Koszty
Pomoc eksperta

Pobierz za SMS

Plik Opis
Formularz informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc De Minimis
Zaświadczenie o pomocy De Minimis
Wezwanie do przedłożenia wszystkich zaświadczeń o uzyskanej pomocy de minimis z ostatnich 3 lat

Środki trwałe

Wartość początkowa

Wartość początkowa środka trwałego lub wartości niematerialnej i prawnej stanowi najistotniejszy, oprócz stawki amortyzacji, element rozliczania zużycia tych składników majątku w kosztach. Błędne ustalenie wartości początkowej skutkować może zawyżeniem/zaniżeniem kosztów uzyskania przychodów a w konsekwencji może prowadzić do zaległości podatkowych i konieczności sporządzania korekt podatku (lub zapłaty odsetek za zwłokę).


Przykład
Podatnik ustalił wartość środka trwałego w wartości 100 tys. zł. Stawka amortyzacyjna wynosi 2,5%. Rocznie do kosztów wprowadza zatem 2.500 zł. Wartość ta nie została jednak uzupełniona o koszty uboczne zakupu poniesione przed przekazaniem do używania. Koszty te, w kwocie 25.000 zł podatnik wprowadził bezpośrednio do kosztów, popełniając błąd. Prawidłowe księgowanie 125.000 zł – wartość początkowa. W konsekwencji podatnik ustalił koszty w wartości zbyt wysokiej w danym roku o ponad 20 tys. zł.

Za wartość początkową środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, uważa się (każda z tych wartości podlega dodatkowo uzupełnieniu według zasad opisanych poniżej):  

  • w razie odpłatnego nabycia - cenę ich nabycia
  • w razie częściowo odpłatnego nabycia - cenę ich nabycia powiększoną o wartość przychodu z tytułu świadczenia w naturze (wartość początkowa = cena nabycia + wartość obniżona); 
  • w razie wytworzenia we własnym zakresie - koszt wytworzenia
  • w razie nabycia w drodze spadku, darowizny lub w inny nieodpłatny sposób - wartość rynkową z dnia nabycia, chyba że umowa darowizny albo umowa o nieodpłatnym przekazaniu określa tę wartość w niższej wysokości;
  • w razie nabycia w postaci wkładu niepieniężnego (aportu) wniesionego do spółki niebędącej osobą prawną:
    • wartość początkową, od której dokonywane były odpisy amortyzacyjne - jeżeli przedmiot wkładu był amortyzowany (odpowiednio zasadę tę stosuje się w przypadku składnika majątku wnoszonego w postaci wkładu niepieniężnego (aportu) do spółki niebędącej osobą prawną przez wspólnika, który składnik ten otrzymał w następstwie likwidacji spółki niebędącej osobą prawną bądź wystąpienia z takiej spółki), 
    • wydatki poniesione na nabycie lub wytworzenie przedmiotu wkładu, niezaliczone do kosztów uzyskania przychodów w jakiejkolwiek formie - jeżeli przedmiot wkładu nie był amortyzowany (odpowiednio zasadę stosuje się w przypadku składnika majątku wnoszonego w postaci wkładu niepieniężnego (aportu) do spółki niebędącej osobą prawną przez wspólnika, który składnik ten otrzymał w następstwie likwidacji spółki niebędącej osobą prawną bądź wystąpienia z takiej spółki. , 
    • wartość rynkowa - jeżeli ustalenie wydatków na nabycie lub wytworzenie przedmiotu wkładu przez wspólnika wnoszącego wkład, będącego osobą fizyczną, jest niemożliwe i przedmiot wkładu nie był wykorzystywany przez wnoszącego wkład w prowadzonej działalności gospodarczej, z wyłączeniem wartości niematerialnych i prawnych wytworzonych przez wspólnika we własnym zakresie; 
  • w razie otrzymania w związku z likwidacją osoby prawnej (z wyjątkiem majątku otrzymanego w związku z likwidacją osoby prawnej, który uprzednio został wniesiony do tej osoby prawnej jako wkład niepieniężny w postaci przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części) ustaloną przez podatnika wartość poszczególnych środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, nie wyższą jednak od ich wartości rynkowej. 

 

Ustalenie ceny nabycia i kosztów wytworzenia

Zasadą ogólną jest, że koszty związane z zakupem/wytworzeniem powstałe przed dniem przyjęcia składnika majątku do użytkowania podwyższą wartość początkową. Koszty poniesione po tej dacie – stanowią wydatek rozliczany bezpośrednio w kosztach.

Za cenę nabycia uważa się kwotę należną zbywcy:

  • powiększoną o koszty związane z zakupem naliczone do dnia przekazania środka trwałego lub wartości niematerialnej i prawnej do używania, a w szczególności o koszty transportu, załadunku i wyładunku, ubezpieczenia w drodze, montażu, instalacji i uruchomienia programów oraz systemów komputerowych, opłat notarialnych, skarbowych i innych, odsetek, prowizji,
  • pomniejszoną o podatek od towarów i usług, jednak
  • zawierającą w sobie podatek od towarów i usług w przypadku, gdy zgodnie z odrębnymi przepisami podatek od towarów i usług nie stanowi podatku naliczonego (np. nabycie samochodu, przy którego odliczeniu podlega tylko część VAT a pozostała nie podlega odliczeniu) oraz
  • zawierającą w sobie podatek od towarów i usług , gdy podatnikowi nie przysługuje obniżenie kwoty należnego podatku o podatek naliczony albo zwrot różnicy podatku w rozumieniu ustawy o podatku od towarów i usług (np. podatnik tzw. zwolniony podmiotowo z VAT z racji na sprzedaż opodatkowaną niższa niż 150.000 zł rozlicza zakup środka trwałego – nie odlicza VAT, ale wartość początkowa środka trwałego obejmuje nieodliczany podatek),
  • powiększoną w przypadku importu o cło i podatek akcyzowy od importu składników majątku (np. wino importowane z Chile),
  • cenę nabycia, koryguje się o różnice kursowe, naliczone do dnia przekazania do używania środka trwałego lub wartości niematerialnej i prawnej.

Wartość początkową środka trwałego podwyższą również odsetki od kapitału pozyskanego na finansowanie inwestycji. Wartość początkową podwyższą jedynie skapitalizowane odsetki od kredytu i pożyczki na jego nabycie. Nie muszą być to natomiast odsetki zapłacone. Wartość kredytu lub pożyczki, poza wartością skapitalizowanych odsetek, nie wpłynie na wartość początkową środka trwałego.

Jeżeli nie można ustalić ceny nabycia środków trwałych lub ich części nabytych przez podatników przed dniem założenia ewidencji środków trwałych, wartość początkową tych środków przyjmuje się w wysokości wynikającej z wyceny dokonanej przez podatnika, z uwzględnieniem cen rynkowych środków trwałych tego samego rodzaju z grudnia roku poprzedzającego rok założenia ewidencji lub sporządzenia wykazu oraz stanu i stopnia ich zużycia. W takim przypadku nie ma konieczności, by wartość tę ustalał biegły, niemniej podatnik powinien złożyć oświadczenie w tym zakresie oraz wskazać przesłanki, na jakich oparł swoją wycenę. Wycena biegłego niezbędna jest natomiast w przypadku majątku wytworzonego (a nie nabytego jak powyżej) przez podatnika, gdy nie ma możliwości ustalić wartości początkowej.

 

Budynki

Podatnicy mogą ustalić wartość początkową budynków mieszkalnych lub lokali mieszkalnych: wynajmowanych, wydzierżawianych albo używanych przez właściciela na cele prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, przyjmując w każdym roku podatkowym wartość stanowiącą iloczyn metrów kwadratowych wynajmowanej, wydzierżawianej lub używanej przez właściciela powierzchni użytkowej tego budynku lub lokalu i kwoty 988 zł, przy czym za powierzchnię użytkową uważa się powierzchnię przyjętą dla celów podatku od nieruchomości.  

 

Wytworzenie majątku

W przypadku majątku wytworzonego za koszt wytworzenia uważa się wartość, w cenie nabycia, zużytych do wytworzenia środków trwałych:

  • rzeczowych składników majątku i
  • wykorzystanych usług obcych,
  • kosztów wynagrodzeń za prace wraz z pochodnymi i
  • inne koszty dające się zaliczyć do wartości wytworzonych środków trwałych.

Do kosztu wytworzenia nie zalicza się wartości własnej pracy podatnika, jego małżonka i małoletnich dzieci, kosztów ogólnych zarządu, kosztów sprzedaży oraz pozostałych kosztów operacyjnych i kosztów operacji finansowych, w szczególności odsetek od pożyczek (kredytów) i prowizji, z wyłączeniem odsetek i prowizji naliczonych do dnia przekazania środka trwałego do używania.  

Cenę koryguje się o różnice kursowe, naliczone do dnia przekazania do używania środka trwałego lub wartości niematerialnej i prawnej. 

Jeżeli podatnik nie może ustalić kosztu wytworzenia, wartość początkową środków trwałych ustala się w wysokości określonej z uwzględnieniem cen rynkowych, środków trwałych tego samego rodzaju z grudnia roku poprzedzającego rok założenia ewidencji lub sporządzenia wykazu oraz stanu i stopnia ich zużycia - przez biegłego, powołanego przez podatnika.  

 

Współwłasność

Jeżeli majątek amortyzowany stanowi mienie wspólne, wartość początkową tego składnika ustala się w takiej proporcji jego wartości, w jakiej pozostaje udział podatnika we własności tego składnika majątku. Oznacza to, że podatnik już na etapie ustalania wartości początkowej ustali wartość majątku (całego składnika majątku), a następnie wprowadzi go do ewidencji w proporcji do posiadanego udziału. Co ważne, składnik wycenia się w proporcji do udziału – nie wprowadza się natomiast samej wartości udziału. Jest to istotna informacja, gdyż wartość samego udziału może być inna niż udział w całej wartości składnika majątku.

Zasada ustalania wartości początkowej proporcjonalnie do udziałów nie ma zastosowania do składników majątku stanowiących wspólność majątkową małżonków, chyba że małżonkowie wykorzystują składnik majątku w działalności gospodarczej prowadzonej odrębnie (jeśli jeden małżonek prowadzi działalność lub oboje prowadzą ale wspólny składnik majątku jest wykorzystywany tylko przez jednego z nich – to może on amortyzować 100% jego wartości).

 

Dodatnia/ujemna wartość firmy

Wartość początkową firmy stanowi dodatnia różnica między ceną nabycia przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części, a wartością rynkową składników majątkowych wchodzących w skład kupionego, przyjętego do odpłatnego korzystania albo wniesionego do spółki przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części, odpowiednio z dnia kupna, przyjęcia do odpłatnego korzystania albo wniesienia do spółki.

Podatnicy dokonujący zakupu przedsiębiorstwa muszą się zatem liczyć z różnicami pomiędzy wartością ogółu składników nabywanego przedsiębiorstwa a ceną zapłaconą za to przedsiębiorstwo jako całość. Wartość dodatnia (zapłaciłem więcej niż warte są rynkowo składniki majątku) to tzw. wartość firmy, wartość ujemna (składniki są warte więcej niż zapłaciłem) – określana jest jako niewystąpienie wartości dodatniej firmy.

Oprócz wartości firmy, podatnik zobowiązany jest ustalić wartość nabytych składników przedsiębiorstwa.

W razie nabycia w drodze kupna lub przyjęcia do odpłatnego korzystania przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części, łączną wartość początkową nabytych środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych stanowi:  

  • suma ich wartości rynkowej w przypadku wystąpienia dodatniej wartości firmy, 
  • różnica między ceną nabycia przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części, a wartością składników majątkowych niebędących środkami trwałymi ani wartościami niematerialnymi i prawnymi, w przypadku niewystąpienia dodatniej wartości firmy.

Takie ustalanie wartości początkowej przedsiębiorstwa nie zawiera w sobie amortyzacji wartości firmy. Amortyzowane są składniki majątku, a wartość firmy nie podlega amortyzacji. Wartość firmy amortyzuje się odrębnie. Podlega ona amortyzacji jedynie w przypadku, gdy wartość firmy, jeżeli wartość ta powstała w wyniku nabycia przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części w drodze:

  • kupna,
  • przyjęcia do odpłatnego korzystania, a odpisów amortyzacyjnych, zgodnie z przepisami, dokonuje korzystający.

W pozostałych przypadkach (poza powyżej wskazanymi metodami nabycia) firmy nie amortyzuje się.

 

Zmiana formy prawnej

Inaczej ustala się wartość początkową majątku w przypadku zmiany formy prawnej podmiotu. Tu obowiązuje zasada kontynuacji wartości początkowej ustalonej u podmiotu, którego forma prawna zostaje zmieniona. Oznacza to że w tym przypadku nie ustala się na nowo wartością początkowej, lecz stosuje wartość dotychczas stosowaną (przepisuje się ją do ewidencji nowego podmiotu).

Zasada kontynuacji wartości początkowej znajdzie zastosowanie również w przypadku:

  • połączenia albo podziału podmiotów,
  • podjęcia działalności przez podmiot po przerwie trwającej nie dłużej niż 3 lata,
  • zmiany formy prawnej prowadzonej działalności, polegającej na połączeniu lub podziale dotychczasowych podmiotów albo zmianie wspólników spółki niebędącej osobą prawną,  
  • zmiany działalności wykonywanej samodzielnie przez jednego z małżonków na działalność wykonywaną samodzielnie przez drugiego z małżonków,
  • nabycia przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części w drodze wkładu niepieniężnego,
  • otrzymania w związku z likwidacją osoby prawnej środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, które uprzednio zostały wniesione do tej osoby prawnej jako wkład niepieniężny w postaci przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części,
  • likwidacją spółki niebędącej osobą prawną lub wystąpieniem wspólnika z takiej spółki, środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych.

W razie nabycia przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części w drodze spadku lub darowizny, łączną wartość początkową nabytych środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych stanowi suma ich wartości rynkowej, nie wyższa jednak od różnicy pomiędzy wartością tego przedsiębiorstwa albo jego zorganizowaną częścią a wartością składników mienia, niebędących środkami trwałymi ani wartościami niematerialnymi i prawnymi, określoną dla celów podatku od spadków i darowizn.

Uwaga!

Zasadę kontynuacji stosować należy wyłącznie w przypadku, gdy podmiot powstały w wyniku zmiany formy prawnej, podziału albo połączenia lub podmiot istniejący, do którego przeniesiono w wyniku wydzielenia część majątku podmiotu dzielonego, wstępuje we wszelkie prawa i obowiązki podmiotu o zmienionej formie prawnej, połączonego albo podzielonego. 

Wartości niematerialne i prawne

Wartość początkową praw majątkowych, w tym licencji i autorskich praw majątkowych, stanowi cena nabycia tych praw; jeżeli wynagrodzenie (opłaty) wynikające z umowy licencyjnej albo z umowy o przeniesienie innych praw majątkowych jest uzależnione od wysokości przychodów z licencji lub praw uzyskanych przez licencjobiorcę albo nabywcę - przy ustalaniu wartości początkowej praw majątkowych, w tym licencji, nie uwzględnia się tej części wynagrodzenia.

Piotr Szulczewski
Analityk Bankier.pl Firma i Podatki

  • data utworzenia: 02-03-2012
  • data modyfikacji: 13-03-2014

Zadbaj o niskie koszty prowadzenia firmy
Wybierz sprawdzony program księgowy
UWAGA! Urodzinowa promocja – rabaty do75%
Szczegóły na: www.ksiegapodatkowa.pl


Komentarze

Brak komentarzy
Dodaj swój komentarz
Drukuj