Zawieszenie działalności gospodarczej [2006.07.19)

Do Sejmu trafił poselski projekt ustawy o zawieszeniu działalności gospodarczej. Projekt przewiduje możliwość zawieszania działalności gospodarczej przez przedsiębiorców.

Zawiesić działalność mógłby przedsiębiorca nie zatrudniający pracowników, na okres do 24 miesięcy - po tym okresie w braku podjęcia działalności nastąpiłaby likwidacja działalności gospodarczej.

W okresie zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej przedsiębiorca zwolniony byłby z obowiązku:

• składania deklaracji rozliczeniowych oraz opłacania składek na ubezpieczenie społeczne osób prowadzących działalność pozarolniczą,
• składania deklaracji podatkowych w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych lub podatku dochodowego od osób prawnych oraz podatku od towarów i usług (nie występowałaby tu likwidacja z powodu nieskładania deklaracji);
• składania informacji przewidzianych w ustawie o statystyce publicznej,
• składania innych informacji i deklaracji, których obowiązek złożenia związany jest z prowadzeniem działalności gospodarczej

Skutki podatkowe zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej w zakresie zryczałtowanego podatku dochodowego w formie karty podatkowej określałyby przepisy dotyczące tej formy opodatkowania.

W okresie zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej ubezpieczenie społeczne osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą byłoby dobrowolne. Nie wiadomo jednak, co ze składkami na ubezpieczenie zdrowotne.

W okresie zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej podatnicy zwolnieni byliby z obowiązku wpłacania zaliczek miesięcznych w formie uproszczonej (ci, którzy taki opłacają).

W okresie zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej przedsiębiorca opłacaliby podatek od nieruchomości według stawek właściwych dla nieruchomości nie związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. 
 
Zgłoszenie wznowienia oraz osiągnięcie przychodów z działalności gospodarczej w okresie jej zawieszenia oznaczałoby wznowienie działalności.

Ustawa ma zawieszać postępowania ZUS dotyczące wymiaru składek z chwilą zgłoszenia zawieszenia przez przedsiębiorcę. Jednak decyzje wydane wcześniej pozostaną w mocy.

Źródło: Sejm RP, Platforma Obywatelska

powrót do listy aktualności

Opinia Krajowej Izby Gospodarczej

Krajowa Izba Gospodarcza popiera idę wprowadzenia instytucji zawieszenia działalności gospodarczej, jednak poselski projekt ustawy o zawieszeniu wykonywania działalności gospodarczej naszym zdaniem jest wadliwy z punktu widzenia zachowania spójności systemu prawnego. Regulacje dotyczące elementu podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej, czyli jej zawieszania, powinny znaleźć się w ustawie o swobodzie działalności gospodarczej.

Projekt poselski zawiera również szereg błędów legislacyjnych, przykładowo w Art. 2 oraz art. 5 używa się terminu „decyzja”, który jednoznacznie związany jest z postępowanie administracyjnym i definiowanie go jako oświadczenie woli przedsiębiorcy wydaje się być działaniem błędnym. W ustawie pojawiają się dwa typy „decyzji” przedsiębiorcy – decyzja o zawieszeniu działalności oraz o jej ponownym rozpoczęciu, naszym zdaniem należy użytą zmienić terminologię, tak by nie pokrywała się z tą stosowaną w postępowaniu administracyjnym.

W opinii KIG całkowicie niespójne z obowiązującymi przepisami prawnymi są również zapisy Art. 5 projektu, w zakresie obligatoryjnej likwidacji działalności gospodarczej oraz rozpoczęcia postępowania likwidacyjnego w momencie przekroczenia maksymalnego terminu na jaki dopuszczone zostało zawieszenie.
Proponowana treść ust. 3 art. 2 nakłada na przedsiębiorcę obowiązek zgłoszenia „decyzji” o zawieszeniu działalności nie tylko organowi ewidencyjnemu, ale również oddziałowi ZUS oraz organom podatkowym.

Naszym zdaniem w celu pełnej realizacji idei „jednego okienka” należy przesunąć obowiązek powiadamiania ZUS-u oraz organów podatkowych na organ ewidencyjny. Z dalszej części projektu poselskiego (art. 4), co warto podkreślić, wynika takie zobowiązanie dla organu ewidencyjnego. Zapisy artykułów opisanych powyżej są więc niespójne. W propozycji poselskiej brak jest również delegacji ustawowej dla odpowiednich Ministrów mającej na celu stworzenie odpowiednich formularzy, na podstawie których przedsiębiorcy zgłaszali będą zawieszenie i jego zakończenie do odpowiednich ewidencji, w tym KRS.

W projekcie bez rozwiązania pozostała kwestia ponoszenia przez przedsiębiorcę w okresie zawieszenia działalności kosztów ubezpieczenia zdrowotnego.

Warszawa, 28 czerwca 2006 r.

Źródło: Krajowa Izba Gospodarcza
 

powrót do listy aktualności

Przeczytaj uzasadnienie projektu

Projekt ustawy o zawieszeniu wykonywania działalności gospodarczej ma na celu umożliwienie przedsiębiorcom zawieszania przez nich działalności gospodarczej. Stanowi on kompleksowe ujęcie zagadnienia, pozwalając na uregulowanie instytucji zawieszenia w jednym akcie prawnym, bez konieczności nowelizowania wielu ustaw, co zgodne jest z zasadą przejrzystości i jasności regulacji prawnych.

Uregulowana w projekcie instytucja „zawieszenia” wykonywania działalności związana jest z postulowaną przez przedsiębiorców możliwością niepłacenia składek na ubezpieczenie społeczne (ubezpieczenie miałoby charakter dobrowolny). Natomiast w zakresie prawa podatkowego możliwość zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej miałby skutkować zwolnieniem przedsiębiorcy z obowiązku składania wszystkich deklaracji i wpłacania tych zaliczek na podatki, które nie są związane z uzyskiwaniem przychodu.

Konieczność wprowadzenia instytucji „zawieszenia” wykonywania działalności gospodarczej do systemu prawnego wynika ze zgłaszanych przez przedsiębiorców licznych informacji na temat błędnego i krzywdzącego przedsiębiorców interpretowania przepisów prawa przez organy administracji państwowej, w szczególności przez  Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Pojęcie zawieszenia działalności gospodarczej nie zostało dotąd przewidziane ani w przepisach o podatkach dochodowych, ani w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych. Powołując się na brak odpowiedniej regulacji prawnej, organy administracji państwowej w indywidualnych decyzjach dotyczących przedsiębiorców twierdzą, iż przedsiębiorcy nie przysługuje prawo do zawieszania działalności, lecz jedynie prawo do jej likwidacji, a złożenie oświadczenia o zawieszeniu działalności gospodarczej nie powoduje żadnych skutków prawnych i nie wpływa w żaden sposób na zakres praw i obowiązków podatnika wynikających z obowiązujących przepisów. Tym samym przedsiębiorca, który zawiesił wykonywanie działalności gospodarczej traktowany jest obecnie przez organy podatkowe i ZUS jako osoba nadal prowadząca tę działalność, do chwili jej likwidacji. Należy jednoznacznie stwierdzić, iż argumentacja taka narusza wyrażoną w Konstytucji RP zasadę praworządności, wywodzącą się z klasycznej zasady dobrego prawa wyrażoną przez powiedzenie „co nie jest zabronione przez prawo, jest dozwolone”, a także narusza art. 22 Konstytucji RP („Ograniczenie wolności działalności gospodarczej jest dopuszczalne tylko w drodze ustawy i tylko ze względu na ważny interes publiczny”), z którego wynika prawo do czasowego nieprowadzenia działalności. Należy podkreślić, iż zgodnie z obowiązującymi przepisami Konstytucji, ograniczanie jakichkolwiek praw obywatelskich musi wynikać wprost ze szczegółowego upoważnienia ustawowego. 

„Zawieszenie” wykonywania działalności gospodarczej nie występuje na gruncie prawa ubezpieczeniowego, natomiast możliwość niepłacenia składek następuje na podstawie uznaniowej decyzji ZUS. Stosownie do art. 13 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, obowiązkowi ubezpieczeniowemu podlegają osoby prowadzące działalność pozarolniczą – od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności (tj. wyrejestrowania z ubezpieczenia). Ubezpieczenia ustają od dnia wskazanego we wniosku o wyłączenie z tych ubezpieczeń (art. 14 ust. 2 pkt 1 w/w ustawy). Co do zasady Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie kwestionuje pewnych przypadków wyrejestrowania z ubezpieczeń takich jak działalność sezonowa, przewlekła ciężka choroba przedsiębiorcy czy też jego nagły wyjazd za granicę. Niemniej jednak, z uwagi na fakt, iż zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej nie jest instytucją prawną, każdy z takich przypadków jest rozpatrywany indywidualnie, a przedsiębiorca ubiegający się o zwolnienie nie ma pewności co do ostatecznego rozstrzygnięcia. 

Rodzaj „zawieszenia” działalności funkcjonuje w bardzo ograniczonym zakresie w prawie podatkowym w ustawie z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz. U. Nr 144, poz. 930, z późn. zm.). Samo pojęcie „zawieszenia” działalności gospodarczej nie jest definiowane zarówno w przepisach ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176, z późn. zm.), jak i ustawy z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji podatników i płatników (Dz. U. z 2004 r. Nr 269, poz. 2681, z późn. zm.). W licznych interpretacjach wydawanych w indywidualnych sprawach podatników organy podatkowe podkreślają, iż w prawie podatkowym informację o „zawieszeniu” działalności gospodarczej należy przekazywać jedynie wówczas, gdy istnieje prawny obowiązek zgłoszenia takiego faktu do urzędu skarbowego. W praktyce taki obowiązek występuje tylko przy opłacaniu podatku w formie karty podatkowej, o czym stanowi ustawa z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne. Wynika to z celu, dla jakiego informacja taka ma być przez przedsiębiorcę podawana - w przypadku zgłoszenia przez podatnika przerwy w wykonywaniu działalności w danym roku podatkowym nie pobiera się podatku opłacanego w formie karty podatkowej za cały okres przerwy trwającej nieprzerwanie co najmniej 10 dni w wysokości 1/30 miesięcznej należności za każdy dzień przerwy (art. 34 w/w ustawy). Przepis art. 34 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne jest jedyną tego typu normą w polskim prawie podatkowym, na podstawie której ustawodawca dopuszcza możliwość skorzystania z uprawnienia w postaci zgłoszenia przerwy w prowadzeniu działalności gospodarczej.

Decyzja o zawieszeniu działalności gospodarczej oraz o wznowieniu jej wykonywania po okresie zawieszenia powinna być autonomiczną decyzją przedsiębiorcy. W przypadku, gdy przedsiębiorca jest osobą prawną, decyzję taką powinien podjąć właściwy organ statutowy.

Przepis art. 1 projektowanej ustawy wprowadza ogólną zasadę, że przedsiębiorca, który nie zatrudnia pracowników może zawiesić wykonywanie działalności gospodarczej. Ponieważ zawieszenie wywołuje skutki nie tylko na gruncie obowiązków przedsiębiorcy związanych z prawem podatkowym, ale także z prawem ubezpieczeń społecznych (obowiązek zapłaty składek na ubezpieczenie społeczne, obowiązek składania deklaracji), autorzy projektu proponują odesłanie do odrębnych przepisów ubezpieczeniowych zmienianych art. 9 niniejszego projektu ustawy.

Regulację art. 1 projektu nie należy traktować jako wprowadzenie prawa zawieszania działalności gospodarczej, ponieważ prawo to przysługiwało przedsiębiorcy zwyczajowo, z tą jednak różnicą, iż nie było ono usankcjonowane prawnie. Dlatego też wprowadzenie ogólnej zasady umożliwiającej zawieszanie działalności gospodarczej w odrębnej ustawie o zawieszeniu wykonywania działalności gospodarczej stanowi jedynie potwierdzenie takiej możliwości i ma na celu ustanowienie wyraźnej podstawy prawnej zawieszania działalności przez przedsiębiorcę. Zdaniem autorów projektu, nowa ustawa zapobiegnie wydawaniu przez organy administracji państwowej, w szczególności przez ZUS, decyzji uznaniowych odmawiających zwolnienia przedsiębiorców w okresie zawieszenia z obowiązku zapłaty należności publicznoprawnych i składania deklaracji.

Ograniczenie możliwości zawieszenia działalności gospodarczej jedynie do przedsiębiorców, którzy nie zatrudniają pracowników wynika z faktu, iż ogólne zwolnienie z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie społeczne nie może dotyczyć składek płaconych przez pracodawców za pracowników. Tym samym powiązanie instytucji zawieszenia z całkowitym zwolnieniem z opłacania składek w okresie zawieszenia jest możliwe tylko w odniesieniu do przedsiębiorców nie zatrudniających pracowników.

Niezbędne wydaje się również wskazanie okresu, na jaki przedsiębiorca może zawiesić działalność (art. 1 ust. 2 projektu). Zaproponowane ramy czasowe zawieszenia uwzględniają typowe sytuacje, które wpływają na podjęcie decyzji o zawieszeniu wykonywania działalności. Zawieszenie trwające dłużej niż 24 miesiące jest – zdaniem projektodawcy – przesłanką do likwidacji działalności, natomiast zawieszenie przez okres krótszy niż 1 miesiąc nie ma w praktyce ekonomicznego uzasadnienia.

Charakter instytucji zawieszenia, która zakłada przerwę w prowadzeniu działalności gospodarczej wymaga wprowadzenia zapisu, zgodnie z którym przedsiębiorca w okresie zawieszenia nie może osiągać przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej, za wyjątkiem przychodów o charakterze finansowym (art. 1 ust. 3 projektu). Odsetki bankowe oraz inne przychody o charakterze finansowym są zdaniem autorów projektu jedynymi przychodami, które nie wymagają prowadzenia przez przedsiębiorcę działalności gospodarczej. 

Wprowadzenie przepisu art. 1 ust. 4 projektowanej ustawy, zgodnie z którym osiągnięcie przez przedsiębiorcę w okresie zawieszenia innych przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej niż przychody finansowe powoduje takie skutki jak wznowienie działalności, uzasadnione jest przede wszystkim zwolnieniem przedsiębiorcy z opłacania zaliczek na podatki w formie uproszczonej. Powstanie przychodu do opodatkowania jest równoznaczne z powstaniem obowiązków w zakresie prawa podatkowego. Jedynie całkowita przerwa w prowadzeniu działalności może uzasadniać zwolnienie z zapłaty zaliczek na podatki i składania deklaracji i zeznań podatkowych.

Informacja o zawieszeniu przez przedsiębiorcę wykonywania działalności gospodarczej powinna być ogólnie dostępna, dlatego też niezbędne jest wprowadzenie przepisów odnoszących się do ujawniania powyższej informacji w ewidencji działalności gospodarczej (w przypadku osób fizycznych) lub Krajowym Rejestrze Sądowym (KRS). Zdaniem autorów projektu ujawnienie informacji o zawieszeniu w KRS powinno nastąpić poprzez wpis w dziale 6 rejestru przedsiębiorców, w rubryce, która jest właściwa dla wpisu informacji o likwidacji. Podobnie ujawnieniu w odpowiednich ewidencjach i rejestrze powinna podlegać informacja o wznowieniu zawieszonej działalności. Postuluje się, aby następowało to poprzez wykreślenie z ewidencji lub rejestru wpisu o zawieszeniu (art. 3 ust. 3 projektu).

O zawieszeniu wykonywania działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę oraz o wznowieniu wykonywania działalności powinny zostać poinformowane właściwe organy ewidencyjne, oddział ZUS, a także organy podatkowe. Powyższe obowiązki informacyjne zostały wprowadzone w art. 2 ust. 3 oraz art. 4 projektu.

Przyjęta w projekcie górna granica dopuszczalnego okresu zawieszenia wykonywania działalności uzasadnia treść art. 5 projektu, zgodnie z którym niewznowienie wykonywania działalności w okresie 24 miesięcy od dnia jej zawieszenia wywołuje takie skutki prawne, jak podjęcie decyzji o likwidacji działalności gospodarczej. W przypadku przedsiębiorców wpisanych do KRS taka sytuacja będzie skutkować wydaniem przez sąd postanowienia o otwarciu postępowania likwidacyjnego. Z uwagi na konsekwencje takiego postanowienia – zdaniem autorów projektu – niezbędne jest, aby przed jego wydaniem zostali przesłuchani członkowie organu zarządzającego przedsiębiorcy.

Przepis art. 6 projektu jest wynikiem przyjęcia założenia, iż w okresie zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej przedsiębiorca będzie zwolniony z obowiązku składania deklaracji oraz zapłaty tych zaliczek na podatek dochodowy, które nie wiążą się z osiąganiem bieżących przychodów.

Przepis art. 7 projektu, zgodnie z którym w stosunku do zobowiązań o charakterze publicznoprawnym zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej wywiera skutki prawne od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym przedsiębiorca dokonał zgłoszenia zawieszenia ma na celu techniczne ułatwienie organom podatkowym i organom ZUS wprowadzenia zwolnienia z opłacania składek na ubezpieczenie społeczne i zaliczek na podatek dochodowy, a także zapobieżenie nadużyciom.

Podsumowując, wszystkie regulacje niniejszego projektu uzasadnione są tworzeniem ułatwień w zakresie wykonywania działalności gospodarczej i mają na celu ochronę przedsiębiorców przed często krzywdzącymi i błędnymi decyzjami organów administracji państwowej.

Zmiany innych przepisów

Zaproponowana w art. 9 projektu nowelizacja ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych związana jest z wprowadzeniem możliwości zawieszania wykonywania działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę. 

Zaproponowana w art. 10 nowelizacja ustawy o podatku od towarów i usług związana jest z wprowadzeniem możliwości zawieszania wykonywania działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę. Zmiana ta ma na celu zwolnienie przedsiębiorcy z obowiązku zapłaty podatku VAT oraz składania miesięcznych deklaracji w okresie zawieszenia działalności.

Zaproponowana w art. 11 nowelizacja ustawy o swobodzie działalności gospodarczej związana jest z wprowadzeniem możliwości zawieszania wykonywania działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę. 

Przepis art. 12 ma charakter abolicyjny. Biorąc pod uwagę fakt, iż ZUS wielokrotnie wydawał już decyzje w sprawach wymierzania przedsiębiorcom składek w okresie zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej i postępowania w tych sprawach toczą się na chwilę obecną, powstała konieczność wprowadzenia do projektowanej ustawy przepisu o charakterze abolicyjnym. Zgodnie z jego brzmieniem decyzje Zakładu wydane po zgłoszeniu przez przedsiębiorcę zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej w sprawie wymiaru składek za okres zawieszenia tracą moc, a prowadzone w tym zakresie postępowania egzekucyjne ulegają umorzeniu. Przepis ten odnosi się również do postępowań prowadzonych przez ZUS w dniu wejścia w życie nowelizacji w sprawach wymiaru składek w związku ze zgłoszeniem zawieszenia stanowiąc, iż ulegają one umorzeniu. 

Zgodnie z treścią art. 13 projektu proponuje się, aby ustawa weszła w możliwie najkrótszym terminie, gdyż niesie ze sobą zmiany korzystne dla przedsiębiorców.

Projekt ustawy o zawieszeniu wykonywania działalności gospodarczej nie zawiera przepisów technicznych, a zatem nie kwalifikuje się do procedury notyfikacji zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie sposobu funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów prawnych.

Projekt nie jest objęty prawem Unii Europejskiej.

Projektowana ustawa nie wymaga przedłożenia właściwym instytucjom i organom Unii Europejskiej lub Europejskiemu Bankowi Centralnemu w celu uzyskania opinii, dokonania konsultacji albo uzgodnienia.

Projektowana ustawa nie powoduje skutków dla budżetu.

Źródło: Platforma Obywatelska

powrót do listy aktualności