Pomoc eksperta

Zamknięcie roku

Zamknięcie roku w firmie

Na dzień 31 grudnia należy dokonać zamknięcia ksiąg podatkowych oraz przeprowadzić spis z natury (spis magazynowy). Do spisu warto przygotować się już wcześniej.

U podatników osiągających dochody z działalności gospodarczej i prowadzących księgi przychodów i rozchodów dochodem z działalności jest różnica pomiędzy przychodem a kosztami uzyskania powiększona o różnicę pomiędzy wartością remanentu końcowego i początkowego towarów handlowych, materiałów (surowców) podstawowych i pomocniczych, półwyrobów, wyrobów gotowych, braków i odpadków, jeżeli wartość remanentu końcowego jest wyższa niż wartość remanentu początkowego, lub pomniejszona o różnicę pomiędzy wartością remanentu początkowego i końcowego, jeżeli wartość remanentu początkowego jest wyższa.

Rada praktyczna:

Jeżeli zależy nam na tym, by podatek w przyszłym roku był „bezpieczny” a zatem by za rok nie wystąpił on w podwyższonej wartości – warto zachowywać mniej więcej porównywalne wartości spisów z natury na koniec i początek roku. Stąd czasami na koniec roku w magazynach „dokupuje się” towarów. Spowoduje to bowiem z jednej strony ujęcie ich w roku obecnym, z drugiej jednak – wprowadzenie ich do spisu na początek roku następnego i zabezpieczenie, że w przyszłym roku spis początkowy wykaże jakiś stan magazynowy, który wpływać będzie pozytywnie na rozliczenie za rok przyszły.

 

 

Remanent (spis z natury)

Remanentem objąć należy zatem pozostające na dzień 31 grudnia 2011 r.:

  • towary handlowe
  • materiały podstawowe
  • materiały pomocnicze
  • półwyroby
  • wyroby gotowe
  • braki
  • odpady

Środki trwałe, wyposażenie

Spisem z natury na koniec roku podatkowego i na początek roku nie obejmuje się środków trwałych oraz wyposażenia. Przychód z ich zbycia rozlicza się na bieżąco w trakcie roku podatkowego. Przy odpłatnym zbyciu tych składników majątku księgować należy:

  • przychód – w przypadku zbycia wyposażenia (składników majątku o wartości początkowej powyżej 1500 zł do 3500 zł włącznie, nieujętych w ewidencji środków trwałych, wykorzystywanych w działalności gospodarczej) – na bieżąco w KPiR
  • przychód – w przypadku zbycia składników majątku o wartości do 1500 zł, - na bieżąco do KPiR
  • dochód lub stratę – a zatem różnicę między przychodem i kosztami nabycia obliczaną dla środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych – w dniu ustalenia przychodu z ich zbycia

Wyposażenie obejmuje się spisem z natury sporządzanym tylko w przypadku likwidacji działalności gospodarczej.

Dochód ze zbycia środków trwałych obliczamy w sposób następujący: przychód ze zbycia minus wartość początkowa wykazana w ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych; całość tej różnicy powiększa się (in plus) o sumę odpisów amortyzacyjnych, dokonanych od tych środków i wartości. Odpisy amortyzacyjne w przypadku sprzedaży podwyższają zatem wartość sprzedawanego składnika majątku, a tak naprawdę obniżają wartość kosztów nabycia tego składnika.

Np. Koszt nabycia maszyny wynosił 30.000 zł. Maszynę nabyto okazyjnie, sprzedaż nastąpiła po roku w cenie 28.000 zł. W trakcie okresu korzystania odpisy amortyzacyjne wynosiły 5 tys. zł.

Przychód wyniesie 28 tys. zł – 25 tys. zł (30 tys. zł – 5 tys. zł) = 3 tys. zł

Przy ustalaniu ceny sprzedaży tych składników majątku należy wziąć pod uwagę wartość rynkową. Sprzedaż poniżej tej wartości powinna być udowodniona szczególnymi okolicznościami sprzedaży (np. zużyciem składnika majątku ponad przeciętne zużycie rynkowe). W przypadku wyznaczenia wartości sprzedaży w cenie innej niż rynkowa organ podatkowy ma prawo zażądać podania przyczyn odstępstwa od ceny a w razie niepodania lub podania argumentów, które nie mogą wpływać na ustalenia wartości innej niż rynkowa, organ ma prawo ustalić wartość sprzedaży na zasadach rynkowych.

W przypadku podatników rozliczających się na zasadach ryczałtu ewidencjonowanego spis z natury nie podwyższa lub nie obniża wartości przychodu. Sporządza się go w celach inwentarzowych, ale podlega wycenie.

 

Spis z natury

Obowiązek spisu z natury dotyczy zarówno podatników prowadzących KPiR jak również rozliczających się na zasadzie ryczałtu ewidencjonowanego.

Jeżeli podatnik nie dokonuje podsumowania zapisów kolejnych miesięcy narastająco od początku roku, po zakończeniu roku podatkowego musi na oddzielnej stronie w księdze sporządzić zestawienie roczne. W tym celu należy wpisać do właściwych kolumn sumy z poszczególnych miesięcy i dodać je.

Spis z natury powinien zawierać co najmniej następujące dane:

  • imię i nazwisko właściciela zakładu (nazwę firmy),
  • datę sporządzenia spisu,
  • numer kolejny pozycji arkusza spisu z natury,
  • szczegółowe określenie towaru i innych składników,
  • jednostkę miary,
  • ilość stwierdzoną w czasie spisu,
  • cenę w złotych i groszach za jednostkę miary,
  • wartość wynikającą z przemnożenia ilości towaru przez jego cenę jednostkową,
  • łączną wartość spisu z natury
  • klauzulę "Spis zakończono na pozycji...",
  • podpisy osób sporządzających spis oraz podpis właściciela zakładu (wspólników).

Spis z natury musi być wpisany do księgi według poszczególnych rodzajów jego składników lub w jednej pozycji (sumie), jeżeli na podstawie spisu zostało sporządzone odrębne, szczegółowe zestawienie poszczególnych jego składników. Zestawienie przechowuje się łącznie z księgą.

Druki do pobrania

 

za SMS Opis
Arkusz spisu z natury - uniwersalny
Ewidencja arkuszy spisów z natury
Protokół z inwentaryzacji gotówki w kasie (Arkusz spisu z natury)
Protokół z inwentaryzacji środków trwałych (Arkusz spisu z natury)
Sprawozdanie zespołu spisowego dotyczące przygotowania i przebiegu spisu z natury
Zarządzenie kierownika jednostki w sprawie przeprowadzenia spisu z natury

 

Remanent może być sporządzony również w formie wydruku komputerowego, zaopatrzonego w podpisy komisji inwentarzowej.

W sposób szczególny sporządzać należy spis z natury (w sposób ułatwiony) przy prowadzeniu:

  • księgarń i antykwariatów księgarskich - spisem z natury można obejmować jedną pozycją wydawnictwa o tej samej cenie, bez względu na nazwę i nazwisko autora, z podziałem na książki, broszury, albumy i inne;
  • działalności kantorowej - spisem z natury należy objąć niesprzedane wartości dewizowe;
  • działalności polegającej na udzielaniu pożyczek pod zastaw - spisem z natury należy objąć rzeczy zastawione pod udzielone pożyczki;
  • działów specjalnych produkcji rolnej - spisem z natury należy objąć niezużyte w toku produkcji materiały i surowce oraz ilość zwierząt według gatunków z podziałem na grupy.

Spis z natury powinien obejmować również towary stanowiące własność podatnika, znajdujące się w dniu sporządzenia spisu poza zakładem podatnika, a także towary obce znajdujące się w zakładzie podatnika. Towary obce nie podlegają wycenie; wystarczające jest ilościowe ich ujęcie w spisie towarów z podaniem, czyją stanowią własność, z tym że spisem z natury należy objąć rzeczy zastawione pod udzielone pożyczki w przypadku lombardów itp. W takim przypadku rzeczy znajdujące się w lokalu nie będące własnością podatnika należy poddać wycenie.

 

Termin sporządzenia

Spis sporządza się na dzień 31 grudnia i odrębnie na dzień1 stycznia. Podatnik sporządzi zatem dwa niezależne spisy z natury.

W przypadku podatników rozliczających się na zasadach ryczałtu ewidencjonowanego – spis z natury sporządza się wyłącznie na zakończenie roku podatkowego. Nie sporządza się odrębnego spisu na dzień 1 stycznia roku następnego.

Niezależnie od terminu objęcia magazynu spisem z natury – w innym terminie podatnik może dokonać wyceny objętych spisem składników majątku. Wyceny dokonuje się najpóźniej w terminie 14 dni od dnia zakończenia spisu z natury.

Dla celów spisu z natury (KPiR) wycenia się:

  • materiały i towary handlowe objęte spisem z natury według cen zakupu lub nabycia albo według cen rynkowych z dnia sporządzenia spisu, jeżeli są one niższe od cen zakupu lub nabycia;
  • spis z natury półwyrobów (półfabrykatów), wyrobów gotowych i braków własnej produkcji wycenia się według kosztów wytworzenia,
  • odpadów użytkowych, które w toku działalności utraciły swoją pierwotną wartość użytkową, wycenia się według wartości wynikającej z oszacowania uwzględniającego ich przydatność do dalszego użytkowania.
  • niesprzedanych wartości dewizowych wycenia się według cen zakupu z dnia sporządzenia spisu, a w dniu kończącym rok podatkowy - według cen zakupu, jednak w wysokości nie wyższej niż kurs średni ogłaszany przez Narodowy Bank Polski w dniu kończącym rok podatkowy, a wartość rzeczy zastawionych - według ich wartości rynkowej,
  • przy działalności usługowej i budowlanej produkcję niezakończoną wycenia się według kosztów wytworzenia, z tym że nie może to być wartość niższa od kosztów materiałów bezpośrednich zużytych do produkcji niezakończonej,
  • produkcję zwierzęcą objętą spisem z natury wycenia się według cen rynkowych z dnia sporządzenia spisu, z uwzględnieniem gatunku, grupy i wagi zwierząt.

W razie przyjęcia wyceny towarów w kwocie niższej od ceny zakupu lub nabycia albo od kosztów wytworzenia, w szczególności z powodu uszkodzenia, wyjścia z mody, należy przy poszczególnych pozycjach uwidocznić również jednostkową cenę zakupu (nabycia) lub koszt wytworzenia.

 

Przykład obliczenia dochodu, KPiR Kolumna Zł, gr PLUS Zł, gr MINUS
Przychód (kolumna 9) 455.600,75  
Wysokość kosztów uzyskania przychodów poniesionych w roku podatkowym:   Wartość ustalamy osobno od przychodu, zatem:
Wartość spisu z natury na początek roku podatkowego     58.678,28
plus wydatki na zakup towarów handlowych i materiałów                        (kolumna 10)   289.288,56
plus wydatki na koszty uboczne zakupu         (kolumna 11)       10.320,40
minus wartość spisu z natury na koniec roku podatkowego          46.524,32  
plus kwota pozostałych wydatków (kolumna 14)                     78.328,09  
Minus wartość wynagrodzeń w naturze ujętych w innych kolumnach księgi   4.826,00  
Razem koszty uzyskania przychodu     385.265,01
Ustalenie dochodu osiągniętego w roku podatkowym      
przychód (pkt 1)   455.600,75  
koszty uzyskania przychodów (pkt 2)     385.265,01
Dochód (a-b)   70.335,74  

 

U podatników rozliczających się ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych podatnik wycenia towary i inne składniki majątku objęte spisem z natury według cen zakupu albo według cen rynkowych z dnia sporządzenia spisu, jeżeli są one niższe od cen zakupu, a także gdy nie jest możliwe ustalenie ceny zakupu. Przez cenę zakupu rozumie się cenę, jaką nabywca płaci za zakupione składniki majątku, pomniejszoną o podatek od towarów i usług, podlegający odliczeniu zgodnie z odrębnymi przepisami, a przy imporcie - powiększoną o należne cło i podatek akcyzowy, opłaty wyrównawcze oraz opłaty celne dodatkowe, zaś w przypadku otrzymania składnika majątku w drodze darowizny lub spadku -wartość odpowiadającą cenie zakupu takiego samego lub podobnego składnika.

Piotr Szulczewski
Analityk Bankier.pl Firma i Podatki

  • data utworzenia: 18-10-2005
  • data modyfikacji: 13-03-2014
Prowadź firmę w wygodny sposób.

Dostosuj program do swoich potrzeb
I dobierz swój własny zestaw modułów.

Przekonaj się -  aż 60 DNI ZA DARMO >>

Komentarze

Brak komentarzy
Dodaj swój komentarz
Drukuj