Tax Care

• licencjonowani księgowi

• bezpłatne doradztwo

• dostęp on-line

Aktywne druki

Rejestr wypadków przy pracy

Zgłoszenie wypadku w drodze do pracy (z pracy)

Karta wypadku

Zgłoszenie wypadku przy pracy pracownika

Dyspozycja właściciela rachunku w sprawie przeznaczenia wkładu oszczędnościowego na wypadek śmierci

Choroba-wypadek

Wypadek przy pracy

Od 1 lutego 2012 roku wyższa składka rentowa

Od 1 kwietnia 2012 wzrost składki wypadkowej

Wypadek przy pracy jest zdarzeniem powodującym w sposób nieoczekiwany pogorszenie stanu zdrowia pracownika, a w najgorszym wypadku nawet jego śmierć. Istota wypadku przy pracy polega na tym, że jest to zdarzenie nieoczekiwane, nagłe, nieszczęśliwe, a więc niepożądane przez ludzi.

Reklama

Czym jest wypadek przy pracy?

Zgodnie ustawą z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz.U. 2009 nr 167 poz. 1322) za wypadek przy pracy uważa się zdarzenie:

nagłe,
wywołane przyczyną zewnętrzną,
powodujące uraz lub śmierć,
zdarzenie, które powyższe nastąpiło w związku z pracą:

podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika zwykłych czynności lub poleceń przełożonych,
podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika czynności na rzecz pracodawcy, nawet bez polecenia,
w czasie pozostawania pracownika w dyspozycji pracodawcy w drodze między siedzibą pracodawcy a miejscem wykonywania obowiązku wynikającego ze stosunku pracy.

Zdarzenie może być zakwalifikowane jako wypadek przy pracy tylko wówczas, gdy spełnia równocześnie wszystkie cztery warunki.

Problem wypadków przy pracy był wielokrotnie rozpatrywany przez Sąd Najwyższy. Jak stwierdził SN przyczyną sprawczą, zewnętrzną wypadku może być każdy czynnik zewnętrzny, zdolny do wywołania w istniejących warunkach szkodliwych skutków (Uchwała składu 7 sędziów SN, sygn. III PO 15/62). Co więcej jeżeli pracownik uległ wypadkowi po zakończeniu pracy, podczas jego zdążania ku wyjściu, lecz będąc jeszcze na terenie zatrudniającego go zakładu pracy – nie odbiera wypadkowi cech wypadku. Ma tu szczególne znaczenie związek czasowo-miejscowy wypadku (Wyrok TUS z dnia 19 października 1971 roku, IV – TO 17/71 ).

Nie budzi również zastrzeżeń, że wypadkiem przy pracy są również zdarzenia nie będące następstwem pracy wykonywanej z tytułu zatrudnienia. Przykładami zdarzeń uznanych przez Sąd Najwyższy za wypadki przy pracy są:

wypadek, jakiemu uległ pracownik wykonujący pracę nie należącą do jego obowiązków, ale wykonywane w zwykłym czasie jego pracy (wyrok SN z dnia 13 maja 1982 r., II PRN 8/82 ),
wypadek, jakiemu uległ pracownik wykonujący pracę po godzinach pracy, bez zgody przełożonego (wyrok SN z dnia 7 stycznia 1966 r., I PR 456/65 ),
wypadek, jakiemu uległ pracownik przebywający na terenie zakładu pracy podczas urlopu wypoczynkowego, w celu pobrania wynagrodzenia (wyrok TUS z dnia 19 lipca 1957 r., II TR 38/57).

Uwaga ! Stan nietrzeźwości również przyczyną wypadku przy pracy

Rozstrzygając kwestię związku stanu nietrzeźwości pracownika z wypadkiem przy pracy Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 13 lipca 1977 roku uznał, że stan nietrzeźwości w żaden sposób nie stoi na przeszkodzie w uznaniu zdarzenia za wypadek przy pracy, może jedynie pozbawić pracownika prawa do świadczeń z tytułu wypadku.

Wypadki zrównane z wypadkami pracy

Na równi z wypadkiem przy pracy, w zakresie uprawnienia do świadczeń, traktuje się wypadek, któremu pracownik uległ:

w czasie podróży służbowej w okolicznościach innych niż wymienione powyżej, chyba że wypadek spowodowany został postępowaniem pracownika, które nie pozostaje w związku z wykonywaniem powierzonych mu zadań np. wypadek podczas przejazdu,
podczas szkolenia w zakresie powszechnej samoobrony,
przy wykonywaniu zadań zleconych przez działające u pracodawcy organizacje związkowe.

Uwaga! Wypadkiem zrównanym z wypadkiem przy pracy nie jest wypadek jakiemu uległ pracownik po zakończeniu podróży służbowej w drodze do pracy, w celu rozliczenia kosztów podróży. Jest to wypadek w drodze do pracy (uchwała SN z dnia 15 kwietnia 1977 r., III PZP 2/77).

Za wypadek przy pracy uważa się również nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną powodujące uraz lub śmierć, które nastąpiło w okresie ubezpieczenia wypadkowego z danego tytułu podczas:

uprawiania sportu w trakcie zawodów i treningów przez osobę pobierającą stypendium sportowe;
wykonywania odpłatnie pracy na podstawie skierowania do pracy w czasie odbywania kary pozbawienia wolności lub tymczasowego aresztowania;
pełnienia mandatu posła lub senatora, pobierającego uposażenie;
odbywania szkolenia, stażu, przygotowania zawodowego dorosłych lub przygotowania zawodowego w miejscu pracy przez osobę pobierającą stypendium w okresie odbywania tego szkolenia, stażu, przygotowania zawodowego dorosłych lub przez inny podmiot kierujący,
wykonywania przez członka rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych oraz przez inną osobę traktowaną na równi z członkiem spółdzielni pracy na rzecz tych spółdzielni;
wykonywania pracy na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub umowy o świadczenie usług
wykonywania pracy na podstawie umowy uaktywniającej, o której mowa w ustawie z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3
współpracy przy wykonywaniu pracy na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia;
wykonywania zwykłych czynności związanych z prowadzeniem działalności pozarolniczej w rozumieniu przepisów o systemie ubezpieczeń społecznych;
wykonywania zwykłych czynności związanych ze współpracą przy prowadzeniu działalności pozarolniczej w rozumieniu przepisów o systemie ubezpieczeń społecznych;
wykonywania przez osobę duchowną czynności religijnych lub czynności związanych z powierzonymi funkcjami duszpasterskimi lub zakonnymi;
odbywania służby zastępczej oraz odbywania nauki w Krajowej Szkole Administracji Publicznej przez słuchaczy pobierających stypendium;
wykonywania pracy na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, albo umowy o dzieło, jeżeli umowa taka została zawarta z pracodawcą, z którym osoba pozostaje w stosunku pracy, lub jeżeli w ramach takiej umowy wykonuje ona pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy;
pełnienia przez funkcjonariusza celnego obowiązków służbowych.

Rodzaje wypadków przy pracy

Ustawa z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytuły wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz.U. 2009 nr 167 poz. 1322) dokonuje również podziału wypadków przy pracy na:

ciężkie,
śmiertelne,
zbiorowe.

Ciężkim wypadkiem przy pracy jest wypadek, w wyniku którego nastąpiło ciężkie uszkodzenie ciała, takie jak: utrata wzroku, słuchu, mowy, zdolności rozrodczej lub inne uszkodzenie ciała albo rozstrój zdrowia, naruszające podstawowe funkcje organizmu, a także choroba nieuleczalna lub zagrażająca życiu, trwała choroba psychiczna, całkowita lub częściowa niezdolność do pracy w zawodzie albo trwałe, istotne zeszpecenie lub zniekształcenie ciała (art. 3 ust. 5 ww. ustawy).

Śmiertelnym wypadkiem przy pracy jest wypadek, w wyniku którego nastąpiła śmierć w okresie nieprzekraczającym 6 miesięcy od dnia wypadku (art. 3 ust. 4).

Zbiorowym wypadkiem przy pracy jest wypadek, któremu w wyniku tego samego zdarzenia uległy co najmniej dwie osoby (art. 3 ust. 6)

Podział wypadków przy pracy na ciężkie, śmiertelne i zbiorowe nie został wyodrębniony bez potrzeby. To m.in. od ilości wypadków przy pracy zależy wysokość składki na ubezpieczenie wypadkowe. Podstawą rocznego ustalania składki dla płatników składek jest kategoria ryzyka ustalana w zależności od częstości:

poszkodowanych w wypadkach przy pracy ogółem,
poszkodowanych w wypadkach przy pracy - śmiertelnych i ciężkich
zatrudnionych w warunkach zagrożenia czynnikami szkodliwymi dla zdrowia.

Od wypadku przy pracy należy odróżnić chorobę zawodową, która została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy lub sposobem wykonywania pracy. W przeciwieństwie do wypadków przy pracy choroba zawodowa nie następuje nagle, lecz w większości przypadków jest to długofalowy proces wynikający z codziennego kontaktu pracownika z czynnikami szkodliwymi.

W świetle przepisów ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz.U. nr 199 poz. 1673) zarówno w przypadku wystąpienia wypadku przy pracy jak i pojawienia się choroby zawodowej pracownik może liczyć na świadczenia z tytułu powstałej niezdolności (art. 6 ust.1). Są nimi:

zasiłek chorobowy – dla ubezpieczonego, którego niezdolność do pracy została spowodowana wypadkiem przy pracy bądź chorobą zawodową,
świadczenie rehabilitacyjne - dla ubezpieczonego, który wyczerpał już zasiłek chorobowy, lecz nadal jest niezdolny do pracy, a dalsze leczenie lub rehabilitacja lecznicza rokują odzyskanie zdolności do pracy,
zasiłek wyrównawczy - dla ubezpieczonego będącego pracownikiem, którego wynagrodzenie uległo obniżeniu wskutek stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu,
jednorazowe odszkodowanie - dla ubezpieczonego, który doznał stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu, lub dla członków rodziny zmarłego ubezpieczonego lub rencisty,
renta z tytułu niezdolności do pracy - dla ubezpieczonego, który stał się niezdolny do pracy wskutek wypadku przy pracy lub choroby zawodowej,
renta szkoleniowa - dla ubezpieczonego, w stosunku do którego orzeczono celowość przekwalifikowania zawodowego ze względu na niezdolność do pracy w dotychczasiwym zawodzie spowodowaną wypadkiem przy pracy, lub chorobą zawodową,
renta rodzinna - dla członków rodziny zmarłego ubezpieczonego lub rencisty uprawnionego do renty z tytułu wypadku przy pracy lub choroby zawodowej,
dodatek do renty rodzinnej - dla sieroty zupełnej
zasiłek pielęgnacyjny,
pokrycie kosztów leczenia z zakresu stomatologii i szczepień ochronnych oraz zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne w zakresie określonym ustawą.

Odszkodowanie za wypadek przy pracy

Ubezpieczonemu, który wskutek wypadku przy pracy lub choroby zawodowej doznał stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu, przysługuje jednorazowe odszkodowanie.

Przez stały uszczerbek na zdrowiu rozumie się takie naruszenie sprawności organizmu, które powoduje upośledzenie czynności organizmu nierokujące poprawy.

Przez długotrwały uszczerbek na zdrowiu rozumie się takie naruszenie sprawności organizmu, które powoduje upośledzenie czynności organizmu na okres przekraczający 6 miesięcy, mogący ulec poprawie.

Z powodu stałego bądź długotrwałego uszczerbku na zdrowiu pracownikowi przysługuje jednorazowe odszkodowanie w wysokości 20 % przeciętnego miesięcznego za każdy procent stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu. Jeżeli wskutek pogorszenia się stanu zdrowia uszczerbek na zdrowiu ulegnie zwiększeniu, wysokość jednorazowego odszkodowania zostanie podwyższona.

Jeżeli w wypadku przy pracy miała miejsce śmierć pracownika członkom rodziny zmarłego przysługuje jednorazowe odszkodowanie z tytułu śmierci pracownika. Odszkodowanie to przysługuje również w razie śmierci wskutek wypadku przy pracy lub choroby zawodowej rencisty, który był uprawniony do renty z ubezpieczenia wypadkowego. Członkami rodziny uprawnionymi do odszkodowania są:

małżonek,
dzieci (własne, dzieci drugiego małżonka, dzieci przysposobione, wnuki przyjęte na wychowanie i utrzymanie przed osiągnięciem pełnoletności, a także rodzeństwo i inne dzieci w ramach rodziny zastępczej, które w dniu śmierci ubezpieczonego lub rencisty były uprawnione do renty z ubezpieczenia społecznego),
rodzice, osoby przysposabiające, macocha oraz ojczym, jeżeli w dniu śmierci ubezpieczonego lub rencisty prowadzili z nim wspólne gospodarstwo domowe lub jeżeli ubezpieczony lub rencista bezpośrednio przed śmiercią przyczyniał się do ich utrzymania bądź jeżeli było ustalone wyrokiem lub ugodą sądową prawo do alimentów z jego strony.

Uwaga ! Odszkodowanie nie przysługuje małżonkowi w przypadku orzeczonej separacji.

Jeżeli w wyniku wypadku przy pracy przedmioty osobistego użytku oraz przedmioty niezbędne do wykonywania pracy (z wyjątkiem utraty lub uszkodzenia pojazdów samochodowych oraz wartości pieniężnych) należące do pracownika zostały utracone bądź uległy uszkodzeniu - pracownikowi przysługuje od pracodawcy odszkodowanie za przedmioty utracone lub uszkodzone.

Iwona Karkus
Bankier.pl

data utworzenia: 2011-10-27

data modyfikacji: 2012-04-10

Reklama

Licencja na zaufanie - Certyfikat Firmy Wiarygodnej Finansowo
Jeżeli celujesz w zaufanie kontrahentów, pokaż się z wiarygodnej strony. Zdobądź Certyfikat i dołącz do grona solidnych przedsiębiorców z zasadami.

Zobacz także

e-Porady - czytaj za darmo!

Odpowiedzi redakcji PIT.pl na pytania podatkowe użytkowników:

Wypadek w pracy2011-04-04 16:08:08

Pracownik miał wypadek w czasie pracy w maju. Od tej pory otrzymywał zasiłek z ubezpieczenia wypadkowego wypłacany przez ZUS. Od 15 listopada nie przysługuje mu ten zasiłek (powiadomienie z ZUS). Dalej jest niezdolny do pracy. Prawdopodobnie długo jeszcze nie będzie...

Odpowiedź

Wypadek pracownika2009-07-09 11:56:02

Czy pracownikowi, który uległ wypadkowi na terenie zakładu pracy, ale po godzinach pracy i w sytuacji nie związanej z pracą należy wypłacać zasiłek chorobowy 100% , czy 80% i z jakiego ubezpieczenia?

Odpowiedź

wypadek w czasie umowy - zlecenie2007-08-23 09:48:12

jakie obowiązki dotyczące wypadku który miał miejsce podczas umowy-zlecenia ma zleceniodawca. zaznaczam, że wypadkowi uległa osoba niepełnoletnia, której rodzice podpisali umowę-zlecenie na prace w wakacje. wypadek spowodował ciężkie uszkodzenie ciała. czy należy zawiadamiać pip i prokuratora? jaka dokumentację należy sporządzić...