Nowości

Stowarzyszenie bez prawa do odliczenia podatku VAT z tytułu realizacji projektu - 2012.01.31

Prawo do zastosowania przez Stację Kontroli Pojazdów rabatu i pomniejszenia podatku VAT - 2012.01.27

VAT od darowizny przedsiębiorstwa i obowiązek korekty podatku naliczonego - 2012.01.18

więcej najnowszych

Świadczenia dla pracowników a VAT

W ramach prowadzonej działalności socjalnej pracodawcy przyznają swoim pracowników różnego rodzaju świadczenia np. bony towarowe, talony, bilety na imprezy kulturalne, paczki dla dzieci, a także możliwość uczestnictwa w imprezach integracyjnych, czy też wycieczkach, dofinansowanie wypoczynku i wiele innych. Świadczenia te pracodawcy finansują ze środków własnych lub ze środków Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych. Wiele problemów sprawia im jednak rozliczenie podatku VAT z tytułu przyznania pracownikom przedmiotowych świadczeń. Wątpliwości dotyczą przede wszystkim możliwości odliczenia podatku VAT od zakupionych towarów i usług oraz opodatkowania podatkiem VAT przekazania tych towarów i usług pracownikom.

Zgodnie z przepisami ustawy o VAT opodatkowaniu podlega również nieodpłatne przekazanie towarów lub nieodpłatne świadczenie usług na cele osobiste pracowników, jeżeli spełnione są łącznie dwa warunki:

1. nieodpłatne przekazanie towarów lub nieodpłatne świadczenie usług nie jest związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa;
2. podatnikowi przysługiwało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług w całości lub części.

W praktyce wydaje się, że drugi z powyższych warunków budzi o wiele mniej wątpliwości. Jeżeli bowiem podatnikowi nie przysługiwało prawo do odliczenia podatku VAT przy nabyciu towarów i usług, które następnie były przekazywane pracownikom, to przedmiotowe świadczenie nie powinny być opodatkowane podatkiem VAT. W takiej sytuacji należy więc przeanalizować katalog czynności z tytułu których podatnikowi nie przysługuje choćby w części prawo do odliczenia VAT. W przedmiotowej sprawie sytuacja taka dotyczy np. usług noclegowych i gastronomicznych, przy których nabyciu podatnikowi nie przysługuje prawo do odliczenia VAT. Usługi te mogą być nieodpłatnie świadczone pracownikom np. w ramach imprez integracyjnych czy też wycieczek. Pracodawca nabywają taką usługę nie ma prawa do odliczenia VAT a co za tym idzie, przekazanie tych usług nieodpłatnie pracownikom nie będzie podlegało opodatkowaniu podatkiem VAT.

Małopolski Urząd Skarbowy (17 czerwca 2005r., PP1/443-59/05/MI/41375) uznał także przykładowo, że przekazując pracownikom nieodpłatnie usługi medyczne, które są zwolnione z VAT, podatnik nie ma prawa do odliczenia VAT a co za tym idzie przekazując przedmiotowe usługi nie powinien ich opodatkować podatkiem VAT.

Kolejne wyłączenie możliwości odliczenia VAT dotyczy sytuacji, w której przedmiotowe wydatki nie mogą być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów. Należy więc rozważyć, czy dany wydatek na tzw. działalność socjalną może zostać zaliczony do kosztów uzyskania przychodów. W przypadku wydatków finansowanych za środków Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych, wydatki te nie są kosztem uzyskania przychodów, kosztem są bowiem odpisy na ten fundusz. W tych okolicznościach powstają wątpliwości, czy podatek VAT przy zakupach finansowanych ze środków ZFŚS może zostać odliczony. Urzędy skarbowe uznają, że nie ma takiej możliwości, a tym samym nie powstanie obowiązek opodatkowania takich czynności podatkiem VAT (Pierwszy Urząd Skarbowy w Rzeszowie, 4 maja 2005r., IUS-II-443/11/2005; Urząd Skarbowy w Ostrowcu Świętokrzyskim, 15 kwietnia 2005r, PP-443/22/2005; Podkarpacki Urząd Skarbowy, 31 marca 2005r., PUS.II/443/46/2005).

W przypadku finansowania świadczeń pracowniczych ze środków bieżących pracodawcy należy przede wszystkim rozstrzygnąć, czy wydatki takie mogą stanowić koszty uzyskania przychodów, tj. czy wykazują związek z przychodami przedsiębiorcy oraz czy nie są wymienione w art. 16 ustawy o CIT lub art. 23 ustawy o PIT. W wyłączeniach z kosztów są m.in. wydatki na działalność socjalną pracodawcy, o której mowa w przepisach o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych. Oznacza to tym samym, że w przypadku działalności socjalnej, niezależnie czy wydatki te będą finansowane ze środków ZFSS, czy ze środków bieżących, podatnik nie ma prawa do odliczenia VAT przy zakupie i tym samym nie powinien opodatkować tych świadczeń podatkiem VAT.

Jeżeli chodzi o związek wydatków z przychodami, to można tutaj wskazać np. na problem tzw. imprez integracyjnych. Część urzędów skarbowych a nawet Ministerstwo Finansów (PB3/GN-8213-298/05/1680) uznają, że wydatki takie mają związek z przychodami, ponieważ wpływają korzystnie na motywację i wydajność pracowników. Część urzędów jest jednak innego zdania, wskazując jednocześnie, że pismo Ministerstwa Finansów nie zostało wydane na podstawie odpowiednich przepisów Ordynacji podatkowej i nie zostało ogłoszone w Dzienniku Urzędowym Ministerstwa Finansów. Ich zdaniem wydatki takie nie mogą być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów, co skutkowałoby brakiem możliwości odliczenia VAT a jednocześnie nie powodowałoby obowiązku opodatkowania tych świadczeń podatkiem VAT.

Należy jednak wskazać, że ograniczenie to nie ma zastosowania w przypadku nieodpłatnej dostawy towarów lub nieodpłatnego świadczenia usług, jeżeli czynności te zostały opodatkowane. Oznacza to tym samym, że w praktyce, jeżeli podatnik nie zaliczy danego wydatku do kosztów uzyskania przychodów, ale opodatkuje nieodpłatne świadczenie, to podatek VAT będzie mógł odliczyć (Izba Skarbowa w Lublinie, 13 lipca 2005r., PP.2-448/I/536/04). Przepisy jednak nie wyjaśniają wszystkich wątpliwości w tej kwestii i powyższe postępowanie powinno zostać potwierdzone przez właściwy urząd skarbowy.

Jak wskazano wyżej kolejnym warunkiem opodatkowania nieodpłatnych czynności podatkiem VAT jest to aby nieodpłatne przekazanie towarów lub nieodpłatne świadczenie usług nie były związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa pracodawcy. Warunek ten budzi w praktyce wiele wątpliwości. Trudno bowiem wskazać takie przekazanie towarów pracownikom lub nieodpłatne świadczenie usług na rzecz pracowników, które nie miałoby związku z prowadzeniem działalności gospodarczej. Gdyby np. wydatki na imprezę integracyjną nie były związane z działalności przedsiębiorcy, to Ministerstwo Finansów uznałoby, że wydatki takie nie mogą stanowić kosztów uzyskania przychodów. W świetle powyższego można by uznać, że nieodpłatne przekazanie pracownikom towarów lub nieodpłatne świadczenie usług na rzecz pracowników nie byłoby w ogóle opodatkowane podatkiem VAT, ponieważ miałoby związek z prowadzeniem przedsiębiorstwa.

Powyższej kwestii nie można jednak rozstrzygnąć jednoznacznie. WSA w Warszawie uznał bowiem w wyroku z 9 sierpnia 2006r., (III SA/Wa 1061/06), że nie każde świadczenie otrzymane przez pracownika od pracodawcy to przychód ze stosunku pracy. Świadczenie takie może bowiem także zostać uznane za darowiznę. W takich okolicznościach świadczenie takie nie byłoby związane z działalnością przedsiębiorstwa.

Sama ustawa o VAT zawiera jednak swego rodzaju wewnętrzną sprzeczność, ponieważ stanowi, że przepisów odnośne opodatkowania nieodpłatnego wydania towarów nie stosuje się do „przekazania drukowanych materiałów reklamowych i informacyjnych, prezentów o małej wartości i próbek”. Nie podlega jednak dyskusji, że przekazanie takich towarów wykazuje związek z prowadzeniem przedsiębiorstwa. Wydaje się więc, że gdyby intencją ustawodawcy było wyłączenie z opodatkowania VAT wszystkich nieodpłatnych przekazań towarów, to niepotrzebne byłoby wyłączenie z opodatkowania przekazania w/w towarów.

Nie można więc wykluczyć, że dany urząd skarbowy przyjmując taką interpretację uzna, że nieodpłatne przekazanie towarów powinno podlegać opodatkowaniu podatkiem VAT, jeżeli podatnik miał prawo do odliczenia VAT przy zakupie (Urząd Skarbowy w Słupsku, 8 września 2005r., PIII/2/443-72/05). Część urzędów reprezentuje bowiem pogląd, że w zakresie świadczeń dla pracowników, z prowadzeniem przedsiębiorstwa związane są tylko świadczenia, do których pracodawca zobowiązany jest na podstawie innych przepisów. Dotyczy to np. odzieży roboczej, prania tej odzieży, czy też zapewnienia pracownikom napojów. Przekazanie takich towarów nie rodzi obowiązku opodatkowania takiego świadczenia podatkiem VAT (Urząd Skarbowy w Tomaszowie Lubelskim, 24 maja 2005r., PP/443-8/05; Urząd Skarbowy w Oświęcimiu, 31 grudnia 2004r, PP/443/247/04) . Urzędy skarbowe wskazują, że takie świadczenia stanowią w praktyce zużycie towarów na potrzeby własne przedsiębiorstwa. Dotyczy to także np. kawy, herbaty, cukru, soków (Pomorski Urząd Skarbowy, 30 marca 2005r., PV/443-12/IV/2005/JW.; Urząd Skarbowy w Tomaszowie Lubelskim, 24 lutego 2005r., PP/443-8/05) .

Częstym przypadkiem jest także sytuacja, w której pracownicy ponoszą częściową odpłatność za towary lub usługi, np. połowa kosztów biletów do teatru lub wczasów jest finansowana ze środków ZFŚS a połowa jest pokrywana przez pracowników. W takim przypadku należy uznać, że w części pokrywanej przez pracowników, to pracodawca jest podmiotem dokonującym dostawy lub świadczącym usługę i kwota otrzymana od pracowników stanowi swego rodzaju zapłatę. Zapłata ta jest kwotą należną z tytułu sprzedaży, która pomniejszona o podatek VAT stanowi obrót będący podstawą opodatkowania(Izba Skarbowa w Rzeszowie, 8 maja 2006r., L.IS.II/2-4430/285/05; Urząd Skarbowy w Nowym Targu, 15 listopada 2005r., PP/443/58/Int-99/05).

Najczęściej dofinansowanie dotyczy wczasów pracowników. W takich okolicznościach jednak usługa turystyczna zakupywana jest przez pracodawcę od odpowiedniego podmiotu i udostępniana pracownikom, przy czym pracodawca nie nalicza przy tym żadnej marży. Z uwagi więc, że w usługach turystycznych opodatkowana jest marża, przy jej braku nie ma podstawy opodatkowania a więc nie powstaje obowiązek podatkowy w VAT (Pierwszy Urząd Skarbowy w Rzeszowie, 4 maja 2005r, IUS-II-443/11/2005; Izba Skarbowa w Krakowie, 2 marca 2005r., PP-1/005/2/4073/04) .Ponadto w takich okolicznościach podatnik nie ma prawa do odliczenia podatku VAT, ponieważ usługi turystyki opodatkowane są na zasadzie marży.

Reasumując należy uznać, że przekazując swoim pracownikom różnego rodzaju towary lub usługi w ramach działalności socjalnej podatnik nie będzie musiał opodatkować takiego świadczenia podatkiem VAT, jeżeli będzie ono sfinansowane ze środków Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych. W przeciwnym razie należy rozważyć, czy podatnikowi przysługuje prawo do odliczenia VAT. Jeżeli tak, to przedmiotowe świadczenie będzie opodatkowane. Gdyby jednak podatnik nie odliczył VAT, ponieważ wydatek nie mógłby być zaliczony do kosztów uzyskania przychodów, to możliwe są dwa rozwiązania. Pierwsze: nie odliczać VAT i nie opodatkowywać świadczenia, drugie: opodatkować świadczenie VAT i odliczyć VAT przy zakupie. Jeżeli natomiast podatnik będzie chciał odliczyć VAT, ale jednocześnie uniknąć opodatkowania uznając, że takie nieodpłatne przekazanie towarów lub nieodpłatne świadczenie usług ma związek z prowadzonym przedsiębiorstwem (mimo, że do takich świadczeń nie jest zobowiązany innymi przepisami np. Kodeks pracy), to wskazane jest aby wystąpił w tej kwestii za zapytaniem do właściwego urzędu skarbowego.

Interpretacje VAT.pl obejmują tezy wybranych interpretacji urzędów, izb skarbowych, wyroków sądów oraz pisma Ministerstwa Finansów. Publikacje te nie stanowią porady podatkowej czy prawnej i są wyłącznie odzwierciedleniem stanu faktycznego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia opisanych przez niego zdarzeń. Pełna treść wybranych interpretacji dostępna jest na stronach internetowych Ministerstwa Finansów.