newsPIT

Jeżeli chcesz być zawsze na bieżąco w podatkach.
Zamów bezpłatny biuletyn podatkowy.

Cykl artykułów o cenach transferowych

Aktualności podatkowe

Dokumentacja cen transferowych dla umowy cash poolingu

2016-11-17

Cash pooling jest instrumentem od wielu lat wykorzystywanym przez grupy kapitałowe do zarządzania płynnością, a jego celem jest obniżenie kosztów krótkoterminowego finansowania działalności bieżącej podmiotu. Instytucja cash poolingu była przedmiotem licznych interpretacji podatkowych oraz orzeczeń sądów administracyjnych. Wątpliwości podatników dotyczyły rozpoznania, czy umowa cash poolingu jest de facto umową pożyczki, a co za tym idzie, czy stosuje się do niej przepisy dotyczące cienkiej kapitalizacji oraz obowiązku przygotowania dokumentacji cen transferowych.


Dokumentacja cen transferowych dla umowy cash poolingu

Źródło: YAY foto

Cechy umowy cash poolingu

Uczestnikami cash poolingu są podmioty, które zobowiązują się do udostępniania wolnych środków finansowych pozostałym uczestnikom struktury, w sytuacji, gdy rachunek bankowy tych uczestników wykaże ujemne saldo. Ponadto w ramach struktury cash poolingu wskazywany jest podmiot, który pełni funkcję tzw. pool leadera odpowiadającego za zarządzanie płynnością finansową uczestników struktury. Stosunki między stronami opisanej struktury, z uwagi na jej popularność, były przedmiotem interpretacji indywidualnych Ministra Finansów oraz wyroków sądów administracyjnych.

Wątpliwości podatników

Wątpliwości podatników budził fakt, czy cash pooling jest pożyczką w rozumieniu przepisów ustawy o CIT. W ocenie podatników do zakwalifikowania umowy cash poolingu jako umowy pożyczki nie został spełniony warunek przeniesienia na rzecz pożyczkobiorcy określonej sumy pieniężnej do swobodnej dyspozycji. System cash poolingu nie daje bowiem podatnikom możliwości korzystania z przeniesionych środków, a jego celem jest obniżenie kosztów korzystana z bieżących środków finansowych – wyzerowanie salda całej grupy podmiotów. Potwierdzenie prezentowanego poglądu wyrażone zostało m.in. w wyroku z 9 września 2014 roku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu (I SA/Po 156/14), w którym to wyroku sąd stwierdził, że cash pooling nie może zostać uznany za pożyczkę w rozumieniu art. 16 ust. 7b ustawy o CIT, ponieważ nie wiadomo, kiedy środki zostaną wykorzystane, w jakiej wysokości i przez którego uczestnika danej struktury.

 

>>> Korzystne interpretacje dla podatników w zakresie cashpoolingu <<<

 

Kwestią sporną pozostawał również obowiązek dokumentacyjny dla transakcji cash poolingu. W orzecznictwie wskazywano, że w przypadku, gdy pool leaderem jest podmiot niepowiązany, nie powstaje obowiązek sporządzenia dokumentacji cen transferowych, gdyż transakcja jest rozliczana pomiędzy niepowiązanym bankiem i uczestnikami. Natomiast pomiędzy samymi uczestnikami nie dochodzi do transferu środków. W efekcie, samo uczestnictwo w strukturze cash poolingowej, nie stwarza obowiązku sporządzenia dokumentacji cen transferowych.

Zmiana linii orzeczniczej

Od 2015 r. możemy zauważyć ugruntowanie niekorzystnej dla podatników linii orzeczniczej w zakresie cash poolingu. W uzasadnieniu wyroku z dnia 30 września 2015 r. ( II FSK 2033/14) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że cash pooling wypełnia przesłanki pozwalające zakwalifikować tę instytucję do pożyczki zdefiniowanej w art. 16 ust. 7b ustawy CIT z uwagi na przekazywanie środków pieniężnych pomiędzy podmiotami (uczestnikami), przy jednoczesnej - wynikającej z logiki struktury zarządzania płynnością finansową - konieczności zwrotu danych środków oraz uzyskiwaniu w związku z tym określonego wynagrodzenia w postaci odsetek. Również kolejne wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego potwierdzały zaprezentowane stanowisko. Jako przykład przytoczyć można wyrok z 13 lipca 2016 roku (II FSK 1706/14) oraz 4 sierpnia 2016 roku (II FSK 1097/16).

Przedmiotem sporu we wskazanych wyrokach była przede wszystkim kwestia cienkiej kapitalizacji, sądy nie odnosiły się natomiast bezpośrednio do kwestii obowiązku sporządzenia dokumentacji cen transferowych dla transakcji cash poolingu. Nie ulega jednak wątpliwości, że konsekwencją zakwalifikowania cash poolingu do pożyczek wchodzących w reżim cienkiej kapitalizacji jest konieczność rozważenia kwestii obowiązku dokumentacyjnego. Powyższe było przedmiotem analizy Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyroku z dnia 7 lipca 2016 r. (II FSK 993/16), który stwierdził, że transakcje cash poolingu objęte są obowiązkiem dokumentacyjnym. Podkreślenia wymaga, że w świetle najnowszego orzecznictwa obowiązek sporządzenia dokumentacji powstaje również w sytuacji, gdy pool leaderem jest podmiot niepowiązany – bank lub inna instytucja finansowa.

Nowe obowiązki od 1 stycznia 2017 roku

Od 1 stycznia 2017 r. wejdzie w życie znacząca nowelizacja przepisów w zakresie cen transferowych, która, ogólnie rzecz ujmując, uzależnia zakres podmiotowy i przedmiotowy obowiązków dokumentacyjnych od wartości przychodów lub kosztów generowanych przez podatników w poprzednim roku podatkowym oraz wartości transakcji prowadzonych z podmiotem powiązanym. Obowiązek sporządzenia dokumentacji lokalnych dotyczyć będzie podatników, którzy w roku poprzedzającym osiągnęli przychody lub koszty powyżej 2 mln euro.

Ponadto w celu wyeliminowania wątpliwości podatników, co do konieczności dokumentowana transakcji cash poolingu, ustawodawca w nowych przepisach wskazał wprost umowy dotyczące zarządzania płynnością, jako umowy podlegające obowiązkowi dokumentacyjnemu.

Obowiązek sporządzenia dokumentacji od 2017 r. dotyczyć będzie wyłącznie transakcji i zdarzeń istotnych, czyli których wartość przekraczać będzie wyspecyfikowane w ustawie progi. Dla podatników, których przychody i koszty w roku poprzedzającym wynoszą powyżej 2 mln euro, transakcjami istotnymi są transakcje powyżej 50 tyś euro, a wartość transakcji istotnych rośnie wraz w wzrostem przychodów lub kosztów podatnika. Pomimo wskazania wprost, że przedmiotem dokumentacji będą również umowy cash poolingu, nie rozstrzygnięte pozostają kwestie związane ze sposobem określania wartości transakcji. Mając na uwadze obecną linię orzeczniczą przyjąć należy, że przy kalkulacji wartości transakcji cash poolingu posiłkować się należy sposobem określania limitów dla pożyczek. Stanowisko restrykcyjne przyjmuje, że przy określeniu limitu dla pożyczki uwzględnia się zarówno kapitał jak i odsetki (przykładowo takie stanowisko zajął Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach w interpretacji indywidualnej z dnia 17 grudnia 2015 r., IBPB-1-3/4510-473/15/APO). W konsekwencji wydaje się, że przy ocenie, czy dla transakcji cash poolingu przekroczony został limit ustawowy uwzględnić należy, zgodnie ze stanowiskiem restrykcyjnym, zarówno wartość odsetek, wynagrodzenie pool leadera jak i wartość obracanego kapitału.

Dodatkowym obowiązkiem na gruncie nowych przepisów jest sporządzenia analizy porównywalności dla transakcji realizowanych przez podatników, którzy osiągnęli przychody lub koszty powyżej 10 mln euro w roku poprzedzającym dany rok podatkowy. Jak zostało wskazane w najnowszym orzecznictwie (np. w wyroku z 7 lipca 2016 r., sygn. II FSK 993/16) prawdopodobieństwo, że uregulowania umowy cash poolingu mogą odbiegać od rynkowych istnieje, w szczególności kiedy pool leaderem staje się podmiot z grupy, natomiast konstrukcja i warunki funkcjonowania cash-poolingu zostają określone w umowie zawartej przez podmioty przystępujące do tego porozumienia i będące podmiotami powiązanymi. W konsekwencji warunki ustalania, wynagrodzenia dla uczestnika umowy pełniącego jednocześnie funkcję pool leadera powinny zostać zweryfikowane w ramach analizy porównawczej poprzez odniesienie ich do warunków ustalanych w porównywalnych okolicznościach przez podmioty niezależne. Powyższe może sugerować, że szczególnie analizowane przez organy podatkowe będą umowy, w których pool leaderem jest podmiot z grupy.

Transakcje finansowe przedmiotem zainteresowania organów podatkowych

Transakcje finansowe są częstym przedmiotem kontroli organów podatkowych i skarbowych. Ostatnie komunikaty wydane przez Ministerstwo Finansów zapowiadają zwiększenie liczby kontroli podatkowych w zakresie cen transferowych zwłaszcza w dużych podmiotach, o obrotach powyżej 1 miliarda złotych, które najczęściej korzystają ze instytucji cash poolingu. Należy również wrócić uwagę na fakt, że pomimo wyklarowania się linii orzeczniczej w zakresie obowiązku dokumentacyjnego dla transakcji cash poolingu dopiero w 2015 r., obowiązek dotyczy wszystkich lat podatkowych nie objętych przedawnieniem.

 

Katarzyna Caban, starszy konsultant w Zespole Cen Transferowych MDDP Michalik Dłuska Dziedzic i Partnerzy

 

 

Magdalena Dymkowska, menedżer w Zespole Cen Transferowych w MDDP Michalik Dłuska Dziedzic i Partnerzy 

Katarzyna Caban, starszy konsultant w Zespole Cen Transferowych MDDP Michalik Dłuska Dziedzic i Partnerzy

Magdalena Dymkowska, menedżer w Zespole Cen Transferowych w MDDP Michalik Dłuska Dziedzic i Partnerzy Katarzyna Caban, starszy konsultant w Zespole Cen Transferowych MDDP Michalik Dłuska Dziedzic i Partnerzy
   


 

Komentarze

Brak komentarzy
Dodaj swój komentarz