14.09 Jak dokonać podziału majątku spółki cywilnej?

Ze wspólnikiem (2 os., 50/50) planujemy likwidacjÄ™ s.c. Jeden bÄ™dzie prowadziÅ‚ wÅ‚asnÄ… dziaÅ‚alność, drugi nie. W trakcie dziaÅ‚ania s.c. zakupiliÅ›my na zasadzie wspóÅ‚wÅ‚asnoÅ›ci (50/50) 6 lokali usÅ‚ugowych (FV na spóÅ‚kÄ™, VAT odliczony, zaliczenie w Å›rodki trwaÅ‚e). Planujemy „rozdzielić” je, aby każdy staÅ‚ siÄ™ wÅ‚aÅ›cicielem w 100% 3 lokali. JednoczeÅ›nie wspólnik chce wÅ‚Ä…czyć swoje 3 lokale do jednoosobowej dziaÅ‚alnoÅ›ci. Lokale zostaÅ‚y zakupione w latach 2002 - 2008, w cenach niższych niż obecna wartość rynkowa.

Jak dokonać tego „podziaÅ‚u”? Czy lepiej w trakcie dziaÅ‚ania s.c., czy po likwidacji? Czy jeÅ›li w trakcie, s.c. wystawia fa sprzedaży jednemu wspólnikowi na caÅ‚ość, czy na poÅ‚owÄ™ i wedÅ‚ug jakich wartoÅ›ci (rynkowej, czy pierwotnego zakupu)? W jakiej wysokoÅ›ci odprowadzimy wtedy VAT i dochodowy? Czy przekazanie poÅ‚owy wÅ‚asnoÅ›ci można dokonać w jakiÅ› inny sposób? Czy można uniknąć opodatkowania (VAT i dochodowy) sprzedajÄ…c/przekazujÄ…c (jak?) 3 lokale do dziaÅ‚alnoÅ›ci jednego wspólnika? ReasumujÄ…c, jak i w którym momencie najkorzystniej podatkowo to zrobić (pod wzglÄ™dem VAT i dochodowego)?

SpóÅ‚ka cywilna nazywana jest także spóÅ‚kÄ… prawa cywilnego i jest w swojej istocie umowÄ… cywilnoprawnÄ…, regulowanÄ… przez art. 860-875 Kodeksu cywilnego. W czasie trwania spóÅ‚ki cywilnej, majÄ…tek wspólników wniesiony w postaci wkÅ‚adów, ma charakter wspóÅ‚wÅ‚asnoÅ›ci Å‚Ä…cznej. KonsekwencjÄ… niepodzielnoÅ›ci majÄ…tku wspólnego jest jego nienaruszalność. Oznacza to, że wspólnik nie może rozporzÄ…dzić ani udziaÅ‚em w tym majÄ…tku, ani udziaÅ‚em w poszczególnych jego skÅ‚adnikach (art. 863 § 1 Kodeksu cywilnego) do momentu zniesienia wspóÅ‚wÅ‚asnoÅ›ci.

W zwiÄ…zku z powyższym, nie jest możliwe sprzedanie nieruchomoÅ›ci bÄ™dÄ…cej wspóÅ‚wÅ‚asnoÅ›ciÄ… obu wspólników na rzecz jednego z jej wspóÅ‚wÅ‚aÅ›cicieli, gdyż faktycznie dochodziÅ‚oby wtedy do rozporzÄ…dzenia udziaÅ‚em w majÄ…tku wspólnym przez jednego ze wspólników. JedynÄ… możliwoÅ›ciÄ… podziaÅ‚u nieruchomoÅ›ci przez wspólników dwuosobowej spóÅ‚ki cywilnej jest zniesienie wspóÅ‚wÅ‚asnoÅ›ci Å‚Ä…cznej w zwiÄ…zku z likwidacjÄ… spóÅ‚ki cywilnej.

Jak wynika z orzecznictwa, zasada jednokrotnoÅ›ci opodatkowania spóÅ‚ek osobowych na gruncie podatku dochodowego od osób fizycznych oraz zasada traktowania dochodów spóÅ‚ek bezpoÅ›rednio jako dochodów wspólników (w proporcji odpowiadajÄ…cej posiadanym udziaÅ‚om), skutkuje brakiem powstania obowiÄ…zku podatkowego przy wnoszeniu wkÅ‚adów do spóÅ‚ek osobowych, ale także brakiem obowiÄ…zku podatkowego przy wycofywaniu ( o czym wskazuje art. 21 ust.50 u.p.d.o.f. który jak wynika z orzecznictwa stosuje siÄ™ także do spóÅ‚ek cywilnych) i podziale zysków na skutek likwidacji spóÅ‚ki bÄ…dź wystÄ…pienia jej wspólników. Powyższe przepisy stosuje siÄ™ również do wspólników spóÅ‚ki cywilnej.

Fakt likwidacji spóÅ‚ki wiąże siÄ™ jednak z powstaniem obowiÄ…zku podatkowego w podatku dochodowym po stronie wspólników, gdzie podstawÄ… opodatkowania jest wartość proporcji wynikajÄ…cej z tzw. spisu z natury, do której stosuje siÄ™ 10% stawkÄ… podatku zryczaÅ‚towanego. W spisie z natury nie uwzglÄ™dnia siÄ™ Å›rodków trwaÅ‚ych, w szczególnoÅ›ci wskazanych w stanie faktycznym nieruchomoÅ›ci. Wobec powyższego, likwidacja spóÅ‚ki powinna być dla byÅ‚ych wspólników neutralna, pod warunkiem, że podziaÅ‚ majÄ…tku nastÄ…piÅ‚ adekwatnie do udziaÅ‚u we wspóÅ‚wÅ‚asnoÅ›ci.

Skutek w podatku VAT

Na gruncie ustawy o VAT spóÅ‚ka cywilna jest uznawana za samodzielnego podatnika, dlatego dotyczy jej obowiÄ…zek rozliczenia siÄ™ z podatku VAT na dzieÅ„ jej likwidacji. W zwiÄ…zku z tym istnieje obowiÄ…zek sporzÄ…dzenia spisu z natury, tzw. remanentu likwidacyjnego towarów na dzieÅ„ rozwiÄ…zania spóÅ‚ki, w spisie powinny być ujÄ™te towary wÅ‚asnej produkcji i towary, które po nabyciu nie byÅ‚y przedmiotem dostawy towarów, w stosunku do których podatnik miaÅ‚ prawo do odliczenia podatku przy ich nabyciu. Åšrodki trwaÅ‚e na gruncie tego podatku także podlegajÄ… ujÄ™ciu w remanencie likwidacyjnym, gdyż w zwiÄ…zku z zakoÅ„czeniem dziaÅ‚alnoÅ›ci tracÄ… one status Å›rodków trwaÅ‚ych, stajÄ…c siÄ™ towarami handlowymi. Zgodnie z art. 14 ust.8 ustawy o VAT ustalenia wartoÅ›ci towarów, która stanowi podstawÄ™ opodatkowania, dokonuje siÄ™ zgodnie z art. 29 ust.10, gdzie za podstawÄ™ opodatkowania przyjmuje siÄ™ cenÄ™ nabycia towarów (bez podatku), a gdy nie ma ceny nabycia koszt wytworzenia, okreÅ›lone w momencie dostawy tych towarów. Zgodnie z liniÄ… orzeczniczÄ… i interpretacyjnÄ… organów podatkowych wartość towarów bÄ™dzie stanowiÅ‚a ich cena jakÄ… zapÅ‚aciÅ‚by Wnioskodawca w dniu dostawy, rozumianym jako dzieÅ„, w którym powinien być sporzÄ…dzony spis z natury.

Zgodnie z art. 14 ust.7 VAT dostawa towarów dokonywana przez byÅ‚ych wspólników rozwiÄ…zanych spóÅ‚ek osobowych, której przedmiotem sÄ… towary objÄ™te spisem z natury, bÄ™dzie podlegaÅ‚a zwolnieniu od podatku przez okres 12 miesiÄ™cy od dnia powstania obowiÄ…zku podatkowego w podatku od remanentu, pod warunkiem rozliczenia podatku od towarów objÄ™tych spisem z natury.

PaweÅ‚ JabÅ‚onowski, Szef Departamentu Podatkowego, 
ChaÅ‚as i Wspólnicy Kancelaria Prawna

powrót do listy aktualnościSpółki i akcje