Pomoc eksperta

Nieodpłatne świadczenia

Nieodpłatne przysporzenia przedsiębiorcy

Do przychodów należy zaliczać kwoty świadczeń nieodpłatnych lub częściowo nieodpłatnych. W ramach prowadzonego przedsiębiorstwa możliwe jest bowiem uzyskiwanie znacznej ilości:

  • gratisów i bonusów,
  • rabatów,
  • kwot uznawanych za bezpodstawne wzbogacenie,
  • zobowiązań podlegających umorzeniu lub przedawnieniu,
  • dotacji i subwencji,
  • darowizn czy świadczeń, za które druga strona nie oczekuje żadnej odpłatności.

Do przychodów zaliczać należy wszystkie dotacje, subwencje, dopłaty i inne nieodpłatne świadczenia otrzymane na pokrycie kosztów albo jako zwrot wydatków. Nie stanowią jednak przychodu takie nieodpłatne świadczenia, które są związane z otrzymaniem, zakupem albo wytworzeniem we własnym zakresie środków trwałych lub wartości niematerialnych i prawnych, od których dokonuje się odpisów amortyzacyjnych zgodnie z ustawą o podatku PIT. Zasada ta ma swój odpowiednik po stronie kosztów – do kosztów podatkowych nie zalicza się wartości rat amortyzacyjnych od tej części wartości środków trwałych lub wartości niematerialnych i prawnych, która odpowiada poniesionym wydatkom na nabycie lub wytworzenie we własnym zakresie tych środków lub wartości niematerialnych i prawnych, odliczonym od podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym albo zwróconym podatnikowi w jakiejkolwiek formie.

Często trudnym okazuje się stwierdzenie, że doszło do nieodpłatnego przysporzenia po stronie przedsiębiorcy. Może on bowiem dla drugiej strony wykonać czynność, która będzie świadczeniem wzajemnym, z drugiej strony nieodpłatne przekazanie może stanowić element większej umowy między stronami.

Przykład

Podatnik nieodpłatnie uzyskał dostęp do nieruchomości w związku z pracami konserwatorskimi, jakie ma w niej wykonać. Nie można wyceniać nieodpłatnego świadczenia tylko ze względu, że stanowi ono element konieczny dla wykonania innego świadczenia między stronami.

Posługiwanie się w działalności majątkiem objętym wspólnością majątkową małżeńską lub majątkiem przekazywanym w kręgu najbliższej rodziny nie stanowi nieodpłatnego świadczenia opodatkowanego. Zwolnione z podatku pozostaje bowiem wartość świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń, otrzymanych od osób zaliczonych do I i II grupy podatkowej w rozumieniu przepisów o podatku od spadków i darowizn. Oznacza to, że zwolnione są świadczenia otrzymane od:

  • małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, zięcia, synową, rodzeństwo, ojczyma, macochę i teściów,
  • zstępnych rodzeństwa, rodzeństwo rodziców, zstępnych i małżonków pasierbów, małżonków rodzeństwa i rodzeństwo małżonków, małżonków rodzeństwa małżonków, małżonków innych zstępnych.

Wyjątkiem są jednak świadczenia otrzymywane z tytułu na podstawie stosunku pracy, pracy nakładczej lub na podstawie umów będących podstawą uzyskiwania przychodów zaliczonych do działalności wykonywanej osobiście (np. dzieło, zlecenie poza działalnością). Oznacza to, że:

  • przedsiębiorca przekazując nieodpłatnie zatrudnionemu u siebie członkowi rodziny gratis – powoduje u tej osoby ustalenie nieodpłatnych świadczeń,
  • przedsiębiorca zatrudniając za darmo członka rodziny – wykazuje z tego tytułu przychód podatkowy.

Nie ma natomiast możliwości zaliczać do kosztów uzyskania przychodów wartości własnej pracy podatnika, jego małżonka i małoletnich dzieci, a w przypadku prowadzenia działalności w formie spółki cywilnej lub osobowej spółki handlowej - także małżonków i małoletnich dzieci wspólników.

Wartość otrzymanych w związku z prowadzoną działalnością gratisów należy zaliczyć do przychodów. Wydający gratis nie ma obowiązku z tego tytułu rozliczać zaliczki na podatek. Wyceny przychodu oraz jego wpisania do prowadzonych ksiąg dokonuje otrzymujący gratis.

 

Chwilowa promocja na towar lub usługę a wycena świadczenia nieodpłatnego

 

Obniżenie wartości towaru na półce sklepowej stwarza pokusę przekazania nieodpłatnie towaru i wyceny przychodu ze świadczeń w naturze po niższej wartości - takiej, jaka obowiązuje w chwili stosowania promocyjnych cen. O ryzykach podatkowych związanych z takim przekazaniem nieodpłatnym opowiada Pan Andrzej Dmowski, Russell Bedford.

UWAGA! Rabaty i zwroty towarów

Rabatu naliczanego w chwili sprzedaży nie rozlicza się podatkowo. Przychód wykazywać należy w kwocie pobranej od klienta (uwzględniającej rabat). W przypadku rabatu udzielanego przy kasie na całość zakupu – powinien on dotyczyć proporcjonalnie całości zakupów, zatem przychód z każdego z towarów obniża się proporcjonalnie i wykazuje w przychodach w kwocie obniżonej po uwzględnieniu rabatu proporcjonalnego. Rabaty udzielane po przekazaniu towaru (np. w związku z osiągnięciem limitu zakupów) rozliczane są jako korekta dotychczasowy wykazanych kwot. Możliwe jest uwzględnienie ich na bieżąco, nie ma obowiązku ujmowania ich wstecznie, w miesiącu, w którym księgowano przychód. Rabat tego typu nie może natomiast podwyższyć wartości kosztów – księguje się go ze znakiem minus lub na czerwono w przychodach przedsiębiorcy. Powyższa zasada dotyczy również wartości zwróconych towarów, czy to w związku z reklamacją czy to z tytułu uznania roszczeń konsumenta (10 dni na zwrot towaru w sprzedaży poza siedzibą przedsiębiorstwa).

Za gratis nie można uznać natomiast kwot pobranych bez podstawy prawnej (bezpodstawne wzbogacenie).

Piotr Szulczewski
Analityk Bankier.pl Firma i Podatki

  • data utworzenia: 24-08-2005
  • data modyfikacji: 01-06-2015

Komentarze

Brak komentarzy
Dodaj swój komentarz
Drukuj