Przychód, koszty

Podstawą opodatkowania jest dochód (przychód podlegający opodatkowaniu pomniejszony o koszty uzyskania przychodu) po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne ZUS.

Za przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy uważa się wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężną świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalenty, bez względu na źródło finansowania tych wypłat i świadczeń, a w szczególności: wynagrodzenia zasadnicze, wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, różnego rodzaju dodatki, nagrody, ekwiwalenty za nie wykorzystany urlop i wszelkie inne kwoty niezależnie od tego, czy ich wysokość została z góry ustalona, a ponadto świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika, jak również wartość innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych.

Przychody w walutach obcych przelicza się na złote według kursów kupna z dnia otrzymania lub postawienia do dyspozycji podatnika, ogłaszanych przez bank, z którego usług korzystał podatnik (otrzymując wynagrodzenie). Jeżeli podatnik nie korzysta z usług banku (otrzymał wynagrodzenie w gotówce), przychody przelicza się na złote według kursu średniego walut obcych NBP z dnia uzyskania przychodów (faktycznego otrzymania wynagrodzenia, np. z dnia odbioru "do ręki" albo z dnia otrzymania pocztowego przekazu pieniężnego).

Jeżeli bank, z którego usług korzysta podatnik, stosuje różne kursy walut obcych i nie jest możliwe dostosowanie ww. kursu do przeliczenia na złote przychodu uzyskanego przez podatnika stosuje się kurs średni walut obcych NBP z dnia uzyskania przychodu. Taka sytuacja może zajść w banku krajowym, stosującym różne kursy każdego dnia, albo w banku zagranicznym, który nie ustala kursów złotego.

Wartość pieniężną świadczeń w naturze ustala się w odrębny sposób.

sprawdź kursy NBPPIT - świadczenia w naturze

Przychody wolne od podatku

Art.21 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych zawiera katalog przychodów wolnych od podatku dochodowego (PIT). Są to m.in. diety i inne należności związane z podróżą służbową, świadczenia bhp, wartość umundurowania służbowego, świadczenia z funduszu socjalnego. Zazwyczaj świadczeń tego rodzaju nie umieszczamy na liście płac, gdyż są wypłacane w innym terminie, niż wynagrodzenie, albo też są to świadczenia rzeczowe.

Jeżeli jednak kwoty wolne od podatku dochodowego nie stanowią zarazem podstawy naliczenia składek ZUS i są wypłacane wraz z wynagrodzeniem, należy umieścić je na liście płac jako dodatek już po wszystkich potrąceniach, w rubryce bezpośrednio przed kwotą do wypłaty. Takie przedstawienie ułatwi w przyszłości ocenę charakteru świadczenia - jako wolnego od podatku dochodowego i nieoskładkowanego ZUS.

przeczytaj ustawę

Koszty uzyskania przychodu twórców

Po odliczeniu kwot wolnych od podatków pozostaje przychód, taki, który wpływa na kwoty w deklaracji PIT-4 czy PIT-11. Przychód ten należy pomniejszyć o koszty uzyskania przychodu.

Przede wszystkim, bez względu na oświadczenia podatnika w zakresie kosztów uzyskania przychodów czy ich brak, należy naliczyć pracownikowi koszty uzyskania przychodu z tytułu korzystania przez twórców z praw autorskich i artystów wykonawców z praw pokrewnych, w rozumieniu odrębnych przepisów, lub rozporządzania przez nich tymi prawami - w wysokości 50% uzyskanego przychodu.

Koszty te oblicza się od przychodu pomniejszonego o potrącone przez płatnika w danym miesiącu składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz na ubezpieczenie chorobowe (zapłacone w Polsce do ZUS), których podstawę wymiaru stanowi ten przychód.

Jeżeli podatnik udowodni, że koszty uzyskania przychodów były wyższe niż wynikające z zastosowania normy procentowej 50%, koszty uzyskania przyjmuje się w wysokości kosztów faktycznie poniesionych. Pracownik - twórca ma więc prawo do wrzucenia w koszty komputera czy innych wydatków poniesionych w celu uzyskania przychodu ze stosunku pracy, związanego z korzystaniem przez niego z praw autorskich. Koszty mogą być nawet większe niż przychód.

Jeżeli wynagrodzenie pracownika nie jest wynagrodzeniem twórcy czy artysty, należy zastosować zasady standardowe.

Kwota wynagrodzenia związana z korzystaniem przez twórcę z praw autorskich powinna wynikać z zawartej umowy o pracę czy innych dokumentów związanych z tą umową. W przypadku nauczycieli akademickich określają oni kwoty takiego wynagrodzenia w odrębnym oświadczeniu, składanym kierownikowi jednostki.

Standardowe koszty uzyskania przychodu

Jeżeli podatnik nie jest twórcą czy artystą i nie złożył żadnego oświadczenia odnośnie kosztów uzyskania przychodu, należy mu w ciągu roku naliczać na liście płac koszty uzyskania przychodu dla pracowników miejscowych, tzn. dla takich, których miejsce stałego lub czasowego zamieszkania podatnika jest położone poza miejscowością, w której znajduje się zakład pracy.

Jeżeli pracownik:

• posiada miejsce stałego lub czasowego zamieszkania podatnika położone poza miejscowością, w której znajduje się zakład pracy (decyduje miejsce świadczenia pracy zgodnie z umową o pracę oraz miejsce zamieszkania, niekoniecznie miejsce zameldowania, najlepiej jednak zgodne z miejscem zamieszkania według NIP-3);
• nie uzyskuje dodatku za rozłąkę;
• złoży oświadczenie o spełnieniu ww. warunków na druku PIT-2,

wówczas pracownik ma prawo do podwyższonych kosztów uzyskania przychodu z tego właśnie tytułu.

Zakład pracy przy obliczaniu zaliczki stosuje te właśnie podwyższone koszty uzyskania przychodów jeżeli pracownik złoży oświadczenie o spełnieniu ww.warunków (PIT-2).

Oświadczenia nie składa się, jeżeli stan faktyczny wynikający z oświadczenia złożonego w latach poprzednich nie uległ zmianie. Wystarczy zatem złożyć go raz po zatrudnieniu czy raz po przeprowadzce. Należy jednak powiadomić zakład pracy o zmianie stanu faktycznego (o przeprowadzce do miejscowości, w której znajduje się zakład pracy, czy o zmianie treści umowy o pracę itp.). Zakład pracy nie zmniejsza zaliczki, jeżeli podatnik powiadomił go o zmianach stanu faktycznego wynikającego z oświadczenia.

Oświadczenia wywołują skutek bezpośrednio po ich złożeniu. Złożenie oświadczenia przed wypłatą wynagrodzenia gwarantuje koszty uzyskania przychodu w kwocie zgodnej z oświadczeniem już przy najbliższej wypłacie.

pobierz PIT-2

Ilość wypłat, wymiar czasu pracy

Koszty uzyskania przychodu należy naliczać w każdym miesiącu, w którym wypłacane jest jakiekolwiek podlegające opodatkowaniu (nie zwolnione) wynagrodzenie ze stosunku pracy. Przy kilku wypłatach w miesiącu nie można naliczyć więcej, niż jedną miesięczną normę kosztów uzyskania przychodów. Pracownik zatrudniony w niepełnym wymiarze czasu pracy otrzymuje pełne koszty uzyskania przychodu.

Zaokrąglenie podstawy opodatkowania

Podstawę opodatkowania (przychód - koszty uzyskania przychodu) zaokrągla się do pełnych złotych w ten sposób, że końcówki kwot wynoszące mniej niż 50 groszy pomija się, a końcówki kwot wynoszące 50 i więcej groszy podwyższa się do pełnych złotych.

To zaokrąglenie stosuje się jednak wyłącznie dla celów obliczenia zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych.

ZUS - zdrowotne