FEP

Obowiązek opłacania składek na Fundusz Emerytur Pomostowych (FEP) wchodzi od 1 stycznia 2010 r. Oznacza to, że pierwszą składkę zapłacimy od wynagrodzeń wypłaconych w styczniu 2010 r. - w lutym 2010 r.

Stopa składki na FEP wynosi 1,5 % podstawy wymiaru, czyli podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe, przy czym stosuje się tutaj roczne ograniczenie podstawy wymiaru takiej, jak przy składkach na ubezpieczenia społeczne.

Składka na FEP jest finansowana w całości przez płatnika składek, czyli przez pracodawcę.

Nie za każdego zatrudnionego

Składki na FEP opłaca się za pracownika, jednak nie za każdego pracownika. Nie płacimy tych składek od zleceniobiorców. Nie płacimy tych składek od właścicieli firm (od prowadzących pozarolniczą dzialalność gospodarczą).

Składkę płacimy od wynagrodzeń pracownika, który spełnia łącznie następujące warunki:

Obowiązek opłacania składek na FEP za pracownika powstaje z dniem rozpoczęcia wykonywania przez niego pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, a ustaje z dniem zaprzestania wykonywania tych prac. Zatem nie są to dni nawiązania lub ustania stosunku pracy.

Prace w szczególnych warunkach to prace związane z czynnikami ryzyka, które z wiekiem mogą z dużym prawdopodobieństwem spowodować trwałe uszkodzenie zdrowia, wykonywane w szczególnych warunkach środowiska pracy, determinowanych siłami natury lub procesami technologicznymi, które mimo zastosowania środków profilaktyki technicznej, organizacyjnej i medycznej stawiają przed pracownikami wymagania przekraczające poziom ich możliwości, ograniczony w wyniku procesu starzenia się jeszcze przed osiągnięciem wieku emerytalnego, w stopniu utrudniającym ich pracę na dotychczasowym stanowisku; wykaz prac w szczególnych warunkach określa załącznik nr 1 do ustawy o emeryturach pomostowych.

Prace o szczególnym charakterze to prace wymagające szczególnej odpowiedzialności oraz szczególnej sprawności psychofizycznej, których możliwość należytego wykonywania w sposób niezagrażający bezpieczeństwu publicznemu, w tym zdrowiu lub życiu innych osób, zmniejsza się przed osiągnięciem wieku emerytalnego na skutek pogorszenia sprawności psychofizycznej, związanego z procesem starzenia się; wykaz prac o szczególnym charakterze określa załącznik nr 2 do ustawy o emeryturach pomostowych.

Płatnik składek jest zobowiązany do opłacenia składek na FEP za pracownika wykonującego prace górnicze, który uzyskał prawo do emerytury pomostowej na podstawie art. 11 ustawy o emeryturach pomostowych (osiągnął wiek wynoszący co najmniej 55 lat dla kobiet i co najmniej 60 lat dla mężczyzn oraz ma okres pracy górniczej, o której mowa w art. 50c ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 15 lat), za okres wykonywania prac górniczych, o których mowa w art. 50c ustawy o emeryturach i rentach z FUS (m.in pod ziemią, na niektórych odkrywkach, w brygadach ratowniczych itd.), nie wcześniej jednak niż za okres od 1 stycznia 2010 r.

Składki na FEP od uposażenia zwolnionych ze służby żołnierzy zawodowych albo funkcjonariuszy służb opłaca się na zasadach i w trybie określonym w odrębnych przepisach dla składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe przekazywanych za żołnierzy albo funkcjonariuszy zwolnionych ze służby.

Składki i deklaracje

Składkę na FEP płatnik składek rozlicza w deklaracji rozliczeniowej ZUS DRA i opłaca się ją w terminie zapłaty składek ZUS. W deklaracji trzeba będzie przekazać m.in. kod pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze.

Pracodawca dokonuje odrębnie zgłoszenia danych o pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze płatnik składek przekazuje do Zakładu do dnia 31 marca danego roku kalendarzowego za poprzedni rok kalendarzowy. Jednak w przypadku wystąpienia pracownika z wnioskiem o przyznanie emerytury pomostowej, zgłoszenie danych o pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w danym roku kalendarzowym, płatnik składek przekazuje do Zakładu w terminie 7 dni od dnia zgłoszenia wniosku. Jeżeli z wnioskiem o przyznanie emerytury pomostowej pracownik wystąpi przed przekazaniem zgłoszenia danych o pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze za poprzedni rok kalendarzowy, w ww. terminie siedmiodniowym płatnik składek przekazuje do Zakładu także zgłoszenie za poprzedni rok kalendarzowy.

W przypadku upadłości lub likwidacji płatnika składek zgłoszenia danych o pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w danym roku kalendarzowym płatnik składek przekazuje do Zakładu nie później niż w dniu przekazania dokumentu wyrejestrowania płatnika składek. W przypadku upadłości lub likwidacji płatnika składek przed przekazaniem zgłoszeń danych o pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze za poprzedni rok kalendarzowy, w terminie siedmiodniowym płatnik składek przekazuje do Zakładu także zgłoszenia za poprzedni rok kalendarzowy.

Oczywiście w przypadku pomyłek wykrytych przez ZUS lub przez pracodawcę, oraz przez inspekcję pracy, należy przekazać zgłoszenie korygujące (7 dni od uprawomocnienia się decyzji ZUS, 30 dni od otrzymania protokołu kontroli PIP).

Kopie zgłoszenia danych o pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze oraz korygującego zgłoszenia płatnik składek zobowiązany jest przechowywać przez okres 5 lat od dnia ich przekazania do Zakładu, w formie dokumentu pisemnego lub elektronicznego (w przypadku składek na ubezpieczenia społeczne jest to dłuższy okres, niż w przypadku składek FEP).

Odsetki, kary, raty

Od nieopłaconych w terminie składek na FEP należne są od płatnika składek odsetki za zwłokę, na zasadach i w wysokości określonych w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60, z późn. zm.6)), jeżeli ich wysokość przekracza 6,60 zł. Jest to zatem granica określona na tej samej wysokości, co w przypadku minimalnych odsetek podatkowych, jednak inaczej, poprzez kwotę nominalną, a nie poprzez odniesienie do ceny listów poleconych. Warto w przyszłości zwracać uwagę na fakt, czy oba te wskaźniki są takie same, czy też różne.

W razie nieopłacenia składek na FEP lub opłacenia ich w zaniżonej wysokości Zakład może wymierzyć płatnikowi składek dodatkową opłatę do wysokości 100 % nieopłaconych składek.
Na wniosek dłużnika Zakład może odroczyć termin płatności należności lub rozłożyć je na raty, uwzględniając możliwości płatnicze dłużnika, a także stan finansów FEP (nowe podejście!).

Nienależnie opłacone składki na FEP podlegają zwrotowi na zasadach określonych w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych.Przepisy tej ustawy należy też stosować w sprawach dotyczących składek na FEP, a nie uregulowanych w ustawie o emeryturach pomostowych.

Uwaga ! FEP a koszty

Nie wprowadzono szczególnych regulacji PIT czy CIT odnoszących się do kosztów uzyskania przychodów w zakresie składek na Fundusz Emerytur Pomostowych. Oznacza to, że składki te bez żadnych ograniczeń stanowią koszt uzyskania przychodu na zasadach ogólnych.

W przypadku podatników prowadzących księgę przychodów i rozchodów metodą kasową będzie to dzień wystawienia dokumentu stanowiącego podstawę księgowania kosztu (potwierdzenie przelewu, wyciąg). W pozostałych przypadkach będzie to zależeć od związku wydatku z przychodami podatnika.