Pomoc eksperta

Wyszukaj symbol

Jak czytać symbole

sekcja A
dział 99
grupa 99.9
klasa 99.99
podklasa 99.99.A

Polska Klasyfikacja Działalności (PKD)

Działalność ma miejsce wówczas, gdy czynniki takie jak: wyposażenie, siła robocza, technologia produkcji, sieci informacyjne lub produkty są powiązane w celu wytworzenia określonego wyrobu lub wykonania usługi. Działalność charakteryzowana jest przez produkty wejściowe (wyroby lub usługi), proces technologiczny oraz przez produkty wyjściowe.
 

Definicja działalności gospodarczej dla celów statystycznych i podatkowych różnią się od siebie. Stąd celem rozpoczęcia działalności i konieczności sporządzenia CEiDG-1 posłużyć się należy definicją zawartą w ustawie o swobodzie działalności gospodarczej, a w zakresie podatków – definicjami.

 

Działalność może polegać na prostym procesie (np. tkactwo), ale może również dotyczyć całego szeregu „pod-procesów”, gdzie każdy z nich jest wymieniony w różnych podklasach, klasach, grupach, działach, a nawet sekcjach klasyfikacji (np. produkcja samochodów polega na takich działalnościach jak odlewanie, kucie, spawanie, montaż, malowanie itp.). Jeżeli proces produkcyjny jest zorganizowany jako zintegrowany szereg elementarnych działalności, całość jest traktowana jako jedna działalność.  
 

W praktyce większość jednostek (podmiotów gospodarczych) prowadzi różne rodzaje działalności. W związku z tym, w celu zaklasyfikowania jednostki do danego poziomu (grupowania) klasyfikacji PKD, niezbędne jest określenie jej działalności przeważającej.

Działalność przeważająca, drugorzędna i pomocnicza

Przeważającą działalnością jednostki statystycznej jest działalność posiadająca największy udział wskaźnika (np. wartość dodana, produkcja brutto, wartość sprzedaży, wielkość zatrudnienia lub wynagrodzeń) charakteryzującego działalność jednostki. W badaniach statystycznych zalecanym wskaźnikiem służącym do określenia przeważającej działalności jest wartość dodana.  

Działalność drugorzędna jest każdym innym rodzajem działalności jednostki, której efektem końcowym są wyroby lub usługi wykonywane dla strony trzeciej.  

Należy wprowadzić rozróżnienie pomiędzy działalnością przeważającą i drugorzędną, z jednej strony, oraz działalnością pomocniczą, z drugiej.

Działalności przeważająca i drugorzędne są zazwyczaj wykonywane przy wsparciu pewnej liczby działalności pomocniczych, takich jak księgowość, magazynowanie, zaopatrzenie, promocja sprzedaży, naprawa i konserwacja itp. Tak więc, działalności pomocnicze to te, które są wykonywane wyłącznie po to by wesprzeć działalność przeważającą lub drugorzędną jednostki, poprzez dostarczanie wyrobów lub usług na potrzeby wyłącznie tej jednostki.   Działalność jest działalnością pomocniczą, jeżeli spełnia wszystkie następujące warunki:  

  • służy wyłącznie jednostce;  
  • nakłady na działalność pomocniczą stanowią koszt jednostki
  •  efekt końcowy (zazwyczaj usługi, rzadziej wyroby) nie stanowi części produktu finalnego jednostki i nie generuje nakładów brutto na środki trwałe.  

Do działalności pomocniczej nie zalicza się np.:

  • produkcji wyrobów i świadczenia usług stanowiących część nakładów, np. robót budowlanych wykonywanych na własny rachunek, które są odrębnie sklasyfikowane w budownictwie, jeżeli takie dane są dostępne; produkcji oprogramowania;
  • wytwarzania produktów, sprzedawanych na rynku, nawet jeżeli część tej produkcji jest wykorzystywana na potrzeby przedsiębiorstwa w związku z prowadzoną przeważającą działalnością;  
  • produkcji wyrobów lub świadczenia usług, które następnie stają się integralną częścią produktu będącego efektem działalności przeważającej lub drugorzędnej (np. produkcja opakowań w celu pakowania wyrobów własnych wytwarzanych przez to przedsiębiorstwo); 
  • wytwarzania energii (przez elektrownię lub kotłownię), nawet jeżeli efekt produkcji jest w całości zużywany przez jednostki macierzyste;  
  • zakupu wyrobów przeznaczonych do dalszej sprzedaży w niezmienionym stanie (bez przetworzenia);  
  • działalności badawczo-rozwojowej, ponieważ tego rodzaju działalność nie wytwarza usług wykorzystywanych w trakcie bieżącej produkcji.  

Podstawowe zasady klasyfikacji

PKD nie wprowadza odrębnych grupowań ze względu na formę własności jednostki, rodzaj organizacji prawnej czy sposobu działania, ponieważ te kryteria nie są związane z charakterystyką samej działalności. Jednostki prowadzące ten sam rodzaj działalności są sklasyfikowane w tym samym grupowaniu PKD, niezależnie od tego, czy są one przedsiębiorstwem posiadającym osobowość prawną, własnością prywatną czy skarbu państwa, czy jednostka zagraniczna jest przedsiębiorstwem macierzystym, czy nie i czy przedsiębiorstwo macierzyste składa się z więcej niż jednego zakładu, czy nie. Zatem, nie istnieje ścisłe powiązanie pomiędzy PKD i Klasyfikacją Jednostek Instytucjonalnych w Systemie Rachunków Narodowych (SNA) lub Europejskim Systemie Rachunków Narodowych (ESA).

Podobnie jest w przypadku działalności wytwórczych (produkcyjnych). Są one opisane niezależnie od tego, czy praca jest wykonywana w sposób zautomatyzowany (maszynowo) czy ręcznie, czy jest ona wykonywana w zakładzie produkcyjnym czy w domu. Podobnie jest z rodzajem stosowanej technologii produkcji (współczesna czy tradycyjna) - nie jest to kryterium stosowane w PKD, mimo że rozróżnienie takie mogłoby być użyteczne.  

PKD, na ogół, nie wprowadza rozróżnienia między działalnością rynkową i nierynkową. Jednakże, należy podkreślić, że rozróżnienie to nadal jest ważnym czynnikiem SNA/ESA. Podział działalności gospodarczych wg tego kryterium jest użyteczny wówczas, gdy dane dotyczące wartości dodanej zbierane są zarówno dla działalności rynkowych jak i nierynkowych. Usługi nierynkowe są najczęściej świadczone przez jednostki administracji publicznej i instytucje non-profit świadczące usługi gospodarstwom domowym w zakresie edukacji, zdrowia, opieki społecznej itp.  

Jednostki powinny być klasyfikowane w grupowaniu, które najlepiej opisuje ich działalność uwzględniając środki produkcji. Określenie symbolu PKD dokonywane jest w oparciu o zasady budowy klasyfikacji, schemat klasyfikacji, wyjaśnienia, decyzje podejmowane przez komitet NACE (EUROSTAT), klucze powiązań oraz odniesienia do innych systemów klasyfikacyjnych takich, jak ISIC, CPA, HS, CN itp.  

W przypadku, gdy jednostka wykonuje tylko jedną działalność gospodarczą, działalność podstawowa tej jednostki jest określana grupowaniem PKD, które opisuje tę działalność. Jeżeli jednostka wykonuje wiele działalności gospodarczych (inne niż działalność pomocnicza), działalność podstawowa jest określana na podstawie wskaźnika odnoszącego się do każdej działalności, np. wartości dodanej, produkcji brutto, wartości sprzedaży, wielkości zatrudnienia lub wynagrodzeń.  

Działalność wieloraka (wiele rodzajów działalności) i działalność zintegrowana

Może się zdarzyć, że znaczny udział procentowy działalności jednostki będzie obejmował więcej niż jedną pozycję PKD. Może to wynikać z pionowej integracji działalności (np. ścinanie drzew połączone z produkcją tarcicy lub wydobycie gliny połączone z produkcją cegieł) lub poziomej integracji działalności (np. produkcja wyrobów piekarskich połączona z produkcją wyrobów czekoladowych), lub z każdej innej kombinacji działalności, które nie mogą być traktowane oddzielnie. Wówczas jednostka powinna być klasyfikowana zgodnie z zasadami przedstawionymi poniżej.

 

Jeżeli jednostka wykonuje działalności przypisane jedynie do dwóch pozycji PKD, zawsze jedna z działalności będzie stanowiła więcej niż 50% wartości wskaźnika (np. wartości dodanej). Działalność stanowiąca więcej niż 50% wskaźnika jest przeważającą działalnością i określa miejsce zaklasyfikowania jednostki.  

W przypadku bardziej złożonym, gdy jednostka wykonuje więcej niż dwa rodzaje działalności ujęte w więcej niż dwóch pozycjach PKD, gdzie żadna z nich nie stanowi więcej niż 50% wartości wskaźnika (np. wartości dodanej), sklasyfikowanie działalności tej jednostki powinno nastąpić przy zastosowaniu metody góra-dół opisanej poniżej.  

Metoda góra-dół

Metoda góra – dół oparta jest na zasadzie hierarchicznej: zaklasyfikowanie jednostki na najniższym poziomie klasyfikacyjnym musi być zgodne z zaklasyfikowaniem jednostki na wyższych poziomach struktury. W związku z tym, proces klasyfikowania rozpoczyna się od zidentyfikowania odpowiedniego grupowania na najwyższym poziomie i następnie schodzenia w dół poprzez kolejne poziomy klasyfikacyjne w następujący sposób:  

  • należy zidentyfikować sekcję, która posiada najwyższy udział wskaźnika (np. wartości dodanej),
  • w ramach wybranej sekcji należy zidentyfikować dział, który posiada najwyższy udział wskaźnika w ramach tej sekcji,
  • w ramach wybranego działu należy zidentyfikować grupę, która posiada najwyższy udział wskaźnika w ramach tego działu,
  • w ramach wybranej grupy należy zidentyfikować klasę, która posiada najwyższy udział wskaźnika w ramach tej grupy, 
  • w ramach wybranej klasy należy zidentyfikować podklasę, która posiada najwyższy udział wskaźnika w ramach tej klasy.  


Przykład: jednostka prowadzi następujące działalności:  

 

Sekcja Dział Grupa Klasa Podklasa Nazwa podklasy Udział %
C 25 25.9 25.91 25.91.Z Produkcja pojemników metalowych 10%
  28 28.1 28.11 28.11.Z Produkcja silników i turbin, z wyłączeniem silników lotniczych, samochodowych i motocyklowych 6%
    28. 28.24 28.24.Z Produkcja narzędzi ręcznych mechanicznych 5%
    28.9 28.93 28.93.Z Produkcja maszyn stosowanych w przetwórstwie żywności, tytoniu i produkcji napojów 23%
      28.95 28.95.Z Produkcja maszyn dla przemysłu papierniczego 8%
G 46 46.1 46.14 46.14.Z Działalność agentów zajmujących się sprzedażą maszyn, urządzeń przemysłowych, statków i samolotów 7%
    46.6 46.61 46.61.Z Sprzedaż hurtowa maszyn i urządzeń rolniczych oraz dodatkowego wyposażenia 28%
M 71 71.1 71.12 71.12.Z Działalność w zakresie inżynierii i związane z nią doradztwo techniczne 13%

 

  • Należy zidentyfikować sekcję spośród:  

Sekcji C Przetwórstwo przemysłowe (52%) 

Sekcji G Handel hurtowy i detaliczny; naprawa pojazdów samochodowych, włączając motocykle (35%)  

Sekcji M Działalność naukowa, profesjonalna i techniczna (13%).  

  • Należy zidentyfikować dział w ramach Sekcji C:

Dział 25 Produkcja metalowych wyrobów gotowych, z wyłączeniem maszyn i urządzeń 10%  

Dział 28 Produkcja maszyn i urządzeń, gdzie indziej niesklasyfikowana 42%  

  • Należy zidentyfikować grupę w ramach działu 28:  

Grupa 28.1 Produkcja maszyn ogólnego przeznaczenia 6%  

Grupa 28.2 Produkcja pozostałych maszyn ogólnego przeznaczenia 5% 

Grupa 28.9 Produkcja pozostałych maszyn specjalnego przeznaczenia 31% 

  • Należy zidentyfikować klasę w ramach grupy 28.9  

Klasa 28.93 Produkcja maszyn stosowanych w przetwórstwie żywności, tytoniu i produkcji napojów 23%  

Klasa 28.95 Produkcja maszyn dla przemysłu papierniczego 8%  

• Należy zidentyfikować podklasę w ramach klasy 28.93 (w tym przypadku klasa=podklasie)  

Podklasa 28.93.Z Produkcja maszyn stosowanych w przetwórstwie żywności, tytoniu i produkcji napojów 23%  

Zatem właściwą podklasą jest 28.93.Z Produkcja maszyn stosowanych w przetwórstwie żywności, tytoniu i produkcji napojów, mimo, że podklasą posiadającą największy udział wskaźnika (np. wartości dodanej) jest 46.61.Z Sprzedaż hurtowa maszyn i urządzeń rolniczych oraz dodatkowego wyposażenia. Poniższy rysunek ilustruje przykładową ścieżkę decyzyjną. 

Podejście stosowane przy działalnościach pionowo zintegrowanych

Integracja pionowa działalności występuje wówczas, gdy poszczególne etapy produkcji są wykonywane sukcesywnie przez tę samą jednostkę, gdy wynik jednego procesu produkcji jest początkiem kolejnego. Przykładami integracji pionowej mogą być: ścinanie drzew połączone z produkcją tarcicy, wydobycie gliny połączone z cegielnią lub produkcja włókien syntetycznych z produkcją tkanin.  

Stosując PKD 2007, integracja pionowa powinna być traktowana jak każda inna forma wielorakiej działalności, tj. jednostka z pionowo zintegrowanym łańcuchem działalności powinna być klasyfikowana w pozycji odpowiadającej przeważającej działalności w ramach tego łańcucha, to jest działalności posiadającej największy udział wskaźnika, określonej metodą góra-dół. Podejście to jest odmienne niż przyjęte w poprzedniej wersji klasyfikacji PKD 2004 (efekt końcowy).  

Podejście stosowane przy działalnościach poziomo zintegrowanych

Działalności poziomo zintegrowane występują wtedy, gdy działalności wykonywane są równolegle przy użyciu tych samych środków produkcji. W tych przypadkach należy również stosować metodę góra-dół.  

Zmiany przeważającej działalności jednostki

Jednostka może zmieniać swoją działalność główną jednorazowo lub stopniowo w ciągu pewnego okresu czasu. Może to być spowodowane czynnikiem sezonowości lub wynikiem decyzji o zmianie profilu produkcji. Ponieważ wszystkie te przypadki powodują zmiany w zaklasyfikowaniu jednostki, zbyt częste zmiany działalności głównej mogą doprowadzić do braku spójności pomiędzy statystyką krótkookresową (miesięczną i kwartalną) i długookresową, w najwyższym stopniu utrudniając ich interpretację.

  Aby uniknąć zbyt częstych zmian, stosuje się zasadę stabilności. Zgodnie z tą zasadą, nowy rodzaj działalności powinien być działalnością główną przez co najmniej dwa lata, zanim zostanie zmieniona przypisana do jednostki dana działalność przeważająca.  

Zasady klasyfikowania specyficznych działalności

Działalność prowadzona na zlecenie oraz zlecanie wykonania działalności na zewnątrz (outsourcing)  

W klasyfikacji stosuje się następującą terminologię:

  • Zleceniodawca (Principal) = jednostka, która zawiera umowę z inną jednostką (tu zwaną zleceniobiorcą) na wykonanie określonych zadań, np. części lub całego procesu produkcyjnego, usług związanych z zatrudnieniem lub usług pomocniczych. Czasem stosowana była terminologia „jednostka organizująca wytwarzanie” („converter”).  
  • Zleceniobiorca (Contractor) = jednostka wykonująca określone zadanie, np. część lub cały proces produkcyjny, usługi związane z zatrudnieniem lub usługi pomocnicze, na podstawie umowy zawartej ze zleceniodawcą. Stosuje się tu również określenie „podwykonawca” („subcontractor”).  
  • Zlecenie wykonania usług na zewnątrz (Outsourcing) = kontrakt, zgodnie z którym zleceniodawca wymaga od zleceniobiorcy wykonania określonego zadania, np. części lub całego procesu produkcyjnego, usług związanych z zatrudnieniem lub usług pomocniczych.  

Przykładami części procesu produkcyjnego, które mogą być zlecane do wykonania na zewnątrz może być: działalność wytwórcza, usługi związane z zatrudnieniem, usługi pomocnicze itp. Zleceniodawca i zleceniobiorca mogą być usytuowani na tym samym terenie ekonomicznym lub na różnych terenach ekonomicznych: faktyczne usytuowanie nie wpływa na zaklasyfikowanie żadnej z tych jednostek.  

Zleceniobiorcy, tj. jednostki działające na zlecenie są zazwyczaj klasyfikowani w tym samym grupowaniu, gdzie producent wytwarzający te same wyroby lub usługodawca działający na własny rachunek, z wyjątkiem handlu (patrz poniżej oraz objaśnienia do sekcji G Klasyfikacji PKD) i budownictwa (patrz objaśnienia do sekcji F).  

W przypadku produkcji przemysłowej zleceniodawca dostarcza zleceniobiorcy specyfikację techniczną dotyczącą określonych wyrobów. Materiał do produkcji (surowiec lub wyroby pośrednie) może być dostarczony przez zleceniodawcę (być jego własnością) lub nie.  

Przykładami takich działalności są: produkcja metalu (kucie, odlewanie, cięcie, stemplowanie i prace odlewnicze), obróbka metalu (np. chromowanie), produkcja odzieży, wykończanie odzieży i inne podobne podstawowe czynności stanowiące część procesu produkcyjnego.  

Zleceniodawca, który zleca wykonanie całego procesu produkcyjnego na zewnątrz, powinien być klasyfikowany w przetwórstwie przemysłowym tylko w przypadku, gdy jest on właścicielem materiału stanowiącego wkład w procesie produkcyjnym (a zatem jest właścicielem efektu końcowego).  

Zleceniodawca, który zleca wykonanie tylko części procesu produkcyjnego, powinien być zaklasyfikowany w przetwórstwie przemysłowym.   W pozostałych przypadkach, zleceniodawca powinien być zaklasyfikowany zgodnie z zasadą wartości dodanej: może to być w Sekcji G „Handel hurtowy i detaliczny” (zgodnie z działalnością i specyfiką sprzedawanych wyrobów, patrz punkty poniżej) lub w innych sekcjach, np. M „Działalność profesjonalna, naukowa i techniczna” lub N „Działalność w zakresie usług administrowania i działalność wspierająca”.  

W przypadku outsourcingu usług związanych z zatrudnieniem należy wprowadzić rozróżnienie – po pierwsze – czy są one świadczone na podstawie umowy stałej czy tymczasowej i – po wtóre – czy zleceniobiorca świadczy usługi tylko jednemu zleceniodawcy czy wielu:  

  • Jeżeli outsourcing ma charakter tymczasowy i zleceniobiorca świadczy usługi tylko jednemu zleceniodawcy, zarówno zleceniobiorca, jak i zleceniodawca powinni być zaklasyfikowani zgodnie z działalnością, którą wykonują (np. Przetwórstwo przemysłowe).  
  • Jeżeli outsourcing ma charakter tymczasowy i zleceniobiorca świadczy usługi więcej niż jednemu zleceniodawcy, zleceniodawcy powinni być zaklasyfikowani zgodnie z działalnością, którą wykonują a zleceniobiorcy powinni być sklasyfikowani w 78.20 (Działalność agencji pracy tymczasowej).  
  • Jeżeli outsourcing ma charakter stały i zleceniobiorca świadczy usługi tylko jednemu zleceniodawcy, wówczas zarówno zleceniodawca, jak i zleceniobiorca klasyfikowani są zgodnie z wykonywaną działalnością.  
  • Jeżeli outsourcing ma charakter stały i zleceniobiorca świadczy usługi więcej niż jednemu zleceniodawcy, a rodzaj wykonywanych usług ma zbliżony charakter u każdego zleceniodawcy, wówczas zarówno zleceniodawca, jak i zleceniobiorca klasyfikowani są zgodnie z wykonywaną działalnością.
  •  Jeżeli outsourcing ma charakter stały i zleceniobiorca świadczy usługi więcej niż jednemu zleceniodawcy, a rodzaj wykonywanych usług ma różny charakter u każdego zleceniodawcy, wówczas zleceniobiorca powinien być zaklasyfikowany w 78.30 (Pozostała działalność związana z udostępnianiem pracowników), a zleceniodawcy powinni być zaklasyfikowani zgodnie z działalnością, którą wykonują.  


Instalowanie na miejscu  

Jednostki wykonujące głównie prace instalacyjne lub montażowe w budynkach klasyfikowane są w budownictwie (dział 43). W dziale tym klasyfikowana jest również instalacja urządzeń będących integralną częścią budynku (wind, schodów ruchomych, automatycznych drzwi, odkurzaczy centralnych itp.). Instalowanie maszyn i urządzeń niebędących integralną częścią obiektów budowlanych klasyfikowane jest w grupie 33.2 „Instalowanie maszyn przemysłowych, sprzętu i wyposażenia”.  

 

Konserwacja i naprawy  

Jednostki zajmujące się naprawą lub konserwacją wyrobów mogą być zaklasyfikowane w jednym z poniższych grupowań w zależności od rodzaju wyrobu:  

  • grupie 33.1 „Naprawa i konserwacja metalowych wyrobów gotowych, maszyn i urządzeń” 
  •   dziale 43 „Roboty budowlane specjalistyczne” 
  •   grupie 45.2 „Konserwacja i naprawa pojazdów samochodowych, z wyłączeniem motocykli”  
  • dziale 95 „Naprawa i konserwacja komputerów i artykułów użytku osobistego i domowego”.  

Jednostki dokonujące przeglądu, naprawy i remontu kapitalnego środków transportu (samolotów, lokomotyw, statków) klasyfikowane są w tej samej klasie, co jednostki je produkujące.  

Szczególne zasady klasyfikowania i definicje

Ta część przedstawia zasady i definicje, które powinny być brane pod uwagę podczas klasyfikowania jednostek do określonych sekcji. Dokładniejsze opisy, definicje i informacje określające zawartość sekcji zostały umieszczone w odpowiadających im wyjaśnieniach.  

Sekcja A: ROLNICTWO, LEŚNICTWO, ŁOWIECTWO I RYBACTWO  

W rolnictwie charakterystyczne są trudności z określeniem przeważającej działalności w przypadku, gdy jednostka wytwarza produkty rolnicze i jednocześnie je przetwarza (np. uprawa winogron i wytwarzanie wina z tych winogron lub gdy uprawia oliwki i wytwarza oliwę z tych oliwek). Zastosowanie wskaźnika „liczba godzin przepracowanych” do wymienionych działalności zintegrowanych pionowo, prowadzi do zaklasyfikowania jednostek w rolnictwie. Dlatego też, jednostki te będą zazwyczaj klasyfikowane odpowiednio w podklasach 01.21.Z lub 01.26.Z. 

Sekcja G: HANDEL HURTOWY I DETALICZNY; NAPRAWA POJAZDÓW SAMOCHODOWYCH, WŁĄCZAJĄC MOTOCYKLE  

W sekcji G, poza handlem pojazdami samochodowymi, wyróżniamy handel hurtowy i detaliczny. Może się zdarzyć, że jednostka prowadzi zintegrowane pionowo działalności handlowe pod różnymi możliwymi postaciami: sprzedaż zarówno hurtowa jak i detaliczna, sprzedaż w sklepach i poza siecią sklepową oraz sprzedaż różnego rodzaju towarów. W przypadku, gdy prowadzona przez jednostkę sprzedaż towarów, na poziomie klasy nie stanowi co najmniej 50% wskaźnika, wówczas zastosowanie metody góra-dół wymaga szczególnej uwagi i rozważenia dodatkowych poziomów.  

Jeżeli jednostka prowadzi zarówno handel hurtowy jak i detaliczny, wybór pomiędzy nimi powinien być dokonany zgodnie z zasadą przeważającej działalności.   Rozważając zaklasyfikowanie jednostki w dziale 46 „HANDEL HURTOWY, Z WYŁĄCZENIEM HANDLU POJAZDAMI SAMOCHODOWYMI” w pierwszej kolejności należy określić czy sprzedaż hurtowa realizowana jest na zlecenie - grupa 46.1 czy nie - łącznie grupy 46.2-46.9, biorąc pod uwagę zasadę przeważającej działalności. Jeśli wybór padnie na poziom agregacji 46.2-46.9 wówczas drugi krok polega na wyborze pomiędzy sprzedażą „niewyspecjalizowaną” a „wyspecjalizowaną” (patrz schemat poniżej). Ostatecznie wybór dotyczący odpowiednich grup, klas i podklas powinien odbywać się zawsze zgodnie z metodą góra-dół.   Rysunek poniżej prezentuje schemat decyzyjny używany w celu przyporządkowania jednostki do określonej podklasy w dziale 46 „HANDEL HURTOWY, Z WYŁĄCZENIEM HANDLU POJAZDAMI SAMOCHODOWYMI”  

Rozważając zaklasyfikowanie jednostki w dziale 47 „HANDEL DETALICZNY, Z WYŁĄCZENIEM HANDLU POJAZDAMI SAMOCHODOWYMI” w pierwszej kolejności należy określić czy sprzedaż detaliczna realizowana jest w sklepach - grupy 47.1-47.7 „Sprzedaż detaliczna prowadzona w sklepach”, czy sprzedaż detaliczna prowadzona jest poza siecią sklepową - grupy 47.8-47.9 „Sprzedaż detaliczna prowadzona poza siecią sklepową” biorąc pod uwagę zasadę przeważającej działalności. Jeśli wybór padnie na poziom agregacji „Sprzedaż detaliczna prowadzona w sklepach” wówczas drugi krok polega na wyborze pomiędzy sprzedażą „niewyspecjalizowaną” a „wyspecjalizowaną” (patrz schemat poniżej). Ostatecznie wybór dotyczący odpowiednich grup i klas powinien odbywać się zawsze zgodnie z metodą góra-dół.  

Rysunek poniżej prezentuje schemat decyzyjny wykorzystywany przy klasyfikacji jednostki do określonej podklasy w dziale 47 „HANDEL DETALICZNY, Z WYŁĄCZENIEM HANDLU POJAZDAMI SAMOCHODOWYMI”.  

Zarówno w handlu hurtowym jak i detalicznym, rozróżnienie na „wyspecjalizowany” jak i „niewyspecjalizowany” zależy od liczby klas do których można zaliczyć sprzedawane towary, przy czym udział każdej z klas stanowi co najmniej 5% (i nie więcej niż 50 %) wskaźnika:  

a. Jeżeli sprzedaż towarów można przyporządkować do maksymalnie czterech klas w jakiejkolwiek z grup 46.2-46.7 (dla sprzedaży hurtowej) lub 47.2-47.7 (dla sprzedaży detalicznej), jednostka klasyfikowana jest w ramach handlu wyspecjalizowanego. Konieczne jest wówczas określenie działalności podstawowej, zgodnie z metodą góra-dół, wybierając najpierw grupę a następnie klasę i podklasę w ramach tej grupy: 
 

Podklasa Przypadek A Przypadek B Przypadek C
47.21.Z 30% 30% 20%
47.25.Z 5% 15% 5%
47.62.Z 45% 40% 35%
47.75.Z 20% 15% 40%
Ostateczne zaklasyfikowanie jednostki Podklasa 47.62.Z Podklasa 47.21.Z Podklasa 47.75.Z


b. Jeżeli sprzedaż towarów można przyporządkować do pięciu lub więcej podklas z grup 46.2-46.7 (dla sprzedaży hurtowej) lub 47.2-47.7 (dla sprzedaży detalicznej), jednostka powinna być klasyfikowana jako niewyspecjalizowana (46.9 lub 47.1). Np. w ramach handlu detalicznego jest zatem przypisana do grupy 47.1. Jeżeli żywność, napoje i wyroby tytoniowe stanowią co najmniej 35% wartości dodanej należy wybrać podklasę 47.11.Z. We wszystkich pozostałych przypadkach należy klasyfikować w 47.19.Z. 
 

Podklasa Przypadek A Przypadek B Przypadek C
47.21.Z 5% 20% 5%
47.22.Z 10% 15% 5%
47.42.Z 15% 10% 45%
47.43.Z 25% 10% 40%
47.54.Z 45% 45% 5%
Ostatecznie zaklasyfikowanie jednostki Podklasa 47.19.Z  Podklasa 47.11.Z Podklasa 47.19Z


Powyższe zasady klasyfikowania jednostek odnoszą się do sprzedaży detalicznej danej jednostki. Jeżeli jednostka poza handlem detalicznym wykonuje działalności drugorzędne, które polegają także na świadczeniu usług lub wytwarzaniu wyrobów, to nie wpływa to na zaklasyfikowanie jej przeważającej działalności w handlu w sposób opisany powyżej.  

Sekcja K: DZIAŁALNOŚĆ FINANSOWA I UBEZPIECZENIOWA ORAZ  

Sekcja M: DZIAŁALNOŚĆ PROFESJONALNA, NAUKOWA I TECHNICZNA  

W sekcji K zostały wprowadzone dwie podklasy wykraczające poza tradycyjne rozumienie działalności gospodarczej jednostki w PKD. Dotyczy to podklasy 64.20.Z Działalność holdingów finansowych oraz 64.30.Z Działalność trustów, funduszy i podobnych instytucji finansowych. Jednostki klasyfikowane w tych podklasach nie mają przychodów ze sprzedaży produktów i zazwyczaj nie zatrudniają pracowników (z wyjątkiem jednej lub kilku osób będących ich prawnymi przedstawicielami). Czasem tego rodzaju jednostki nazywane są „skrzynkami pocztowymi” lub „pustymi skrzynkami” lub „jednostkami specjalnego celu”, ponieważ posiadają one jedynie nazwę i adres. W niektórych krajach są one bardzo liczne w związku z ulgami podatkowymi.  

Dokonując klasyfikacji jednostki w powyższych podklasach, należy również zwrócić uwagę na inne podklasy (z sekcji M, dział 70). Są to: 70.10.Z Działalność firm centralnych (head offices) i holdingów, z wyłączeniem holdingów finansowych oraz 70.22.Z Pozostałe doradztwo w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej i zarządzania.  

Uściślając:  

A. podklasa 64.20.Z Działalność holdingów finansowych odnosi się do działalności holdingów finansowych, których działalnością główną jest przynależność do grupy (posiadanie udziałów w innych spółkach) a nie administrowanie czy zarządzanie grupą;  

B. podklasa 64.30.Z Działalność trustów, funduszy i podobnych instytucji finansowych jest bardzo szczególna w PKD, ponieważ nie dotyczy działalności gospodarczej, lecz jednostek;

C. podklasa 66.30.Z Działalność związana z zarządzaniem funduszami obejmuje działalność prowadzoną na zlecenie; 

D. podklasa 70.10.Z Działalność firm centralnych (head offices) i holdingów, z wyłączeniem holdingów finansowych obejmuje nadzorowanie i zarządzanie podległymi jednostkami, kontrolowanie i bieżące zarządzanie;  

E. podklasa 70.22.Z Pozostałe doradztwo w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej i zarządzania obejmuje działalność doradczą związaną z takimi zagadnieniami, jak strategia korporacyjna, planowanie organizacyjne, polityka i cele marketingowe, polityka związana z zatrudnieniem itp.  

Identyfikacja przeważającej działalności jednostki prowadzącej wiele działalności, spośród wspomnianych powyżej, powinna być dokonana, na podstawie np. zasady wartości dodanej. Należy wziąć pod uwagę fakt, że zyski kapitałowe nie stanowią wartości dodanej i w związku z tym nie powinny być brane pod uwagę. Wprowadzenie wyżej wymienionych podklas stanowi dużą zmianę w stosunku do PKD 2004.  

Sekcja O: ADMINISTRACJA PUBLICZNA I OBRONA NARODOWA; OBOWIĄZKOWE ZABEZPIECZENIA SPOŁECZNE  

PKD nie wyróżnia oddzielnego grupowania dla jednostki należącej do sektora instytucjonalnego (jak to zdefiniowano w SNA i ESA). Nie ma jednego grupowania, które opisywałoby wszystkie działalności prowadzone przez jednostki sektora publicznego. W konsekwencji nie wszystkie jednostki tego sektora są automatycznie klasyfikowane w sekcji O. Na przykład działalność w zakresie kierowania realizacją programów dotyczących edukacji (działalność Ministerstwa Edukacji) ujęta jest w dziale 84, ale realizacja procesu edukacji (działalność szkół) mieści się w zakresie działu 85 (sekcja P Edukacja). Kierowanie ochroną zdrowia mieści się w dziale 84, ale działalność szpitali ujęta jest w dziale 86 (sekcja Q Opieka zdrowotna i pomoc społeczna).  

W sekcji tej klasyfikuje się nie tylko jednostki sektora publicznego, ale również jednostki prywatne prowadzące działalność typową dla administracji publicznej.  

Sekcja T: GOSPODARSTWA DOMOWE ZATRUDNIAJĄCE PRACOWNIKÓW; GOSPODARSTWA DOMOWE PRODUKUJĄCE WYROBY I ŚWIADCZĄCE USŁUGI NA WŁASNE POTRZEBY  

Dział 97 obejmuje jedynie działalność gospodarstw domowych zatrudniających pracowników (pomoc domową). Włączenie tego rodzaju działalności do PKD 2007 wynika z potrzeb rachunków narodowych traktujących tego rodzaju działalność jako produkcję, a także na potrzeby pewnych badań ankietowych. Działalność pracowników zatrudnionych w gospodarstwach domowych nie jest tu klasyfikowana. Np. działalność opiekunek do dzieci jest sklasyfikowana w 88.91.Z Opieka dzienna nad dziećmi, pranie wyrobów włókienniczych w 96.01.Z, a działalność służących w 96.9.

W badaniach rynku pracy pojawiła się konieczność opisania działalności wykonywanej na własne potrzeby przez gospodarstwa domowe. Działalności rynkowe powinny być klasyfikowane zgodnie z regułami ustalonymi w celu wyboru właściwego grupowania PKD. Jednak zastosowanie tych reguł do działalności gospodarstw domowych związanej z produkcją wyrobów na własne potrzeby okazało się niezwykle trudne, ponieważ w przeciwieństwie do działalności rynkowych, trudno jest tu określić wartość dodaną. Działalności te często łączą w sobie elementy rolnictwa, budownictwa, przemysłu tekstylnego, napraw i pozostałych usług. Dział 98 (Gospodarstwa domowe produkujące wyroby i świadczące usługi na własne potrzeby) został wprowadzony w celu ujęcia wszystkich działalności produkcyjnych, także w przypadku, gdy są one wykonywane przez gospodarstwa domowe na własne potrzeby. Dział ten nie będzie istotny dla potrzeb statystyki przedsiębiorstw, ale dla gromadzenia danych dotyczących działalności gospodarstw domowych i działalności związanej z ich utrzymaniem.  

Piotr Szulczewski
Analityk Bankier.pl
Data publikacji: 10-01-2012

 

Komentarze

Brak komentarzy
Dodaj swój komentarz
Drukuj