Pomoc eksperta

Aktywny druk

CEIDG-1 Wniosek o wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej

 

pobierz

Podmioty powiązane

Metody szacowania wartości rynkowej przez organ podatkowy

W ramach porozumienia cenowego możliwe jest przedstawienie organowi dowolnej metody szacowania wartości ceny transakcyjnej (czyli ustalania rynkowości podejmowanych transakcji). Nie obowiązują ścisłe reguły, niemniej posługiwanie się metodami przyjętymi standardowo w postepowaniu przez organy podatkowe z pewnością skrócić może wydanie decyzji o akceptacji ceny.

W przypadku uznania natomiast ceny stosowanej przez strony za nieodpowiadającą rynkowej – podmiot ma możliwość wzruszyć warunki zawartej umowy i ustalić jej wartość według własnych, określonych przepisami prawa zasad. Dzieje się tak w przypadku, gdy w wyniku powiązań zostaną ustalone lub narzucone warunki różniące się od warunków, które ustaliłyby między sobą niezależne podmioty, i w wyniku tego podmiot nie wykazuje dochodów albo wykazuje dochody niższe od tych, jakich należałoby oczekiwać, gdyby wymienione powiązania nie istniały.

Określając wartość transakcji organ skarbowy ma możliwość stosować metody:

  1. porównywalnej ceny niekontrolowanej;
  2. ceny odprzedaży;
  3. rozsądnej marży („koszt plus”).

Możliwy jest dowolny wybór metody (kolejność ich ułożenia nie oznacza, że organ musi na początku stosować metodę nr 1, a dopiero po bezskutecznej próbie korzystania z niej rozpocząć szacowanie metodą kolejną). Jedynie w przypadku zasady porównywalnej ceny niekontrolowanej uznaje się, że gdy możliwe jest jej zastosowanie, metodę tę stosuje się w pierwszej kolejności przed innymi metodami. Niemniej można zastosować metodę 2 i 3,gdy pozwoli to ustalić ceny w transakcjach na poziomie bardziej zbliżonym do wartości rynkowej przedmiotu takiej transakcji i umożliwi dokładniejsze określenie dochodów podatnika (prymat zasady nr 1).

Natomiast jeżeli nie jest możliwe zastosowanie metod powyższych (żadna z zasad nie odzwierciedla rynkowości lub nie pozwala wskazać rynkowości świadczenia), stosuje się metodę zysku transakcyjnego. Nie można jej natomiast stosować na równi, zamiennie z poprzednimi. Stosuje się ją jednak tak, aby nie zwiększać obciążeń podatkowych podmiotu wyłącznie z powodu osiągania zysków niższych niż zyski przeciętnie osiągane przez inne podmioty, jeżeli mniejszy zysk lub nieosiągnięcie zysku przez dany podmiot przypisać można czynnikom ekonomicznym lub organizacyjnym.

W czasie postępowania stosuje się jednak zasadę czynnego udziału stron. Oznacza to, że:

  • organy ustalają wartość rynkową przedmiotu transakcji między podmiotami powiązanymi w oparciu o dostępne dla tych organów informacje, mogące mieć wpływ na określenie tej wartości,
  • zapewniają podatnikom możliwość czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a w szczególności przedstawienia tym organom dokumentów, notatek oraz innych danych, na podstawie których dokonywana była kalkulacja ceny,
  • organy nie biorą pod uwagę okoliczności, które nie mogły być znane stronom transakcji w dniu jej zawarcia, a które, jeśli byłyby znane, mogłyby powodować określenie przez strony wyższej lub niższej wartości przedmiotu takiej transakcji,
  • jeżeli podatnik dokonał ustalenia wartości rynkowej na powyższych zasadach – samodzielnie –i przedstawi organom dane na potwierdzenie takiego ustalenia oraz wymaganą dokumentację podatkową, a rzetelność i obiektywność przedstawionych danych nie budzi uzasadnionych wątpliwości, organy te dokonują ustalenia wartości rynkowej przedmiotu takiej transakcji, stosując metodę przyjętą uprzednio przez podatnika, chyba że użycie innej metody jest bardziej właściwe.

 

Metoda szacowania Zasady stosowania metody
Porównywalnej ceny niekontrolowanej Polega na porównaniu ceny przedmiotu transakcji ustalonej w transakcjach między podmiotami powiązanymi z ceną stosowaną w porównywalnych transakcjach przez podmioty niezależne i na tej podstawie określeniu wartości rynkowej przedmiotu transakcji zawartej między podmiotami powiązanymi. Porównanie dotyczy cen jakie stosuje dany podmiot na danym lub porównywalnym rynku w transakcjach z podmiotami niezależnymi (wewnętrzne porównanie cen), lub na podstawie cen, jakie stosują w porównywalnych transakcjach inne niezależne podmioty (zewnętrzne porównanie cen).
Ceny odsprzedaży Organ wybiera transakcję danego podmiotu z podmiotem niezależnym, w której następuje sprzedaż towarów lub usług nabytych uprzednio przez ten dany podmiot od podmiotu z nim powiązanego. Za cenę rynkową takiego towaru lub usługi uznaje się wartość wskazaną w takiej umowie między podmiotami niezależnymi po obniżeniu jej o tzw. marżę ceny odprzedaży naliczoną z tytułu sprzedaży podmiotowi niezależnemu. Tak ustalona cena może być uważana za cenę rynkową określoną w transakcji danego podmiotu z podmiotem z nim powiązanym.

 

Marża ceny odsprzedaży obejmuje wydatki bezpośrednie i wydatki pośrednie, jakie poniósł dany podmiot w związku z tą transakcją, oraz odpowiednią dla tego typu transakcji stopę zysku. Jeżeli podmiot przed odprzedażą przetworzył lub w inny sposób spowodował zmianę wartości rzeczy lub usługi, zmianę tę uwzględnia się przy dokonywaniu korekty ceny.

 

Marża ceny odsprzedaży nie obejmuje wydatków stanowiących równowartość ceny przedmiotu transakcji oraz kosztów ogólnych zarządu, to jest kosztów działania jednostki jako całości oraz kosztów zarządzania tą jednostką.

 

Czynniki wpływające na marżę to m.in.: upływ czasu pomiędzy pierwotnym zakupem a odprzedażą, w tym dotyczące zmian na rynku w zakresie kosztów, kursów walut, inflacji; zmiana stanu i stopnia zużycia rzeczy lub praw będących przedmiotem transakcji, w tym będące wynikiem postępu technicznego w danej dziedzinie; wyłączne prawo odprzedawcy do sprzedaży określonych rzeczy lub praw, mogące wpływać na decyzję o zmianie marży.

 

Rozsądnej marży Ustala się cenę sprzedaży rzeczy i praw oraz świadczenia usług w transakcji danego podmiotu z podmiotem powiązanym na poziomie sumy bazy kosztowej i narzutu zysku, porównywalnych do bazy kosztowej i narzutu zysku ustalanych pomiędzy podmiotami niezależnymi, które uwzględniają porównywalne funkcje, ponoszone ryzyka oraz angażowane aktywa. Baza kosztowa to suma kosztów bezpośrednio związanych z nabyciem lub wytworzeniem we własnym zakresie przedmiotu transakcji oraz kosztów pośrednich, z wyłączeniem kosztów ogólnych zarządu, to jest kosztów działania jednostki jako całości oraz kosztów zarządzania tą jednostką. narzut zysku jest kalkulowany w oparciu o bazę kosztową i ustala się go poprzez odniesienie do poziomu zysku, jaki ten sam podmiot stosuje w porównywalnych transakcjach z podmiotami niezależnymi, lub zysku stosowanego w porównywalnych transakcjach przez podmioty niezależne.
Zysku transakcyjnego Dochód z danej transakcji określa się w oparciu o zysk, jakiego racjonalnie mógłby oczekiwać dany podmiot uczestniczący w transakcji.
Metoda podziału zysków Metoda marży transakcyjnej netto
Polega na określeniu łącznych zysków, jakie w związku z daną transakcją (transakcjami) osiągnęły podmioty powiązane, oraz podziału tych zysków między te podmioty w takiej proporcji, w jakiej dokonałyby tego podziału podmioty niezależne. W tym celu stosuje się metodę:
- analizy rezydualnej, która dzieli sumę zysków uzyskanych w związku z daną transakcją (transakcjami) przez podmioty powiązane uczestniczące w tej transakcji (transakcjach) w dwóch etapach; w pierwszym etapie każdemu uczestnikowi transakcji przypisuje się podstawowy zysk odpowiedni dla danego rodzaju transakcji, jaki osiągają podmioty niezależne, pełniąc rutynowe funkcje, angażując typowe aktywa oraz ponosząc standardowe ryzyko w tego rodzaju transakcjach; w drugim etapie wszelkie pozostałe po podziale w pierwszym etapie zyski dzielone są pomiędzy podmioty powiązane uczestniczące w danej transakcji zgodnie z zasadami, jakie ustaliłyby podmioty niezależne uczestniczące w takiej transakcji, albo
- analizy udziału, która dzieli między podmiotami powiązanymi połączony zysk z transakcji, której przedmiotem są dobra wytworzone lub ulepszone przez te podmioty, w oparciu o względną wartość działań podjętych przez każdy z powiązanych podmiotów.
Polega na badaniu marży zysku netto, jaką uzyskuje podmiot w transakcji lub transakcjach z innym podmiotem powiązanym, i określeniu jej na poziomie marży, jaką uzyskuje ten sam podmiot w transakcjach z podmiotami niezależnymi, lub marży uzyskiwanej w porównywalnych transakcjach przez podmioty niezależne. Określa się ją poprzez odliczenie od przychodu osiągniętego w wyniku transakcji kosztów poniesionych w celu osiągnięcia tego przychodu, w tym także kosztów ogólnych zarządu. W metodzie uwzględnia się w szczególności takie czynniki zewnętrzne, jak: konkurencja ze strony innych uczestników rynku i dóbr zamiennych, skuteczność i strategia zarządzania, pozycja rynkowa, różnice struktury kosztów i kosztu pozyskania kapitału oraz stopień doświadczenia w działalności.

 

Piotr Szulczewski
Analityk Bankier.pl Firma i Podatki

  • data utworzenia: 22-06-2012
  • data modyfikacji: 13-03-2014

Prowadzenie firmy może być proste?
Postaw na program, który dostosujesz do siebie
Stwórz swój własny zestaw modułów

Przetestuj >>>


Komentarze

Brak komentarzy
Dodaj swój komentarz
Drukuj Dodaj komentarz