Gdy fakturę wystawia podmiot nieuprawniony

Izba Skarbowa w Katowicach wyjaśniła wątpliwości podatników dotyczące właściwego postępowania w przypadku wystawienia faktury VAT przez podmioty do tego nieuprawnione a także dokumentujących transakcje nie podlegające opodatkowaniu podatkiem VAT.

Dotychczas część urzędników skarbowych była zdania, że jeżeli osoba fizyczna, jednostka organizacyjna nie mająca osobowości prawnej lub osoba fizyczna wystawi fakturę, w której wykaże kwotę podatku, to jest obowiązana do jego zapłaty. Bez znaczenia był dla nich fakt, że dana czynność nie podlegała opodatkowaniu oraz, że podmiot nie był uprawniony do wystawiania faktur VAT.
Takie podejście nie jest jednak zgodne z orzecznictwem Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości (C-78/02), zgodnie z którym, jeżeli fakturę wystawił przedsiębiorca nie będący podatnikiem VAT, to wykazanego podatku nie można uznać za podatek VAT. Dlatego też w takiej sytuacji na przedsiębiorcy nie ciąży obowiązek rozliczenia podatku VAT, ani jego zapłaty. Jeżeli jednak podatek został już odprowadzony do urzędu skarbowego, wpłacona kwota powinna zostać mu zwrócona. Tym samym należy uznać, że fakt zapłaty wyższej ceny przez nabywcę, z powodu konieczności zapłacenia niesłusznie naliczonego podatku VAT, stanowi błąd polegający na „podaniu błędnej ceny”, co upoważnia do wystawienia faktury korygującej. Po dokonaniu odpowiednich korekt należy jednak pamiętać, że przedsiębiorcy nie będący podatnikami VAT oraz wykonujący czynności nie podlegające opodatkowaniu powinni dokumentować transakcje wystawiając odpowiednie dowody księgowe, jak np. nota obciążeniowa.

Błędnie wystawiona faktura jest także sporym problemem dla nabywcy, który taką fakturę otrzymał. W normalnych okolicznościach mógłby on obniżyć VAT należny o VAT naliczony wynikający z faktury zakupu. Czy nabywca ma jednak prawo do odliczenia jeżeli sprzedawca nie był uprawniony do wystawiania faktur VAT lub gdy transakcja nie powinna zostać opodatkowana podatkiem VAT?

Zgodnie ze przepisami zawartymi w ustawie nowelizującej ustawę o VAT z dnia 21 kwietnia 2005r., jeżeli fakturę wystawił podmiot nieistniejący lun nieuprawniony do wystawiania faktur, wówczas nabywca nie ma prawa do odliczenia podatku VAT naliczonego. Sytuacja nie jest już jednak tak jednoznaczna w przypadku, gdy faktura dokumentuje transakcję, która nie podlega opodatkowaniu lub jest zwolniona od podatku. Nie można bowiem odliczyć podatku, jeżeli „kwota wykazana w fakturze nie została uregulowana”. Przepisy nie precyzują jednak kto ma tę kwotę uregulować: nabywca, płacąc za towar (usługę), czy też sprzedawca, odprowadzając podatek VAT do urzędu skarbowego. Zgodnie z wyjaśnieniami Ministerstwa Finansów zawartymi w broszurze informacyjnej „chodzi również o nieuregulowanie kwoty podatku przez sprzedawcę”. Oznacz to w praktyce, że nabywca będzie mógł odliczyć podatek naliczony wynikający z wadliwej faktury, tylko gdy ureguluje całość należności wynikającej z faktury oraz gdy sprzedawca odprowadzi podatek na rachunek urzędu skarbowego.

Izba Skarbowa w Katowicach, 2005.09.26, PPB1-443/873/2005

więcej interpretacjiwięcej na temat wadliwych faktur