÄ™ zdanie drugie". W wyniku uchylenia zdania drugiego pozostaÅ‚a w mocy zasada opisana w zdaniu pierwszym art. 130 § 2 kodeksu pracy. Skutkuje ona obniżaniem wymiaru czasu pracy o 8 godzin za każdy dzieÅ„ Å›wiÄ…teczny, inny niż niedziela, bez wzglÄ™du na liczbÄ™ tego typu dni Å›wiÄ…tecznych w jednym tygodniu kalendarzowym.

Art. 2 ustawy nowelizującej, jest przepisem o charakterze przejściowym. Przewiduje on, iż: "Zmniejszenie wymiaru czasu pracy w okresie rozliczeniowym obejmującym grudzień 2006 r. nie może spowodować obniżenia wynagrodzenia za pracę wypłacanego pracownikowi za ten okres. Wynagrodzenie takie przysługuje za liczbę godzin pracy ustaloną na podstawie art. 130 k. p. w dotychczasowym brzmieniu". Przepis ten miał charakter epizodyczny i dotyczył sytuacji występujących w grudniu 2006 r.

W uzasadnieniu wniosku PKPP Lewiatan podkreÅ›liÅ‚a, że nie kwestionuje - co do zasady - regulacji ustawy nowelizujÄ…cej, "zaskarżajÄ…c jedynie zbyt krótki okres vacatio legis, jaki poprzedziÅ‚ jej wejÅ›cie w życie".

Wzorcami kontroli, wskazanymi przez wnioskodawcÄ™, sÄ… szczegóÅ‚owe zasady wyprowadzane z art. 2 konstytucji, tj.: zasada zaufania obywatela do paÅ„stwa i stanowionego przez nie prawa, zasada lojalnego postÄ™powania paÅ„stwa wobec jednostki, zasada poprawnej legislacji i zasada racjonalnego dziaÅ‚ania ustawodawcy. Zdaniem wnioskodawcy, vacatio legis wynikajÄ…ca z art. 4 ustawy nowelizujÄ…cej, nie speÅ‚nia wskazanych tu standardów obowiÄ…zujÄ…cych w paÅ„stwie prawnym.

Odpowiednia vacatio legis, zgodna z zasadą zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa, zdaniem PKPP Lewiatan, powinna korespondować z długością okresu rozliczeniowego, trwającego przeciętnie 4 miesiące. W ocenie wnioskodawcy w wyniku wprowadzenia ustawy nowelizującej pracodawcy ponieśli znaczne koszty wynikające z konieczności zmiany organizacji pracy już w grudniu 2006 r. Zakwestionowane przepisy zaskoczyły ich całkowicie przez to, że spowodowały zmianę prawa w trakcie trwającego okresu rozliczeniowego.

Z uzasadnienia doÅ‚Ä…czonego do projektu ustawy nowelizujÄ…cej wynika, że celem ustawodawcy byÅ‚o wprowadzenie nowych przepisów jeszcze przed grudniem 2006 r., W okresie ÅšwiÄ…t Bożego Narodzenia miaÅ‚o bowiem po raz drugi w ciÄ…gu tego samego roku dojść do zbiegu dwóch dni Å›wiÄ…tecznych innych niż niedziela w jednym tygodniu kalendarzowym. Derogacja zdania drugiego art. 130 § 2 k.p., miaÅ‚a usunąć wÄ…tpliwoÅ›ci, zwiÄ…zane z interpretacjÄ… tego przepisu, zwÅ‚aszcza - wÄ…tpliwoÅ›ci co do jego konstytucyjnoÅ›ci.

TrybunaÅ‚ wziÄ…Å‚ pod uwagÄ™, że znowelizowane przepisy nie zmieniÅ‚y radykalnie sposobu ustalania czasu pracy. Podstawowe unormowania k. p., tj. art. 129 i art. 130 § 1 i 2 zd. 1 kodeksu pracy zachowaÅ‚y dotychczasowe brzmienie. Uchyleniu poddano jedynie zd. 2 w art. 130 § 2 kodeksu pracy, wobec którego podnoszone byÅ‚y (m. in. przez Rzecznika Praw Obywatelskich) zarzuty jego niekonstytucyjnoÅ›ci. W wyniku nowelizacji nastÄ…piÅ‚ powrót do stanu prawnego sprzed 1 stycznia 2004 r., kiedy pracownicy mieli prawo do tylu dni wolnych od pracy (bez obowiÄ…zku ich "odpracowania"), ile dni Å›wiÄ…tecznych (zgodnie z ustawÄ…) wystÄ…piÅ‚o w dni inne niż niedziele.

Sejm uchwaliÅ‚ ustawÄ™ nowelizujÄ…cÄ… kodeks pracy, mieszczÄ…cÄ… zaskarżone przepisy, 18 października 2006 r. UstawÄ™ tÄ™ Senat przyjÄ…Å‚ bez poprawek 9 listopada 2006 r. Po podpisaniu przez Prezydenta ustawa nowelizujÄ…ca zostaÅ‚a ogÅ‚oszona w Dzienniku Ustaw 29 listopada 2006 r. Termin wejÅ›cia w życie ustawy zostaÅ‚ w niej ustalony na dzieÅ„ 30 listopada 2006 r. (tj. po jednodniowej vacatio legis). WskazujÄ…c konkretny dzieÅ„ wejÅ›cia w życia nowelizacji Sejm i Senat zmierzaÅ‚y do jednoznacznego wskazania terminu wejÅ›cia w życie przepisów nowelizujÄ…cych kodeks pracy.

Trybunał Konstytucyjny przyjął, że brak niewątpliwych podstaw do stwierdzenia, iż pracodawcy zrzeszeni w PKPP Lewiatan zostali całkowicie zaskoczeni zaskarżonymi przepisami ustawy nowelizacyjnej.

Po pierwsze, zbieg dni Å›wiÄ…tecznych (ustawowo wolnych od pracy), innych niż niedziele, w jednym tygodniu w maju i w grudniu 2006 r. byÅ‚ okolicznoÅ›ciÄ… wynikajÄ…cÄ… z innych poprzednio obowiÄ…zujÄ…cych ustaw, które nie zostaÅ‚y zakwestionowane, oraz z uznania przez te ustawy okreÅ›lonych dni za "wolne od pracy" (1 i 3 maja, 25 - 26 grudnia). Po drugie, rzÄ…dowy projekt ustawy nowelizujÄ…cej zostaÅ‚ opublikowany w Biuletynie Informacji Publicznej i byÅ‚ dostÄ™pny dla zainteresowanych na dÅ‚ugo przed uchwaleniem ustawy. W zakresie przepisów zakwestionowanych przez PKPP Lewiatan brzmienie ustawy nie różni siÄ™ od brzmienia tak ogÅ‚oszonego projektu. Po trzecie, projektowana ustawa byÅ‚a przekazana w ramach konsultacji spoÅ‚ecznych organizacjom pracodawców, w tym: wnioskodawcy - PKPP Lewiatan (przy czym wnioskodawca nie zgÅ‚osiÅ‚ swych uwag w ustawowym terminie, uczestniczyÅ‚ natomiast w posiedzeniach nadzwyczajnej komisji sejmowej, opiniujÄ…cej kwestionowane zmiany w unormowaniach k. p.). Wnioskodawca miaÅ‚ wiÄ™c Å›wiadomość zarówno kierunków nowelizacji, jak i woli ustawodawcy, by projektowane zmiany objęły dni Å›wiÄ…teczne już w grudniu 2006 r.

TrybunaÅ‚ Konstytucyjny przyjÄ…Å‚, że skrócenie typowego okresu vacatio legis (ograniczajÄ…ce w pewnym stopniu czasowe możliwoÅ›ci przystosowania siÄ™ do znowelizowanych regulacji prawnych) znajdowaÅ‚o dostateczne usprawiedliwienie w innych wartoÅ›ciach konstytucyjnych. W szczególnoÅ›ci miaÅ‚o sÅ‚użyć zapewnieniu zgodnoÅ›ci unormowaÅ„ art. 130 k.p. z art. 66 ust. 2 konstytucji oraz koherencji pomiÄ™dzy treÅ›ciÄ… art. 130 § 2 a art. 1519 k. p. Przy uwzglÄ™dnieniu faktu uczestnictwa PKPP Lewiatan oraz jej udziaÅ‚u w sejmowej konsultacji projektu ustawy mieszczÄ…cej kwestionowane unormowania oraz ich udziaÅ‚u w pracach komisji sejmowej nad istotnÄ… tu nowelizacjÄ… ustawy - Kodeks pracy, odstÄ…pienie od czternastodniowej vacatio legis należy uznać za usprawiedliwione. Uzasadnia je dążenie do ochrony innych wartoÅ›ci: zgodnoÅ›ci prawa z konstytucjÄ…, jednoznacznoÅ›ci unormowaÅ„ ustawowych i wewnÄ™trznej spójność unormowaÅ„ kodeksu pracy, istotnych dla urzeczywistnienia konstytucyjnej zasady paÅ„stwa prawnego (art. 2 konstytucji). TrybunaÅ‚ Konstytucyjny uwzglÄ™dniÅ‚ ponadto wÄ…ski zakres kwestionowanej przez wnioskodawcÄ™ nowelizacji, fakt przywrócenia przez niÄ… poprzedniego brzmienia (niekwestionowanych co do zgodnoÅ›ci z konstytucjÄ…) unormowaÅ„ kodeksowych oraz potrzebÄ™ respektowania konstytucyjnego prawa do wypoczynku gwarantowanego w art. 66 ust. 2 konstytucji (prawo pracownika "do okreÅ›lonych w ustawie dni wolnych od pracy").

Rozprawie przewodniczył sędzia TK Zbigniew Cieślak, a sprawozdawcą był sędzia TK Marian Grzybowski.

Wyrok jest ostateczny, a jego sentencja podlega ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw.

Komunikat prasowy przed rozprawÄ… dotyczÄ…cÄ… braku odpowiednio dÅ‚ugiego okresu dostosowawczego do sytuacji wystÄ™powania dwóch Å›wiÄ…t w jednym tygodniu.

30 czerwca 2009 r. o godz. 9.30 TrybunaÅ‚ Konstytucyjny rozpozna wniosek Polskiej Konfederacji Pracodawców Prywatnych Lewiatan dotyczÄ…cy braku odpowiednio dÅ‚ugiego okresu dostosowawczego do sytuacji wystÄ™powania dwóch Å›wiÄ…t w jednym tygodniu.

Trybunał Konstytucyjny orzeknie w sprawie zgodności art. 4 w związku z art. 1 pkt 1 oraz art. 2 ustawy z dnia 18 października 2006 roku o zmianie ustawy - Kodeks pracy z art. 2 konstytucji.

Kwestionowany przepis stanowi, że ustawa z 18 października 2006 roku - Kodeks pracy wchodzi w życie 30 listopada 2006 r. Wnioskodawca nie kwestionuje regulacji co do zasady, a jedynie zbyt krótki okres dostosowawczy, jaki poprzedziÅ‚ jej wejÅ›cie w życie. Ustawa ta zostaÅ‚a opublikowana w Dzienniku Ustaw z 29 listopada 2006 r., vacatio legis wyniosÅ‚a wiÄ™c zaledwie jeden dzieÅ„. Zdaniem wnioskodawców wszystkie przepisy zmieniajÄ…ce sytuacjÄ™ prawnÄ… obywateli na ich niekorzyść winny być poprzedzone stosownym okresem dostosowawczym. Ustawa ksztaÅ‚tuje na niekorzyść pracodawców nowe zasady rozliczenia czasu pracy. Pracownicy pracowali o jeden dzieÅ„ krócej już w grudniu 2006 roku, a ich wynagrodzenie nie byÅ‚o zmniejszone. Pracodawcy utracili korzyÅ›ci wynikajÄ…ce z niemożnoÅ›ci wywiÄ…zania siÄ™ z kontraktów, ponieÅ›li też stratÄ™ zwiÄ…zanÄ… z koniecznoÅ›ciÄ… zapÅ‚acenia za dzieÅ„ wolny od pracy. Z chwilÄ… wejÅ›cia w życie ustawy w przypadku wystÄ™powania dwóch Å›wiÄ…t w jednym tygodniu wymiar czasu pracy zostaÅ‚ bowiem obniżony o dwa dni. W efekcie pracodawcy zostali caÅ‚kowicie zaskoczeni przez nowe przepisy w trakcie bieżącego okresu rozliczeniowego, co naraziÅ‚o ich na znaczne szkody oraz dezorganizacjÄ™ pracy. Zdaniem wnioskodawców narusza to zasady: poprawnej legislacji, zaufania obywatela do prawa oraz Å›wiadomego i racjonalnego dziaÅ‚ania ustawodawcy.

Rozprawie będzie przewodniczył sędzia TK Zbigniew Cieślak, a sprawozdawcą będzie sędzia TK Marian Grzybowski.

ŹródÅ‚o: TK

powrót do listy aktualnościŚwięta