Nowości:

Nabycie praw do transmisji wydarzeń od podmiotu zagranicznego - 2012.05.11

Opodatkowanie udziału w sp. z o.o. objętego za wkład w postaci przedsiębiorstwa - 2012.05.10

Stowarzyszenie realizując cele statutowe nie odliczy VAT - 2012.05.08

więcej najnowszych

Samozatrudnienie po 1 stycznia 2007r.

Nowelizacja ustawy o PIT, która weszła w życie 1.01.2007r. wprowadziła nowy przepis art. 5b, określający, jaką działalność należy uznawać za pozarolniczą działalność gospodarczą. Przepis ten określa 3 warunki, których łączne spełnienie przesądza o tym, że danych czynności nie można uznać za pozarolniczą działalność gospodarczą. Tak więc za działalność tą nie uznaje się czynności, jeżeli:

1. odpowiedzialność wobec osób trzecich za rezultat tych czynności oraz ich wykonywanie, z wyłączeniem odpowiedzialności za popełnienie czynów niedozwolonych, ponosi zlecający wykonanie tych czynności,
2. są one wykonywane pod kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonych przez zlecającego te czynności,
3. wykonujący te czynności nie ponosi ryzyka gospodarczego związanego z prowadzoną działalnością.”

Zgodnie z tymi regulacjami przedsiębiorca, który spełni wszystkie ww. warunki nie będzie uważany dla celów opodatkowania PIT za podatnika prowadzącego pozarolniczą działalność gospodarczą, nawet jeśli będzie wykonywał zlecenia w ramach swojej zarejestrowanej działalności gospodarczej i będzie wystawiał na swojego zleceniodawcę faktury VAT.

Warto zwrócić uwagę, iż określone w cytowanym przepisie muszą być każdorazowo spełnione łącznie, tj. nie spełnienie choćby jednego z tych warunków prowadzić będzie do opodatkowania danego zleceniobiorcy jako przedsiębiorcy, nawet jeśli spełniałby on dwa pozostałe warunki.

Po wejściu w życie nowych przepisów mówiono często o „końcu samozatrudnienia”. Należy jednak wskazać, iż w niektórych przypadkach ryzyko zakwalifikowania przychodów uzyskiwania przez podatników w ramach prowadzonej przez nich działalności gospodarczej do przychodów innego rodzaju przychód istniało już na gruncie przepisów obowiązujących przed 1.01.2007r.

Przychody takie mogły na podstawie przepisów Kodeksu pracy być uznane za przychody ze stosunku pracy, jeżeli doszłoby do uznania, iż pomiędzy zleceniodawcą a zleceniobiorcą faktycznie doszło do nawiązania stosunku pracy. Cechą charakterystyczną stosunku pracy jest to, że pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca - do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem. Warunki te są więc podobne do warunków określonych w znowelizowanej ustawie o PIT.

W przedmiotowej kwestii najprostszym rozwiązaniem wydawałoby się takie sformułowanie umów samozatrudnionych, które wprost przewidywałyby nie spełnianie choćby jednego z trzech warunków. Należy jednak podkreślić, iż sama treść umowy nie jest wiążąca dla organów podatkowych, jeżeli w praktyce stosunki pomiędzy zleceniobiorcami a zleceniodawcami miałyby inny kształt niż wynikający z pisemnej umowy.

Mogłoby się zatem zdarzyć, iż z treści umowy wynikałoby, iż zleceniobiorcy nie spełniają w/w warunków, jednak organy podatkowe po zbadaniu stanu faktycznego mogłyby uznać, że warunki te zostały w istocie spełnione. Wobec powyższego konieczne jest w każdym przypadku, by omawiane warunki były spełnione przez strony nie tylko w tekście zawartej przez nie umowy ale także w praktyce.

Skutki przekwalifikowania przychodów z działalności gospodarczej na przychody z innego źródła mogłyby być dotkliwe dla obu stron umowy.

Przede wszystkim wynagrodzenie zleceniobiorców zostałoby uznane za „przychód ze stosunku pracy” ew. „przychód z działalności wykonywanej osobiście”, przez co zleceniobiorca utraciłby prawo do opodatkowania podatkiem liniowym 19% i zamiast tego jego wynagrodzenie podlegałoby opodatkowaniu wg skali podatkowej, w zależności od źródła przychodów. Należy bowiem zauważyć, że jeżeli samozatrudniony będzie miał możliwość podzlecania prac, to uzyskany przez niego przychód nie będzie mógł zostać uznany za przychód ze stosunku pracy. Gdyby natomiast samozatrudnionych zatrudniał dodatkowo pracowników merytorycznych, to nie można wykluczyć, że uzyskiwany przez niego przychód zostałby zakwalifikowany przez władze skarbowe jako tzw. przychód z innych źródeł.

Zleceniodawcy zobowiązani byliby jako płatnicy do obliczania i potrącania od wynagrodzeń wypłacanych zleceniobiorcom miesięcznych zaliczek na PIT oraz do odprowadzania ich na rachunek właściwego urzędu skarbowego. W tym zakresie warto także wskazać na zmianę w przepisach Ordynacji podatkowej obowiązującą od 1.01.2007r. odnoszącą się do odpowiedzialności płatników zaliczek na podatek. Odpowiedzialność płatników została rozszerzona także na sytuacje, w których podatku nie pobrano z winy podatnika (w tym wypadku „samozatrudnionego”).

Należy zauważyć, iż cytowany przepis ustawy o PIT został jednak sformułowany w sposób niejednoznaczny. W związku z tym w konkretnych wypadkach mogą powstać wątpliwości co do rozumienia określonych w nim warunków. Dlatego też wielu samozatrudnionych zwróciło się do urzędów skarbowych z wnioskiem o interpretację tych przepisów – ewentualne skutki przekwalifikowania umów mogłyby być dla nich bardzo niekorzystne.

Interpretacja wydana przez Izbę Skarbową w Łodzi (10 kwietnia 2007r., I-2/4150/IN-47/USŁ-Śr./07/LP) potwierdza, że organy skarbowe nie tylko analizują poszczególne postanowienia umowy, ale także dokładnie analizują stan faktyczny. Izba wyjaśniła także, że ryzyko gospodarcze, związane z działalnością gospodarczą, to np. ryzyko inwestycyjne, czyli prawdopodobieństwo nieuzyskania przewidywanych (względnie oczekiwanych) wyników ekonomiczno-finansowych związanych z tą działalnością lub też podejmowanym przedsięwzięciem. Analizują poszczególne warunki z art. 5b ustawy o PIT, izba uznała, że w przedstawionym stanie faktycznym są one wszystkie spełnione łącznie, co skutkuje tym, że czynności realizowane przez kierowcę nie spełniają warunków uznania za pozarolniczą działalność gospodarczą.

Urząd Skarbowy w Świeciu (21 marca 2007r., PDI/415-9/07) uznał natomiast, że przedsiębiorcą może być ratownik medyczny. Z przedstawionego stanu faktycznego wynikało bowiem, że ponosi on odpowiedzialność wobec osób trzecich za wykonywanie i rezultat wykonywanych przez siebie świadczeń zdrowotnych a także, że sam ustala liczbę dyżurów i godziny pracy. Świadczy to o tym, że ponosi on ryzyko gospodarcze związane z prowadzoną działalnością, gdyż jego wynagrodzenie zależy od ilości przepracowanych dyżurów. W takich okolicznościach brak dyżurów jest równoznaczny z brakiem przychodu.

Pierwszy Urząd Skarbowy w Bydgoszczy (16 marca 2007r., PD3.1-415-34/06) wskazał natomiast, że definicję działalności gospodarczej spełniają czynności wykonywane przez podatnika polegające na świadczeniu usług w zakresie sprzątania, ponieważ podatnik wykonuje pracę bez nadzoru i do wykonywania usługi wykorzystuje własny sprzęt i zakupuje niezbędne środki czystości.

Urząd Skarbowy w Piotrkowie Trybunalskim (12 marca 2007r. US I/1-415/3/2007) uznał natomiast za przedsiębiorcę podatnika, który wykonywał usługi polegające na cięciu drewna bez żadnego nadzoru kierowniczego zlecającego i bez określonego czasu pracy, a także przy użyciu własnego sprzętu .

W przypadku lekarzy mających podpisane umowy ze szpitalami w ramach zarejestrowanej działalności gospodarczej, urzędy skarbowe wskazywały, że lekarze ponoszą odpowiedzialność za wyrządzone szkody wobec pacjenta oraz wobec osób trzecich, co przesądza już o tym, że nie jest spełniony jeden z warunków art. 5b ustawy o PIT (Urząd Skarbowy w Gostyninie, 23 lutego 2007r., 1405/UPD-415/2/07/ES; Drugi Urząd Skarbowy w Bydgoszczy, 5 lutego 2007r., DG/415-IX/217-57/06).

Urząd Skarbowy w Piotrkowie Trybunalskim (7 lutego 2007r., US I/1-415/23/2006) rozpatrując sprawę kierowcy, uznał m.in., że nie jest spełniony warunek o wskazaniu czasu pracy przez zleceniodawcę, nawet jeżeli określa godziny, w których powinien odbyć się załadunek i rozładunek towaru, ale za czas transportu odpowiada kierowca, zgodnie z przepisami dotyczącymi czasu pracy kierowcy.

Urząd Skarbowy w Pszczynie (6 lutego 2007r., US.PDFD/415-2/07) uznał, że przedsiębiorcą jest podatnika prowadzący badania rynkowe, ponieważ ponosi odpowiedzialność materialną za jakość wykonywanych czynności, i o miejscu i czasie pracy sam decyduje, informując tylko o swoich decyzjach zleceniodawcę.

W świetle przytoczonych interpretacji widać, że większość urzędów skarbowych na korzyść podatników interpretuje nowe przepisy dotyczące definicji działalności gospodarczej. Jak do tej pory tylko Izba Skarbowa w Łodzi wnikliwej prześwietliła umowę o świadczenie usług przez przedsiębiorcę i faktyczne warunki wykonywania czynności. Nie można jednak wykluczyć, że tym tropem pójdą także inne urzędy skarbowe.

Podsumowując powyższe rozważania można jednak wskazać na czynniki, na które zwracały także uwagę organy skarbowe, które mogą przesądzić o tym, że samozatrudniony nie utraci statusu „przedsiębiorcy”. W pierwszej kolejności należy wskazać na warunek dotyczący czasu i miejsca pracy oraz kierownictwa zleceniodawcy. Jeżeli samozatrudniony ma w tym zakresie dowolność i może świadczyć swoje usługi w wybranym przez siebie miejscu i czasie, to trudno wówczas uznać, że praca ta jest wykonywana pod kierownictwem zleceniodawcy, co przesądza o tym, że warunek ten nie jest spełniony.

Organy skarbowe wskazywały także, że warunek dotyczący ryzyka gospodarczego nie jest spełniony, jeżeli podatnik świadczy usługi przy wykorzystaniu własnych narzędzi, sprzętu itd. Warunek ten dotyczy także wynagrodzenia za usługi. Najlepiej gdy jest ono uzależnione od ilości wykonanej pracy - gdy podatnik nie wykona pracy, to nie uzyska za nie wynagrodzenia.

Interpretacje VAT.pl obejmują tezy wybranych interpretacji urzędów, izb skarbowych, wyroków sądów oraz pisma Ministerstwa Finansów. Publikacje te nie stanowią porady podatkowej czy prawnej i są wyłącznie odzwierciedleniem stanu faktycznego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia opisanych przez niego zdarzeń. Pełna treść wybranych interpretacji dostępna jest na stronach internetowych Ministerstwa Finansów.