Tematem często poruszanym jest podatek liniowy - i to zarówno przez przedsiębiorców, czy polityków. Czy jednak warto przechodzić na podatek liniowy? Na jakich warunkach? Kiedy jest to niemożliwe i czy można stracić prawo do podatku liniowego. I na koniec dlaczego to się opłaca i czy na pewno dla każdego podatek liniowy jest korzystniejszy od innych zasad opodatkowania?

Odpowiedzi na te i inne pytania znaleźć można w naszym poradniku.

ABC podatku liniowego

"Zwykły" podatek dochodowy, czyli na zasadach ogólnych, to podatek płacony według skali podatkowej od dochodu, rozumianego jako przychód po odjęciu kosztów uzyskania przychodów. Podatek liniowy to podatek w wysokości 19% od tego samego dochodu, rozumianego jako przychód po odjęciu kosztów uzyskania przychodu.

Przy przychodzie 5000 zł i kosztach 3000 zł podatek liczymy od 2000 zł, zarówno w na zasadach ogólnych, jak i na podatku liniowym. Różnica jest jedynie w wysokości podatku - w obu przypadkach prowadzi się taką samą księgowość, tak samo ustala się dochód będący podstawą obliczenia podatku.

Podatek liniowy mogą opłacać jedynie podatnicy prowadzący pozarolniczą działalność gospodarczą oraz podatnicy prowadzący działy specjalne produkcji rolnej. Nie mogą go wybrać pracownicy, zleceniobiorcy, rolnicy, wynajmujący czy twórcy. Podatnicy rozliczający się z dochodów kapitałowych (objęcie i sprzedaż akcji itp.) również opłacają podatek 19% od dochodu (PIT-38), jednak nie nazywamy tego podatku liniowym. Nazywamy tak jedynie podatek 19% określany w oparciu o art.30c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (PIT-36L). Wywołuje on bowiem zupełnie inne skutki w sytuacji podatników, niż obowiązkowy podatek 19% od dochodów kapitałowych. To ograniczenie nie dotyczy działów specjalnych produkcji rolnej, jedynie prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą.

Jeżeli podatnik:

• prowadzi działalność gospodarczą samodzielnie i jest wspólnikiem spółki lub spółek niemających osobowości prawnej,
• jest wspólnikiem spółek niemających osobowości prawnej

to wybór sposobu podatku liniowego dotyczy wszystkich form prowadzenia tej działalności, do których mają zastosowanie przepisy ustawy. Akurat to ograniczenie dotyczy zarówno prowadzących działalność gospodarczą, jak i działy specjalne produkcji rolnej. Jednak powiązania działalności indywidualnych z udziałami w spółce należy rozpatrywać odrębnie dla działalności gospodarczych, a odrębnie dla działów specjalnych, bowiem opodatkowanie w działalności gospodarczej nie ma żadnego wpływu na opodatkowanie w działach specjalnych, i na odwrót.

Oznacza to, że podatek liniowy stosujemy do wszystkich przychodów z działalności gospodarczej opodatkowanych zgodnie z ustawą o podatku dochodowym od osób fizycznych, czyli w praktyce jedynie prowadząc działalność gospodarczą:

• indywidualnie i dodatkowo w spółce (spółkach) nie posiadających osobowości prawnej (np. cywilna, jawna), lub
• w dwóch lub więcej spółkach nie posiadających osobowości prawnej (np. cywilna, jawna)

można stosować podatek liniowy co do niektórych działalności gospodarczych i inne niż ogólne zasady opodatkowania (ryczałt, tonażowy) w innych. Przy tym prowadząc kilka przedsiębiorstw jako jedna osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą (np. sklep, hurtownia, kino) podatek płacimy według jednej metody (np. w podatku liniowym).

Kto ma prawo do liniowego

Do podatku liniowego mają prawo podatnicy prowadzący pozarolniczą działalność gospodarczą oraz podatnicy prowadzący działy specjalne produkcji rolnej.

Nie mają jednak prawa do podatku liniowego podatnicy, którzy uzyskują:

• z działalności gospodarczej prowadzonej samodzielnie lub
• z tytułu prawa do udziału w zysku spółki niemającej osobowości prawnej (np. spółki cywilnej czy jawnej)

przychody ze świadczenia usług na rzecz byłego lub obecnego pracodawcy, odpowiadających czynnościom, które podatnik lub co najmniej jeden ze wspólników w ramach stosunku pracy lub spółdzielczego stosunku pracy:

• wykonywał w roku poprzedzającym rok podatkowy, lub
• wykonywał lub wykonuje w roku podatkowym.

W takich przypadkach przejście na podatek liniowy może nastąpić dopiero po pełnym roku kalendarzowym wykonywania działalności gospodarczej na innych zasadach (ogólnych), od początku następnego roku kalendarzowego.

Oczywiście gdyby działalność gospodarcza obejmowała usługi, których wcześniej podatnik nie świadczył jako pracownik, podatek liniowy będzie dopuszczalny od razu od pierwszego dnia działalności. Dotyczy to sytuacji:

• gdy przedmiot działalności różni się od zakresu obowiązków w ramach umowy o pracę, oraz
• gdy usługi są te same, ale nie były czy nie są wykonywane w ramach umowy o pracę, lecz w ramach umowy zlecenia, umowy o dzieło, zbycia praw autorskich, umowy najmu itp.

wybór liniowego