Pomoc eksperta

Płatnik ZUS

Osoba współpracująca

Nie każdy zatrudniony pozostaje osobą obcą dla przedsiębiorcy. Częstą praktyką jest, że przy prowadzeniu firmy pomaga bliższa lub dalsza rodzina. W przypadku takich zatrudnionych należy szczególnie uważać zarówno przy redagowaniu umowy, jak i zatrudnianiu ich bez umowy, na zasadzie nieznacznej pomocy przy codziennych czynnościach (np. zastąpienie przedsiębiorcy za ladą sklepową czy wyjazd po produkty firmowe).

Zatrudnienie osoby współpracującej następuje nie tylko w przypadku zawarcia umowy pisemnej, ale również na podstawie samego przystąpienia takiej osoby do wykonywania określonych czynności, nawet nieodpłatnie. Cywilnoprawna umowa zlecenia nie wymaga odpłatności za wykonane prace, a mimo to niesie w przypadku współpracujących ściśle określone skutki w ZUS. W przypadku małżonka, który bezumownie świadczy czynności przy działalności, może się zdarzyć, że będzie on też uznany za przedsiębiorcę, który wykorzystuje własny majątek (majątek wspólny małżonków) do uzyskiwania w sposób ciągły przychodów.

Składki ZUS za współpracującego

Za osobę współpracującą z osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność uważa się:

  • małżonka,
  • dzieci własne,
  • dzieci drugiego małżonka,
  • dzieci przysposobione, rodziców,
  • macochę
  • ojczyma
  • osoby przysposabiające,

- jeżeli pozostają z nimi we wspólnym gospodarstwie domowym i współpracują przy prowadzeniu tej działalności; nie dotyczy to osób, z którymi została zawarta umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego.

Głównym ryzykiem, jakie wiąże się z uznaniem osoby za współpracującego pozostaje naliczenie takiej osobie składek ZUS od podstawy ustalenia takiej, jaką posiadają również przedsiębiorcy, czyli zadeklarowana kwota, nie niższa jednak niż 60 % prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego.

 

<< składki ZUS przedsiębiorców

 

Powyższe oznacza, że za współpracującego nie uznaje się osoby, która pomagając bezumownie:

  • nie pozostaje z przedsiębiorcą we wspólnym gospodarstwie domowym (gospodarstwo domowe należy traktować szeroko nie tylko jako zamieszkiwanie ale również jako samodzielne utrzymywanie się, niezależnie od osoby przedsiębiorcy),
  • pozostając w tym gospodarstwie, nie współpracuje przy prowadzeniu działalności (np. przebywa w siedzibie firmy jedynie w celach prywatnych).

 

W przypadku, gdy osoba spełniająca warunki osoby współpracującej zostanie zatrudniona na podstawie umowy cywilnoprawnej (dzieło, zlecenie) lub na podstawie umowy o pracę, pracę nakładczą itp., składki ZUS takiej osoby opłaca się na takich zasadach, jakby osoba ta pozostawała współpracującym.

Za osobę współpracującą składki opłaca i finansuje płatnik, czyli przedsiębiorca. Deklarację zgłoszeniową do ZUS oraz deklaracje rozliczeniowe i raporty składa za współpracującego - płatnik.

Deklaracja podatkowa współpracującego

Współpracujący płaci podatki z tytułu uzyskiwanych przychodów. To, jaki jest tytuł, z którego powinien się rozliczyć, zależy w znacznej mierze od formy zatrudnienia. Zdecydowanie najczęściej będzie to zlecenie (działalność wykonywana osobiście) lub umowa o pracę. W zależności od rodzaju faktycznie podejmowanych czynności należy ustalić przysługujące koszty uzyskania przychodów oraz kwotę uzyskanego dochodu.

Jeżeli współpracujący czynności prowadził za darmo, to mimo, że należy go ubezpieczyć i odprowadzać składki ZUS, nie ma obowiązku składać deklaracji podatkowej oraz wysyłać informacji o wielkości uzyskanego przychodu.


Koszty zatrudnienia osoby współpracującej

Do kosztów prowadzenia działalności nie zalicza się wartości własnej pracy podatnika, jego małżonka i małoletnich dzieci, a w przypadku prowadzenia działalności w formie spółki cywilnej lub osobowej spółki handlowej - także małżonków i małoletnich dzieci wspólników.

Powyższe oznacza, że koszt uzyskania przychodów stanowi wynagrodzenie:

  • zatrudnionego pełnoletniego dziecka pozostającego na utrzymaniu lub nie pozostającego na utrzymaniu przedsiębiorcy (pozostającego lub nie we wspólnym gospodarstwie domowym),
  • zatrudnionego rozwiedzionego małżonka, natomiast separacja prawna lub faktyczna nie pozwala uznać za koszt - wynagrodzenia tego małżonka,
  • zatrudnienie innego członka rodziny - nawet jeżeli pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym.

Koszt pracy, który nie może być rozliczony podatkowo, to wydatek z tytułu wynagrodzenia takiej osoby. Rozliczyć podatkowo można natomiast finansowane przez przedsiębiorcę składki społeczne współpracującego. Kosztem będą również wydatki z tytułu zapłaty za przeniesienie praw autorskich, opłacenie delegacji czy pośrednich kosztów związanych z wykonywanymi czynnościami (np. zakup laptopa dla współpracującego).

Odliczenie roczne PIT za współpracującego

Odliczenia zapłaconych składek ZUS dokonuje przedsiębiorca, a nie współpracujący. Dla celów ustalenia prawa odliczenia należy przyjąć definicje osoby współpracującej taką, jak w zakresie obowiązków ZUS (czyli rozumieć go szeroko, jak wskazano powyżej w części ZUS współpracującego). Istnieje możliwość, by składki wcześniej uznać za koszt uzyskania przychodów. W takim przypadku odliczenia przedsiębiorca nie dokonuje, gdyż wcześniej zapłacone składki stały się dla niego kosztem podatkowym.

Piotr Szulczewski
Analityk Bankier.pl Firma i Podatki

  • data utworzenia: 25-09-2013
  • data modyfikacji: 13-03-2014

Komentarze

Autor: A taki sobie ksiegowy (12-07-2014 16:04:11)
Temat: Wg mnie błąd w artykule
Wg mojej wiedzy zawarcie umowy zlecenia np. ze swoim małożnkiem nie jest uznawane za współpracę. Jest to tzw. "furtka".
Dodaj swój komentarz
Drukuj