Kontrola, decyzja, korekta

Przepisy Ordynacji podatkowej wprowadzają ograniczenia w zakresie korzystania przez podatników z prawa do korekty deklaracji podatkowej.

Przepisy te, w obecnej wersji obowiązujące od 1 września 2005r., wywołały wiele dyskusji. Parlament postanowił doprecyzować przepis w odniesieniu do podatników podatku od towarów i usług, skutecznie doprowadził jednak do znaczących wątpliwości interpretacyjnych.

Jako że interpretacja językowa przepisów art.81 i 81b Ordynacji podatkowej może być bardzo niekorzystna dla podatników, to wato posiłkować się interpretacją ministerialną, potwierdzającą korzystne uprawnienia.

W Å›wietle tej interpretacji - interpretacji Ministra Finansów nr SP 1/618/8012-110-2024/05/EB z dnia 8 sierpnia 2005 r. w sprawie stosowania art. 81b ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (LEX 4263 oraz Biul.Skarb. 2005/5/15) „w sytuacji gdy kontrola podatkowa wykaże nieprawidÅ‚owoÅ›ci, a zebrany w toku kontroli materiaÅ‚ dowodowy bÄ™dzie przyczynkiem do wszczÄ™cia postÄ™powania podatkowego, korekta deklaracji w zakresie podatku od towarów i usÅ‚ug nie bÄ™dzie prawnie skuteczna.”

Ograniczenie prawa do korekty

Dopóki za dany okres rozliczeniowy nie zostanie wszczęte postępowanie kontrolne czy podatkowe, prawo do korekty jest niczym nie ograniczone.

W przypadku, gdy zostanie wszczęte postępowanie kontrolne czy podatkowe, i w wyniku tego postępowania nie zostaną stwierdzone żadne nieprawidłowości, organy podatkowe nie wydadzą żadnych decyzji, w związku z czym w obrocie prawnym nadal będzie funkcjonować deklaracja, którą można skorygować. Bezwynikowe kontrole i postępowania nie uniemożliwiają skorygowania deklaracji.

W przypadku, gdy w postępowaniu wyjdą na jaw nieprawidłowości, i zostanie wydana decyzja - stwierdzająca nadpłatę czy zaległość podatkową - z obrotu eliminowana jest deklaracja podatkowa. Zastępuje ją decyzja, którą można jednak wzruszyć. Przede wszystkim można wnieść odwołanie (a dalej skargę do sądu administracyjnego). Jeżeli jednak termin do wniesienia odwołania już minął, można wnieść o wznowienie postępowania, np. gdy wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję.

Na wznowienie postępowania nie pozwala np. powołanie się na dowód znany organowi wcześniej, którego jednak nie uwzględniono, w przypadku wykrycia fałszerstwa nowym dowodem będzie orzeczenie sądu stwierdzające to fałszerstwo innego dowodu, wydruk czy tłumaczenie czegoś nie oznacza, że dowód nie istniał wczesniej. Taką okolicznością w zakresie podatku VAT może być pojawienie się dokumentu pozwalającego na stosowanie stawki 0% w eksporcie, którego wcześniej strona nie posiadała. W ten sposób podatnik VAT może zmienić - nawet po wydaniu decyzji za dany okres - rozliczenie podatku VAT, zmieniając stawkę krajową na stawkę w eksporcie.

Pojawienie się nowych dowodów w sprawie jest przesłanką do uchylenia decyzji i wznowienia postępowania, także wówczas, gdy decyzja została zaskarżona do sądu administracyjnego.

Odrębności w kontroli skarbowej

Od 11 listopada 2006r. w zwiÄ…zku z kontrolÄ… skarbowÄ… uprawnienie do zÅ‚ożenia korekty ulega zawieszeniu na czas trwania postÄ™powania kontrolnego. ZÅ‚ożenie korekty możliwe bÄ™dzie w terminie 14 dni od dnia dorÄ™czenia protokoÅ‚u kontroli. Termin ten uzasadniony jest zarówno koniecznoÅ›ciÄ… sprawnego prowadzenia  postÄ™powania kontrolnego, jak i ma na celu umożliwienie podatnikowi zapoznania siÄ™ z treÅ›ciÄ… protokoÅ‚u kontroli oraz zapewnienie mu czasu na podjÄ™cie decyzji o ewentualnym zÅ‚ożeniu korekty deklaracji. O możliwoÅ›ci dokonania korekty, kontrolowany bÄ™dzie informowany przez kontrolujÄ…cego, co znajdzie odzwierciedlenie w protokole kontroli. Kontrolowany ma obowiÄ…zek poinformowania organu kontroli skarbowej o zÅ‚ożeniu korygujÄ…cej deklaracji do wÅ‚aÅ›ciwego organu podatkowego. Informacja taka jest niezbÄ™dna dla prawidÅ‚owego zakoÅ„czenia przez organ kontroli skarbowej postÄ™powania kontrolnego.

Uprawnienie do skorygowania deklaracji przysługuje nadal po zakończeniu postępowania kontrolnego w zakresie nieobjętym decyzją określającą wysokość zobowiązania podatkowego. Zatem kontrola bezwynikowa daje nieograniczone prawo do korekty deklaracji.

Koszty i podatek naliczony w korekcie

Zgodnie z art.24 Ordynacji podatkowej, organ podatkowy, w drodze decyzji, określa wysokość straty poniesionej przez podatnika, jeżeli w postępowaniu podatkowym organ ten stwierdzi, że podatnik nie złożył deklaracji, nie wykazał w deklaracji straty lub wysokość poniesionej straty różni się od wysokości wykazanej w deklaracji, a poniesienie straty zgodnie z przepisami prawa podatkowego uprawnia do skorzystania z ulg podatkowych. W zakresie zatem podatku dochodowego organ sam pilnuje interesów podatnika. Jeżeli w trakcie kontroli zauważymy koszty nieuwzględnione wcześniej, wystarczy zgłosić je kontrolującym. Jeżeli podatnik tego nie zrobi, to po zakończeniu postępowania:

• bez decyzji - może zÅ‚ozyć korektÄ™;
• decyzjÄ… - może odwoÅ‚ać siÄ™ albo żądać wznowienia postÄ™powania.

Inaczej jest w zakresie podatku VAT. Odliczenie podatku naliczonego jest prawem podatnika, nie jego obowiazkiem. Organ w trakcie kontroli nie pilnuje, czy podatnik odliczył podatek, czy zrezygnował z tego prawa (albo się pomylił i nie odliczył). Jeżeli podatnik do czasu wszczęcia postępowania kontrolnego czy podatkowego nie odliczy podatku VAT - a może to zrobić zawsze poprzez korektę deklaracji za stosowny wcześniejszy okres - to może na zawsze utracić prawo do odliczenia. Jeżeli bowiem postępowanie zakończy się wydaniem decyzji, to w żaden sposób podatnik nie wznowi postępowania. Po prostu zostanie zatwierdzony stan faktyczny, zgodnie z którym podatnik z własnej woli nie odliczył podatku naliczonego. Oczywiście w przypadku kontroli bezwynikowej nadal możliwa będzie korekta deklaracji VAT.

Warto dodać, że podatek VAT, który podatnik mógł odliczyć, ale nie odliczył, nie może stanowić kosztu uzyskania przychodu tylko z tego powodu, że nie został odliczony.