Pomoc eksperta

BHP Bezpieczeństwo i Higiena Pracy

BHP

Jednym z obowiązków jakie ciążą na pracodawcy jest zapewnienie właściwych warunków pracy zgodnie z wymogami określonymi w przepisach Bezpieczeństwa i Higieny pracy. To właśnie pracodawca ponosi odpowiedzialność za stan bezpieczeństwa higieny pracy w zakładzie pracy.

Pracodawca jest zobowiązany zapewnić bezpieczne i higieniczne warunki pracy:

  1. Pracownikom zatrudnionym na podstawie stosunku pracy,
  2. Pracownikom zatrudnionym na podstawie innej niż stosunek pracy (np. umowa zlecenie, umowa o dzieło),
  3. Osobom prowadzącym w zakładzie pracy lub w miejscu wyznaczonym przez pracodawcę działalność gospodarczą na własny rachunek.

Jeżeli prowadzone prace odbywają się w miejscu, do którego dostęp mają również osoby nie świadczące pracy, pracodawca jest zobowiązany zastosować wszelkie niezbędne środki do zapewniania ochrony życia i zdrowia również tym osobom.

Uwaga !

Przepisów BHP mają obowiązek przestrzegać wszystkie osoby znajdujące się na terenie zakładu pracy (w tym m.in. kontrolujący ten zakład urzędnicy).

Obowiązki pracodawcy w zakresie BHP

Obowiązki pracodawcy w zakresie zapewniania bezpiecznych i higienicznych warunków pracy szczegółowo określa art. 207§2 Kodeku pracy. W myśl artykułu pracodawca powinien:

  1. organizować pracę w sposób zapewniający bezpieczne i higieniczne warunki pracy, zapewniać przestrzeganie zasad BHP, przy jednoczesnym wydawaniu i kontrolowaniu wykonywania poleceń dot. usunięcia występujących uchybień,
  2. reagować na potrzeby dotyczące zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy z uwzględnieniem zmieniających się warunków wykonywania pracy,
  3. rozwijać politykę zapobiegającą występowaniu wypadkom przy pracy i chorobom zawodowym, z uwzględnieniem ochrony zdrowia osób młodocianych, pracownic w ciąży, kobiet karmiących piersią, a także pracowników niepełnosprawnych,
  4. dbać o wykonanie nakazów, wystąpień, decyzji, zarządzeń wydawanych przez organy nadzorujące, a także wykonywanie zleceń społecznego inspektora pracy,

Pracodawca jak i osoba kierująca są zobowiązani znać przepisy o ochronie pracy oraz zasady bezpieczeństwa i higieny pracy w zakresie niezbędnym do wykonywania ciążących na nich obowiązków.

Dodatkowo na pracodawcy ciąży obowiązek:

  • zapewnienia środków niezbędnych do udzielania pierwszej pomocy w nagłych wypadkach, zwalczania pożarów i ewakuacji pracowników,
  • wyznaczenia pracowników do udzielania pierwszej pomocy i wykonywania działań w zakresie zwalczania pożarów i ewakuacji pracowników,
  • zapewnienia łączności ze służbami zewnętrznymi wyspecjalizowanymi w szczególności w zakresie udzielania pierwszej pomocy w nagłych wypadkach, ratownictwa medycznego oraz ochrony przeciwpożarowej.

Wszystkie powyższe działania powinny być dostosowane do rodzaju i zakresu prowadzonej działalności, liczby zatrudnianych pracowników i innych osób przebywających na terenie zakładu pracy, a także rodzaju i poziomu występujących w zakładzie pracy zagrożeń. W przypadku, gdy pracodawca zatrudnia wyłącznie osoby młodociane działania związane z wyznaczaniem pracownika odpowiedzialnego za udzielanie pierwszej pomocy, organizowaniem ewakuacji, a także zapewnianiem łączności ze służbami zewnętrznymi - pracodawca może wykonywać samodzielnie.

 

Obowiązki w zakresie szkoleń

Pracodawca, który zamierza zatrudniać pracowników (co to znaczy pracownik – chodzi o pracownika czy zleceniobiorcę również? Czy obowiązek powstaje gdy zatrudniam na umowę o dzieło?) ma obowiązek, w terminie 30 dni od dnia rozpoczęcia działalności, powiadomić na piśmie właściwego okręgowego inspektora pracy i właściwego państwowego inspektora sanitarnego o miejscu, rodzaju i zakresie prowadzonej działalności.

Każdorazowe zatrudnienie nowego pracownika musi poprzedzić odpowiednie szkolenie BHP pracownika, dostosowane do rodzaju wykonywanej pracy, mające na celu przekazanie mu informacji i instrukcji dotyczących zajmowanego stanowiska pracy lub wykonywanej pracy.

Pracodawca w tym zakresie zobowiązany do zorganizowania szkolenia, w trakcie którego pracownik zostanie poinformowany o zagrożeniach dla zdrowia i życia jakie mogą wystąpić w zakładzie pracy na określonych stanowiskach i przy wykonywanych pracach, a także o zasadach postępowania w przypadku wystąpienia awarii i innych sytuacji zagrażających życiu i zdrowiu. Wśród przekazanych informacji znaleźć powinny się instrukcje o działaniach zapobiegających występowaniu sytuacji zagrażających życiu, a także wskazanie pracowników wyznaczonych do wykonywania pierwszej pomocy i działań w zakresie zwalczania pożarów i ewakuacji załogi.

Można wyróżnić dwa rodzaje szkoleń BHP:

  1. szkolenia wstępne,
  2. szkolenia okresowe.

Postępowanie w sytuacji zagrożenia

W przypadku możliwości pojawienia się zagrożenia dla zdrowia bądź życia pracowników, pracodawca jest zobowiązany niezwłocznie poinformować podwładnych o możliwym zagrożeniu, a także podjąć działania w celu zapewniania im odpowiedniej ochrony.

Pracodawca obowiązany jest również niezwłoczne poinformować pracowników o sposobie postępowania w przypadku bezpośredniego zagrożenia o przerwaniu pracy i oddaleniu się do miejsca bezpiecznego.

Jak wskazuje art. 2092§2 w razie wystąpienia bezpośredniego zagrożenia dla życie i zdrowia pracowników pracodawca zobowiązany jest:

  1. wstrzymać pracę i wydać polecenie oddalenia się w bezpieczne miejsce,
  2. do czasu usunięcia zagrożenia nie wydawać polecenia wznowienia pracy.

 

Uwaga !

Pracodawca powinien umożliwić pracownikom, w trakcie wystąpienia bezpośredniego zagrożenia dla życia bądź zdrowia pracowników lub innych osób, podjęcie działań zapobiegających zagrożeniu – nawet bez porozumienia z przełożonym (na miarę ich wiedzy i dostępnych środków technicznych).

Nieprzestrzeganie zasad BHP

Zgodnie z przepisami kodeksu pracy przedsiębiorca będący odpowiedzialny za zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy, a nie przestrzegający zasad BHP, podlega karze grzywny od 1.000 zł do 30.00 zł. Tej samej karze podlegają osoby, które w ściśle określonym 30 dniowym terminie nie zawiadomią właściwego okręgowego inspektora pracy, a także właściwego państwowego inspektora sanitarnego o miejscu, rodzaju i zakresie prowadzonej działalności, a także o zmianie technologii, która mogłaby stwarzać zagrożenie.

 

Prawa i obowiązki pracownika

Choć to na pracodawcy ciąży obowiązek zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy, to pracownik również posiada swoje zobowiązania w tym zakresie.

Przestrzeganie zasad bezpieczeństwa i higieny pracy to jedno z podstawowych obowiązków jakie posiada pracownik. Powinien on w szczególności:

  1. znać przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, brać udział w szkoleniu i instruktażu oraz poddawać się wymaganym egzaminom sprawdzającym,
  2. wykonywać pracę w sposób zgodny z przepisami i zasadami bezpieczeństwa i higieny, dbać o należyty stan maszyn, urządzeń, narzędzi i sprzętu oraz o porządek i ład w miejscu pracy, a także stosować środki ochrony zbiorowej i indywidualnej, w tym odzieży i obuwia roboczego zgodnie z przeznaczeniem,
  3. poddawać się wstępnym, okresowym i kontrolnym oraz innym zaleconym badaniom lekarskim oraz stosować się do zaleceń lekarza,
  4. niezwłocznie zawiadomić przełożonego o zauważonym w zakładzie pracy wypadku albo zagrożeniu życia lub zdrowia ludzkiego oraz ostrzec współpracowników i inne osoby z rejonu zagrożenia,
  5. współdziałać z pracodawcą i przełożonymi w wypełnianiu obowiązków dot. BHP.

W sytuacji, gdy warunki pracy zapewnione przez pracodawcę nie odpowiadają warunkom bezpieczeństwa i higieny pracy i stwarzają bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia lub życia pracownika, pracownik ma prawo powstrzymać się od wykonywania pracy. Prawo do odstąpienia od świadczenia pracy rodzi również sytuacja, gdy wykonywana praca grozi niebezpieczeństwem utraty zdrowia lub życia innym ludziom. Jeżeli zaprzestanie świadczenia pracy nie usuwa zagrożenia pracownik ma prawo oddalić się z miejsca zagrożenia.

 

Uwaga ! Budowa obiektu budowlanego pracodawcy bez opinii rzeczoznawców od 2012 roku

Ustawa o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców zmieniła też artykuł 213 k.p., zgodnie z którym na pracodawcy ciąży obowiązek dopilnowania, by budowa lub przebudowa obiektu budowlanego, w którym znajdują się pomieszczenia pracy, była wykonywana na podstawie projektów uwzględniających przepisy BHP – wcześniej pozytywnie zaopiniowane przez rzeczoznawców. Zmiana ta pozytywnie wpłynie na oszczędność czasu i ograniczenie kosztów pracodawcy, ponieważ od stycznia tego roku jest on jedynie zobowiązany do zapewnienia, by budowa bądź przebudowa obiektu odbywała się na podstawie projektów bezwzględnie uwzględniających przepisy BHP, lecz już bez konieczności ubiegania się o pozytywną opinię rzeczoznawców.

Uwaga !

Za czas niewykonywania pracy spowodowanego wystąpieniem zagrożenia dla zdrowia lub życia pracowników lub innych osób, a także za czas oddalenia się z miejsca zagrożenia pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia w pełnej wysokości.

Szkolenie BHP a VAT

Od 1 stycznia 2011 r. świadczone przez podatnika usługi szkolenia w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy korzystają ze zwolnienia od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 29 lit. a) znowelizowanej ustawy o podatku od towarów i usług. Z uregulowań zawartych w przepisach wynika, że dla oceny tego, czy usługi z zakresu BHP świadczone przez podatnika są zwolnione od podatku od towarów i usług na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 29 lit. a) ustawy, konieczne jest stwierdzenie, czy są to usługi kształcenia zawodowego lub przekwalifikowania zawodowego, a także czy są prowadzone w formach i na zasadach przewidzianych w odrębnych przepisach (Interpretacja Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 27.04.2011 roku, sygn. ILPP4/443-94/11-2/ISN)

Przepisy regulujące zasady BHP

  1. Rozporządzenie Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 27 lipca 2004 r. w sprawie szkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy
    (Dz.U. 2004 nr 180 poz. 1860),
  2. Rozporządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 30 maja 1996 r. w sprawie przeprowadzania badań lekarskich pracowników, zakresu profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownikami oraz orzeczeń lekarskich wydawanych do celów przewidzianych w Kodeksie pracy
    (Dz.U. 1997 nr 60 poz. 375),
  3. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 24 sierpnia 2004 r. w sprawie wykazu prac wzbronionych młodocianym i warunków ich zatrudniania przy niektórych z tych prac
    (Dz.U. 2004 nr 200 poz. 2047),
  4. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 września 1996 r. w sprawie wykazu prac wzbronionych kobietom
    (Dz.U. 1996 nr 114 poz. 545),
  5. Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 1 grudnia 1998 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy na stanowiskach wyposażonych w monitory ekranowe
    (Dz.U. 1998 nr 148 poz. 973),

Iwona Karkus
Bankier.pl

  • data utworzenia: 19-01-2011
  • data modyfikacji: 01-06-2015

Komentarze

Brak komentarzy
Dodaj swój komentarz
Drukuj