Fundusz Socjalny a VAT

W firmach, w których funkcjonuje Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych, finansowane są z niego różnego rodzaju świadczenia dla pracowników, np. zakup paczek świątecznych, zakup biletów do kina, czy na basen, wycieczki zakładowe, pożyczki pracownicze itp. Świadczenia te są przekazywane pracownikom całkowicie nieodpłatnie lub za częściową odpłatnością. Wątpliwości pracodawców budzi jednak kwestia rozliczenia podatku VAT od zakupów sfinansowanych z ZFŚS, a w szczególności prawa do odliczenia podatku VAT naliczonego i konieczności opodatkowania podatkiem VAT części świadczeń finansowanych z funduszu.

W zakresie prawa do odliczenia podatku VAT naliczonego należy wskazać, że jedynym z podstawowych warunków, aby podatnik miał prawo do odliczenia VAT jest aby dany wydatek mógł zostać zaliczony do kosztów uzyskania przychodów w podatku dochodowym (art. 88 ust. 1 pkt 2) ustawy o VAT. Dla określenia, czy warunek ten jest spełniony należy się odwołać do przepisów ustaw o podatkach dochodowych. Stanowią one, że kosztem uzyskania przychodów nie są wydatki pracodawcy na działalność socjalną, o której mowa w przepisach o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (art. 16 ust. 1 pkt 45 ustawy o CIT i art. 23 ust. 1 pkt 42 ustawy o PIT). Kosztami uzyskania przychodów są natomiast odpisy i zwiększenia, które w rozumieniu przepisów o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych obciążają koszty działalności pracodawcy, jeżeli środki pieniężne stanowiące równowartość tych odpisów i zwiększeń zostały wpłacone na rachunek Funduszu (art. 16 ust. 1 pkt 9 lit b) ustawy o CIT i art. 23 ust. 1 pkt 7 lit b) ustawy o PIT).

Wydatki na świadczenia dla pracowników sfinansowane z ZFŚS nie są więc kosztem uzyskania przychodów, dlatego też pracodawcom nie przysługuje prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego od zakupów z nimi związanych.

W tym zakresie konieczne jest jednak wskazanie na przepis art. 88 ust. 3 pkt 3) ustawy o VAT, który stanowi, że ograniczenie w prawie do odliczenia VAT z uwagi na fakt, że wydatek nie może stanowić kosztów podatkowych, nie ma zastosowania do sytuacji, w której wydatki te są związane z nieodpłatna dostawą towarów oraz nieodpłatnym świadczeniem usług, jeżeli czynności te zostały opodatkowane.

W związku z powyższym należy więc się odnieść do przepisów art. 7 ust. 2 i art. 8 ust. 2 ustawy o VAT, które stanowią, że nieodpłatna dostawa towarów i nieodpłatne świadczenie usług m.in. na cele osobiste pracowników, podlega opodatkowaniu, jeżeli łącznie spełnione są 2 warunki:

nieodpłatne przekazanie towaru lub nieodpłatne świadczenie usług jest dokonywane na cele niezwiązane z działalnością przedsiębiorstwa podatnika
podatnikowi przysługiwało prawo do odliczenia wydatku na nabycie (wytworzenie) towarów przekazywanych nieodpłatnie.

Drugi z powyższych warunków dotyczy omawianej sytuacji. Wynika z niego, że aby nieodpłatne przekazanie towarów lub nieodpłatne świadczenie usług podlegało opodatkowaniu podatnikowi musi przysługiwać prawo do odliczenia VAT. Z zestawienia powyższych regulacji wynika jednak, że nie dotyczy to sytuacji, w której prawo do odliczenia VAT jest ograniczone tylko z uwagi na fakt, że dany wydatek nie mógł zostać zaliczony do kosztów uzyskania przychodów, a spełniony jest pierwszy z powyższych warunków.

Jeżeli więc nieodpłatne przekazanie towaru lub nieodpłatne świadczenie usług jest dokonywane na cele niezwiązane z działalnością przedsiębiorstwa podatnika, a dany wydatek nie może zostać zaliczony do kosztów uzyskania przychodów, to podatnik ma wyjątkową szansę dokonania wyboru sposobu rozliczenia VAT. Podatnik może bowiem odliczyć podatek VAT naliczony związany z tymi wydatkami i jednocześnie dokonać opodatkowania nieodpłatnego przekazania towarów i nieodpłatnego świadczenia usług. Podatnik może też nie odliczyć podatku VAT i nie naliczyć go w związku z nieodpłatnym przekazaniem towarów i nieodpłatnym świadczeniem usług (Urząd Skarbowy w Ostrowie Wielkopolskim, 7 października 2005r., US PP.443/50/2005; Izba Skarbowa w Krakowie, 13lipca 2005r., PP-3/i/4407/47/05; Małopolski Urząd Skarbowy, 27 września 2005r., PP2/443-116/05/KH/28057). Efekt finansowy jednego i drugiego rozwiązania jest dokładnie taki sam.

Nie opodatkowując nieodpłatnego przekazania towarów nie trzeba jednak wystawiać faktury wewnętrznej. Z drugiej jednak strony, jeżeli do opodatkowania nieodpłatnego przekazania towarów miałaby zastosowanie stawki inne niż 22%, to kwota wynikająca z faktury wewnętrznej posłużyłaby to ustalania kwoty podatku VAT do zwrotu w terminie 60 lub 25 dni. Podatnik sam więc powinien rozstrzygnąć, które rozwiązanie będzie dla niego korzystniejsze.

Należy jednak wskazać, że jeżeli prawo do odliczenia podatku VAT wynika z innych ograniczeń, np. zakupu usług gastronomicznych, to wówczas podatnik nie miałaby już wyboru – nie miałaby prawa do odliczenia VAT a nieodpłatne przekazanie nie podlegałoby opodatkowaniu podatkiem VAT. Podobnie będzie w przypadku nabycia przez podatnika usług turystyki dokumentowanych fakturą „VAT marża” (Opolski Urząd Skarbowy, 30 września 2005r., PP/443-121-2-BS/05).

Powyższe uwagi dotyczą sytuacji, w których określone świadczenia są finansowane w 100% z ZFŚS, tj. są udostępnianie pracownikom całkowicie nieodpłatnie, jak gdy finansowana jest tylko ich część, tj. za częściową odpłatnością wnoszoną przez pracowników, w części finansowanej z ZFŚS.

W odniesieniu natomiast, do części, za którą podatnik wnosi odpłatność dochodzi do odpłatnego świadczenia usług na rzecz pracownika, która podlega opodatkowaniu podatkiem VAT. Podstawę opodatkowania stanowi wówczas cała kwota świadczenia, która winna być uiszczona przez pracownika (Izba Skarbowa we Wrocławiu, 29 sierpnia 2005r., PP III 433/777/05). Podatnik nie będzie miał w tym zakresie jednak prawa do odliczenia podatku VAT.

Dodatkowo należy wskazać, że jeżeli pracownicy wnoszą częściową odpłatność np. za udział w wycieczce, której zakup był udokumentowany przez podatnika świadczącego tą usługę fakturą „VAT marża”, to można uznać, że podatnik przekazujący tą usługę pracownikom ma prawo do zastosowania opodatkowania w marży (pracodawca nabywa bowiem usługę dla bezpośredniej korzyści turysty – pracownika) i jeżeli nie zrealizuje marży, to nie wystąpi podstawa do opodatkowania podatkiem VAT (Pierwszy Mazowiecki Urząd Skarbowy w Warszawie, 26 września 2006r., 1471/NUR1/443-252/06/GW; Opolski Urząd Skarbowy, 30 września 2005r., PP/443-121-2-BS/05, Izba Skarbowa w Rzeszowie, 22 sierpnia 2005r., IS.IX/3-443/143/05).

Remigiusz Fijak

Data publikacji: 20-09-2007r.

Reklama

Fundusz Socjalny a VAT

więcej interpretacji