W ramach prowadzonej działalności gospodarczej opodatkowaniu podlegają również świadczenia, które podatnik otrzymuje nieodpłatnie. Mogą to być świadczenia:

• przekazane podatnikowi na pokrycie kosztów uzyskania przychodów z działalności gospodarczej albo jako zwrot wydatków z tytułu takich kosztów;
• przekazane podatnikowi bez konkretnego celu.

Osoba fizyczna występuje jednak w obrocie prawnym w dwóch rolach: przedsiębiorcy oraz prywatnie. O ile w pierwszym wypadku bardzo łatwo można ustalić, które świadczenia uzyskane zostały w ramach prowadzonej działalności gospodarczej (bo są to świadczenia związane z wydatkami stanowiącymi koszty uzyskania przychodu), o tyle w drugim przypadku decydować będzie rola podatnika, określona w umowie, potwierdzona przez ogół okoliczności w danej sprawie (np. otrzymanie do nieodpłatnego używania w firmie samochodu).

Od 1 stycznia 2007r. osiągający przychody z pozarolniczej działalności gospodarczej rozliczają je na następujących zasadach:

Do nieodpłatnych świadczeń należą przede wszystkim dotacje, subwencje, dopłaty i inne nieodpłatne świadczenia otrzymane na pokrycie kosztów albo jako zwrot wydatków, z wyjątkiem gdy przychody te są związane z otrzymaniem, zakupem albo wytworzeniem we własnym zakresie środków trwałych lub wartości niematerialnych i prawnych, od których dokonuje się odpisów amortyzacyjnych.
Powyższa definicja obejmuje kwoty otrzymane:

• z góry, przed dokonaniem wydatków, których dotyczą;
• z dołu, tzn. już po dokonaniu wydatków, jako zwrot już dokonanych wydatków.

Nie stanowią nieodpłatnego świadczenia podlegającego opodatkowaniu świadczenia dotyczące kwot wchodzących w skład wartości początkowej podlegających amortyzacji środków trwałych lub wartości niematerialnych i prawnych. Takie przychody, stanowiące zwrot podatnikowi w jakiejkolwiek formie (z góry albo z dołu) kwot wchodzących w skład wartości początkowej, skutkują z kolei brakiem możliwości zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów odpisów amortyzacyjnych od tej właśnie dotowanej części wartości początkowej. Oznacza to, że odpisy są naliczane w pełnej wysokości, od pełnej wartości początkowej, jednak w pewnej części nie stanowią kosztów uzyskania przychodu (w ewidencji środków trwałych wpisujemy cały odpis, w kpir – jedynie część).

Nie stanowią nieodpłatnego świadczenia również otrzymane podlegające amortyzacji środki trwałe i wartości niematerialne i prawne otrzymane. W przypadku środków trwałych otrzymanych w drodze spadku czy darowizny odpisy amortyzacyjne stanowić będą koszty uzyskania przychodu w pełnej wysokości. W przypadku środków trwałych nabytych nieodpłatnie w inny sposób (a zatem np. jako świadczenia związane z promocją kontrahenta, nagroda związana ze sprzedażą premiową itp.) odpisy będą kosztami uzyskania przychodu tylko wtedy, gdy samo otrzymanie stanowić będzie przychód podlegający opodatkowaniu (nawet zwolniony).

Nieodpłatne świadczenia podlegające opodatkowaniu to również wartość otrzymanych świadczeń w naturze (rzeczy) i innych nieodpłatnych świadczeń.

Zatem każde świadczenie inne niż dotacja na pokrycie kosztów albo zwrot wydatków podlega opodatkowaniu, jeżeli otrzymujący to świadczenie występuje w charakterze przedsiębiorcy, gdy przysporzenie majątkowe dotyczy majątku związanego z działalnością gospodarczą.

Niektóre świadczenia zwolnione są jednak z podatku dochodowego.

UWAGA! Sytuacje szczególne

Korzystanie z cudzego mienia bez tytułu prawnego i bez zgody właściciela nie następuje w ramach wykonania świadczenia właściciela, nie jest więc otrzymaniem nieodpłatnego świadczenia.

Nie wszystkie świadczenia otrzymane pozornie nieodpłatnie muszą być nieodpłatne w rzeczywistości. Np. samochód udostępniony nieodpłatnie przedsiębiorcy – akwizytorowi stanowi odpłatne udostępnienie składnika majątku w celu wykonania umowy. Nieodpłatne świadczenie może jednak wystąpić w sytuacji, gdy jego uzyskanie ma bezpośredni związek z działalnością gospodarczą w tym sensie, że stanowi rodzaj zapłaty za towar czy usługi otrzymany od kontrahenta.

Nieodpłatnymi świadczenia podlegającymi opodatkowaniu są również umorzone albo przedawnione zobowiązania związane z działalnością gospodarczą. Uwaga – przedawnienie następuje poprzez skorzystanie z zarzutu przedawnienia w sądzie, a nie z upływem czasu, który na podniesienie takiego zarzutu pozwala.

opodatkowanie