05.08 Rządowi brakuje odwagi. Cenę za to tchórzostwo zapłacimy po wyborach

Kosmetyczna podwyżka stawki VAT i rezygnacja ze wzrostu podatków dochodowych nie byÅ‚y sensacjÄ…. RzÄ…d Donalda Tuska przed wyborami nie zrobiÅ‚ nic, co mogÅ‚oby zniechÄ™cić wyborców. Dopiero po gÅ‚osowaniu poczujemy srogie rozczarowanie.

Najpierw ustalmy fakty. Podatki w Polsce sÄ… już bardzo wysokie. Takie towary, jak wódka, praca, papierosy oraz benzyna, obÅ‚ożone sÄ… wrÄ™cz zaporowymi stawkami. Z każdej pensji paÅ„stwo zabiera 40%, z każdej póÅ‚litrówki 60%, z a każdego litra benzyny 54%. Akcyza na piwo jest w naszym kraju wyższa niż w Niemczech. W 2009 roku relacja podatków do PKB wzrosÅ‚a w Polsce do 44,5% i byÅ‚a najwyższa po roku 1989. Nominalne wydatki paÅ„stwa rosnÄ… szybciej niż gospodarka, co powiÄ™ksza niedobór budżetowy. Z tego powodu rosnÄ… też podatki, przez co w tym roku dzieÅ„ wolnoÅ›ci podatkowej (czyli datÄ™, do której pracujemy na potrzeby rzÄ…du) obchodziliÅ›my 23 czerwca – o 9 dni później niż rok temu. W przyszÅ‚ym roku Å›wiÄ™to to bÄ™dziemy celebrowali jeszcze później.

A dług rośnie i rośnie

Skutkiem gigantycznej dziury budżetowej (7,1% PKB w zeszÅ‚ym roku i nominalnie rekordowej w roku bieżącym) jest narastajÄ…cy dÅ‚ug publiczny. Na koniec póÅ‚rocza zadÅ‚użenie skarbu paÅ„stwa wyniosÅ‚o 678,6 miliarda zÅ‚otych, co stanowiÅ‚o 50,5% ubiegÅ‚orocznego PKB. Tylko w tym roku obsÅ‚uga dÅ‚ugu publicznego bÄ™dzie nas kosztowaÅ‚a 34,9 mld zÅ‚. Na każdego Polaka przypada blisko 18 tysiÄ™cy zÅ‚ rzÄ…dowego dÅ‚ugu oraz 906 zÅ‚ rocznych odsetek. Za rzÄ…dów premiera Donalda Tuska zadÅ‚użenie Polski wzrosÅ‚o o 190,3 mld zÅ‚, czyli o 39%. 

ŹródÅ‚o: dane Ministerstwa Finansów, opracowanie: Bankier.pl

Wyższy VAT nie jest lekarstwem na rozrzutność rządu

Tymczasem Ministerstwo Finansów wydaje siÄ™ nie widzieć problemu i zamiast ograniczać wydatki, proponuje podwyżkÄ™ stawki VAT oraz zwiÄ™kszenie wpÅ‚ywów z prywatyzacji. Te propozycje nie zmieniÄ… sytuacji finansów paÅ„stwa i bÄ™dÄ… dotkliwe dla podatników. Rodzina dysponujÄ…ca dwiema Å›rednimi pensjami (2.437 zÅ‚ netto wedÅ‚ug danych z czerwca) straci na tych zmianach blisko sto zÅ‚otych rocznie.

Strategia rzÄ…du w krótkim terminie może siÄ™ sprawdzić, ale zarazem dramatycznie przybliża nas do zapaÅ›ci finansów publicznych w perspektywie kilku lat. To prosta droga do zderzenia siÄ™ z konstytucyjnÄ… barierÄ… 60% dÅ‚ugu publicznego w relacji do PKB i wpadniÄ™cia w spiralÄ™ zadÅ‚użenia. Wówczas rzÄ…d musiaÅ‚by uchwalić budżet bez deficytu, co przypÅ‚acilibyÅ›my ostrym ciÄ™ciem wydatków lub drakoÅ„skÄ… podwyżkÄ… podatków. Skutkiem byÅ‚aby gwaÅ‚towna recesja, skokowy wzrost stopy bezrobocia, deprecjacja zÅ‚otego i wyższa inflacja. Aby uniknąć realizacji tego scenariusza, należy zdiagnozować prawdziwe źródÅ‚o problemów fiskalnych Polski.

PrzyczynÄ… kÅ‚opotów budżetowych Polski jest niekontrolowany wzrost wydatków publicznych. Ministrowie i sam premier zwyczajnie mijajÄ… siÄ™ z prawdÄ…, mówiÄ…c o „oszczÄ™dnoÅ›ciach” budżetowych. Twarde dane pokazujÄ… ciÄ…gÅ‚y i dość szybki wzrost wydatków budżetowych. WzglÄ™dem roku 2007 wzrosÅ‚y one o 16%, mimo że kilka znaczÄ…cych pozycji wypchniÄ™to z budżetu. SÄ… to choćby wydatki na drogi (Krajowy Fundusz Drogowy) czy część deficytu Funduszu UbezpieczeÅ„ SpoÅ‚ecznych.

NiszczÄ… nas ZUS i biurokracja

W Polsce mamy dwie zasadnicze kategorie wydatków publicznych, które przyrastajÄ… w zastraszajÄ…cym tempie i wymagajÄ… natychmiastowego ograniczenia. PierwszÄ… z nich sÄ… wydatki socjalne. Na emerytury i różnego rodzaju zasiÅ‚ki FUS wydaÅ‚ w zeszÅ‚ym roku 148 mld zÅ‚otych, czyli 11% PKB. Tymczasem emerytów przybywa szybciej niż pracujÄ…cych, którzy muszÄ… ich utrzymywać. Na blisko dziesiÄ™ciomilionowÄ… armiÄ™ emerytów i rencistów pracuje 14,5 miliona Polaków i liczba ta w nastÄ™pnych latach bÄ™dzie miaÅ‚a tendencjÄ™ malejÄ…cÄ…. Tylko w ubiegÅ‚ym roku z naszych podatków dopÅ‚aciliÅ›my ZUS-owi 30 mld zÅ‚otych, a niemal poÅ‚owa emerytów nie ukoÅ„czyÅ‚a 65. roku życia. Tymczasem poza przymusowym dla pracowników i przedsiÄ™biorców systemem zusowskim pozostaje caÅ‚kiem spora grupa uprzywilejowanych obywateli. Na emerytury dla rolników i sÅ‚użb mundurowych podatnicy co roku pÅ‚acÄ… 21 mld zÅ‚otych. Do tego dochodzÄ… koszty górniczych przywilejów emerytalnych rzÄ™du 8 mld zÅ‚otych rocznie.

Politycy i ekonomiści powinni powiedzieć jasno: na takie emerytury nas nie stać i trzeba je będzie obniżyć, choćby znosząc automatyczną waloryzację świadczeń pobieranych z ZUS-u i likwidując pochodzące z PRL-u przywileje. To jest konieczne, aby przedłużyć żywotność obecnego systemu.

Drugim problemem jest biurokracja. Oprócz tego, że tysiÄ…ce urzÄ™dników niestrudzenie utrudniajÄ… nam codzienne życie (choć nie zawsze z wÅ‚asnej winy), to sÄ… oni niezmiernie kosztowni. Na koniec kwietnia armia urzÄ™dników osiÄ…gnęła 433,6 tysiÄ™cy, ze Å›redniÄ… pensjÄ… brutto na poziomie 3.884,03 zÅ‚ (dane GUS). Roczne utrzymanie tych ludzi kosztuje nas-podatników jakieÅ› 40 miliardów zÅ‚otych rocznie. W ostatnich piÄ™ciu latach liczba urzÄ™dników wzrosÅ‚a o 90 tysiÄ™cy i obecnie jest o 274,8 tysiÄ…ca wiÄ™ksza niż w roku 1990 (przyrost o 273%). Do tego dochodzi konieczność budowy i utrzymania kolejnych budynków przeznaczonych na potrzeby administracji oraz koszty wyposażenia stanowiska pracy urzÄ™dnika (komputer, papier, kawa). RzÄ…d i parlament tworzÄ… zbÄ™dne akty prawne, wymagajÄ…ce zatrudnienia nowych urzÄ™dników. Tyle że z tego nie wynika żadna korzyść dla obywateli, którzy muszÄ… pÅ‚acić coraz wyższe podatki na utrzymanie paÅ„stwowych pracowników.

Wnioski sÄ… wiÄ™c oczywiste dla każdego, kto dysponuje odpowiednimi informacjami i ma odwagÄ™ postawić sprawÄ™ wprost. Podnoszenie i tak wysokich podatków jest w Polsce drogÄ… prowadzÄ…cÄ… do poważnego kryzysu gospodarczego. Jedynym sposobem rozwiÄ…zania problemów budżetowych paÅ„stwa jest redukcja wydatków. OszczÄ™dnoÅ›ci należy szukać w dwóch obszarach: wydatkach socjalnych oraz aparacie biurokratycznym. Zmniejszenie wydatków w obu tych segmentach nie tylko uleczy PolskÄ™ z chronicznego deficytu budżetowego, ale także pomoże caÅ‚ej gospodarce, poprawiajÄ…c efektywność alokacji zasobów, co przyspieszy wzrost gospodarczy i zwiÄ™kszy dochody paÅ„stwa.

Krzysztof Kolany
Bankier.pl 

powrót do listy aktualnościPodatek VAT