14.01 Wieloletnie obniżki PIT ... nic nie dały

Od 1999 r. granica I i II przedziaÅ‚u skali podatkowej wzrosÅ‚a o 288,7 %, z 29624 zÅ‚ do 85528 zÅ‚. Kwota wolna od podatku wzrosÅ‚a o 140,9 %, z ok.2193 zÅ‚ do ok.3091 zÅ‚. Trzy stawki podatkowe 19, 30, i 40% zmieniÅ‚y siÄ™ w dwie – 18% i 32%, a w miÄ™dzyczasie TrybunaÅ‚ Konstytucyjny uniemożliwiÅ‚ wprowadzenia stawki PIT 50% w 2006 r. I podatnikom nic z tego nie przyszÅ‚o, zmiany okazujÄ… siÄ™ pozorne.

Przeanalizujmy przykÅ‚ad pierwszy. Jeden z podatników zarabia w okresie 1999-2010 10’000 zÅ‚ rocznie. Drugi 100’000 zÅ‚ rocznie. Na ich przykÅ‚adzie wyraźnie widać skutki opisanych wyżej pozytywnych zmian w podatku dochodowym od osób fizycznych. Pierwszy z nich zapÅ‚aci za rok 2010 261 zÅ‚ mniej, niż za rok 1999. Drugi z nich zapÅ‚aci aż o 8’658 zÅ‚ mniej, niż 12 lat wczeÅ›niej. Spada bowiem realna stopa procentowa PIT. Podatnik zasobniejszy zapÅ‚aci obecnie 19,5 % PIT zamiast 28,1 % dwanaÅ›cie lat wczeÅ›niej. Podatnik uboższy zapÅ‚aci 12,4 % zamiast 15,1 % w 1999 r.

Realna stopa procentowa PIT na przestrzeni lat od niezmiennego wynagrodzenia

Jeżeli jednak porównamy zmiany podatkowe ze wzrostem wynagrodzenia minimalnego, które jest w pewnej mierze odzwierciedleniem postÄ™pu ekonomicznego spoÅ‚eczeÅ„stwa i jego oczekiwaÅ„, wówczas zobaczymy zmiany skali podatkowej w zupeÅ‚nie innym Å›wietle.

Przeanalizujmy drugi przykÅ‚ad. Jeden z podatników uzyskuje miesiÄ™cznie wynagrodzenie minimalne. Drugi z podatników osiÄ…ga podstawÄ™ opodatkowania dziesiÄ™ciokrotnie wyższÄ…. Każdego roku byÅ‚o to wynagrodzenie minimalne obowiÄ…zujÄ…ce w danym roku. Okaże siÄ™, że realna stopa procentowa PIT rozumiana jako przemnożenie rocznej podstawy przez skalÄ™ podatkowÄ…  i odniesienie wyniku do kwoty podstawy opodatkowania praktycznie niemal nie zmieniÅ‚a siÄ™, minimalnie nawet rosnÄ…c.

Realna stopa procentowa PIT od podstawy opodatkowania indeksowanej do wynagrodzenia minimalnego

O ile podatnik uzyskujÄ…cy minimalne wynagrodzenie pÅ‚aciÅ‚ 13% PIT za rok 1999, o tyle za rok 2010 zapÅ‚aci już 14,5 % PIT. Oznacza to wzrost obciążeÅ„ o 1,5%. W przypadku osób zasobniejszych, uzyskujÄ…cych dziesiÄ™ciokrotność wynagrodzenia minimalnego wynagrodzenia, sytuacja powinna być lepsza – wszak zlikwidowano III przedziaÅ‚ skali podatkowej. Tymczasem podatnicy tacy zapÅ‚acÄ… również wyższy podatek – stopa procentowa PIT wzrasta o 0,8 %.
Oznacza to w sumie, że wszelkie zmiany skali podatkowej, stawek, kwot wolnych od podatku czy progów podatkowych w efekcie nadążaÅ‚y jedynie za zmianami spoÅ‚ecznymi. OczywiÅ›cie przyjmujÄ…c jako miernik ekonomiczny tych zmian – wzrost wynagrodzenia minimalnego. Jest to o tyle dobry wskaźnik, gdyż nie wiąże siÄ™ tak bardzo z sytuacjÄ… ekonomiczna kraju (wynagrodzenie przeciÄ™tne), ale bardziej z oczekiwaniami spoÅ‚ecznymi i dążeniem spoÅ‚eczeÅ„stwa do zapewnienia minimalnego bezpieczeÅ„stwa. RosÅ‚o wynagrodzenie minimalne – bo rosÅ‚y te oczekiwania wraz ze zmianami w naszym kraju.

Nie należy jednak dyskredytować pracy parlamentarzystów czy Ministra Finansów. Gdyby nie zmiany skali podatkowej podatnik uzyskujÄ…cy wynagrodzenie minimalne miesiÄ™cznie w stawce z roku 2010, a pÅ‚acÄ…cy podatek wg skali podatkowej z roku 1999, zapÅ‚aciÅ‚by podatek nominalnie o 12,2 % wyższy, niż gdyby liczyć go wg skali podatkowej z roku 2010. Z kolei podatnik uzyskujÄ…cy dziesiÄ™ciokrotne wynagrodzenie minimalne miesiÄ™cznie w stawce z roku 2010, a pÅ‚acÄ…cy podatek wg skali podatkowej z roku 1999, zapÅ‚aciÅ‚by podatek nominalnie o 25,9 % wyższy, niż gdyby liczyć go wg skali podatkowej z roku 2010. Odpowiednio sÄ… to wzrosty o 319 zÅ‚ (podatnik uboższy) i o 13'301 zÅ‚ (podatnik zasobniejszy). Zatem w sumie zmiany sÄ… pozytywne, a powyższe zestawienia można potraktować jedynie jako ciekawostkÄ™.

Dwa lata temu usunięto trzeci przedział skali podatkowej, w tym roku zlikwidowano drugi przedział podatku zryczałtowanego od wynajmu, kto wie, co czeka nas w przyszłości.

Redakcja PIT.pl życzy Państwu udanych rozliczeń rocznych PIT

Artur M. Brzeziński, redaktor naczelny

powrót do listy aktualnościRoczne rozliczenia PIT