newsPIT

Jeżeli chcesz być zawsze na bieżąco w podatkach.
Zamów bezpłatny biuletyn podatkowy.

Aktualności podatkowe


01.08 Dofinansowanie posiłków dla pracowników a VAT

Wielu przedsiębiorców, pomimo iż przepisy Kodeksu pracy nie zobowiązują ich do zapewnienia pracownikom posiłków decyduje się dobrowolnie na ich częściowe dofinansowanie. W praktyce najczęściej przedsiębiorca dokonuje zakupu usług gastronomicznych (np. w pobliskiej restauracji), które następnie odsprzedaje swoim pracownikom po niższej cenie. Rozliczenie z pracownikiem następuje zazwyczaj pod koniec miesiąca, poprzez potrącenie odpowiedniej kwoty z jego wynagrodzenia. Wątpliwości w takiej sytuacji może jednak budzić kwestia opodatkowania takiej czynności na gruncie ustawy o VAT oraz sposób jej udokumentowania.

Zgodnie z przepisami ustawy o VAT opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, podlegają m. in. odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. W tym miejscu należy wyjaśnić kwestię opodatkowania świadczeń częściowo odpłatnych, przekazanych przez pracodawcę na rzecz  pracowników. Podkreślenia wymaga, iż na gruncie ustawy o VAT czynność może być albo odpłatna albo nieodpłatna, nie występują natomiast czynności częściowo odpłatne. Jeśli tylko czynność została wykonana za wynagrodzeniem, to jest ona odpłatna. Nie ma żadnego znaczenia, czy wynagrodzenie to pokrywa koszty świadczenia tej czynności poniesione przez podatnika, ewentualnie kreuje dla podatnika zysk. Także czynności wykonane „po kosztach” ich świadczenia, bądź poniżej tych koszów, są czynnościami odpłatnymi, o ile tylko pobrano za nie wynagrodzenie.

Na potwierdzenie powyższego warto odnieść się do wyroku ETS w sprawie C-412/03 Hotel Scandic. Istotą tego orzeczenia była kwestia opodatkowania usług świadczonych przez hotel na rzecz pracowników po cenie niższej niż koszt poniesiony w związku z tym świadczeniem przez ten hotel (posiłki były sprzedawane pracownikom po niższej cenie). Pytanie skierowane do Trybunału dotyczyło możliwości uznania takiego świadczenia za czynność nieodpłatną w rozumieniu VI Dyrektywy, a tym samym jej opodatkowania. Zdaniem Trybunału przedstawione świadczenie nie było świadczeniem nieodpłatnym, gdyż faktycznie  wynagrodzenie było pobierane przez Hotel Scandic. Fakt, iż pobierane wynagrodzenie nie odpowiadało kosztom faktycznie poniesionym, nie miał znaczenia. Trybunał wprost wskazał, iż: „według VI Dyrektywy dostawa jest albo odpłatna albo nieodpłatna. Uzyskanie zapłaty, która pokrywa jedynie koszty, czy też tylko ich część nie oznacza w ocenie ETS, że czynność ma charakter nieodpłatny lub częściowo nieodpłatny”.

Wobec powyższego należy zatem uznać, że pracodawca który odsprzedaje pracownikom nabytą wcześniej usługę gastronomiczną za częściową odpłatnością  (obejmującą tylko część ceny nabycia zapłaconej przez pracodawcę) świadczy na ich rzecz odpłatną usługę. Czynność ta zgodnie z przepisami ustawy o VAT podlega opodatkowaniu na zasadach ogólnych, według stawek obowiązujących dla danej dostawy lub świadczenia usług, jednak tylko w części, która opłacana jest przez pracownika.

Należy bowiem zauważyć, że podstawę opodatkowania stanowi obrót. Obrotem jest natomiast kwota należna z tytułu sprzedaży, pomniejszona o kwotę należnego podatku. Zatem podstawą opodatkowania podatkiem VAT w analizowanym przypadku będzie kwota należna od pracownika, pomniejszona o kwotę podatku. W przypadku częściowej odpłatności za usługę do podstawy opodatkowania nie włącza się więc kwoty dofinansowania, lecz tylko kwotę faktycznie otrzymaną od pracownika. W konsekwencji przedmiotowa czynność podlega opodatkowaniu do wysokości świadczenia wnoszonego przez pracownika, według stawek obowiązujących dla danego świadczenia. Podatek VAT w związku z częściowo odpłatnym przekazaniem posiłków powinien zostać naliczony metodą „w stu”, tzn. przedsiębiorca powinna potraktować kwotę otrzymaną od pracownika jako kwotę brutto wynagrodzenia.

Warto w tym miejscu zauważyć, że także organy podatkowe potwierdzają, iż przekazanie pracownikom towarów lub świadczenie usług za częściową odpłatnością stanowi w tej części, która jest opłacana przez pracownika, czynność podlegającą opodatkowaniu VAT. Przykładowo Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie w interpretacji indywidualnej z 16 lutego 2010 r. (znak IPPP3/443-1059/09-4/KG) wypowiedział się na gruncie następującego stanu faktycznego. Pracodawca dokonywał na rzecz pracowników częściowo odpłatnych świadczeń polegających na przyznaniu prawa do uczestnictwa w zajęciach sportowych opłacanych w części ze środków obrotowych spółki, w części ze środków pochodzących z wynagrodzenia pracownika. Organ podatkowy potwierdził, że w przypadku częściowej odpłatności za usługę – z którą mamy do czynienia w przedmiotowej sytuacji - do podstawy opodatkowania nie włącza się kwoty dofinansowania ze środków obrotowych firmy, lecz tylko kwotę faktycznie otrzymaną od pracownika (odbiorcy towaru czy też usługi). Zatem przedmiotowa czynność, według organu podatkowego, podlega opodatkowaniu do wysokości świadczenia wnoszonego przez pracownika.

Zgodnie bowiem z przepisami ustawy o VAT podatnicy są obowiązani wystawić fakturę stwierdzającą w szczególności dokonanie sprzedaży, datę dokonania sprzedaży, cenę jednostkową bez podatku, podstawę opodatkowania, stawkę i kwotę podatku, kwotę należności oraz dane dotyczące podatnika i nabywcy. Podatnicy nie mają jednak obowiązku wystawiania faktur osobom fizycznym nieprowadzącym działalności gospodarczej, jedynie na żądanie tych osób podatnicy są obowiązani do wystawienia faktury. Zatem, odpłatność za posiłki, którą pokrywa pracownik winna być udokumentowana fakturą VAT tylko na żądanie tej osoby. Potwierdził to także Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy w interpretacji indywidualnej z dnia 15 grudnia 2009 r. (znak ITPP1/443-883a/09/MS) stwierdzając, że: „Zasadą jest zatem wystawianie faktur VAT dla osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej, jedynie w przypadku, gdy tego zażądają. Z cytowanych wyżej przepisów wynika zatem, że w przypadku części opłacanej przez pracownika, prawidłową formą dokumentowania jest faktura VAT, zgodnie z art. 106 ust 1. wystawiona jednak z uwzględnieniem zasady wyrażonej w ww. art. 106 ust. 4 powołanej ustawy [tj. na żądanie taj osoby]”.

Końcowo warto wyjaśnić czy pracodawca pobierając częściową odpłatność za posiłki od swoich  pracowników zobowiązany jest do ewidencji tego zdarzenia za pomocą kasy rejestrującej. W tej kwestii należy stwierdzić, że zgodnie  z art. 111 ust. 1 ustawy o VAT podatnicy dokonujący sprzedaży na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej oraz rolników ryczałtowych są obowiązani prowadzić ewidencję obrotu i kwot podatku należnego przy zastosowaniu kas rejestrujących. Warto jednak zaznaczyć, że dostawa towarów i świadczenie usług przez podatnika na rzecz jego pracowników podlega zwolnieniu z obowiązku ewidencjonowania, na podstawie poz. 33 załącznika do Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 26 lipca 2010 r. w sprawie zwolnień z obowiązku prowadzenia ewidencji przy zastosowaniu kas rejestrujących (Dz.U. 2010 r. Nr 138 poz. 930 z późn. zm.), z wyjątkiem podatników, którzy rozpoczęli ewidencjonowanie tych czynności przed dniem 1 stycznia 2011 r.

Wobec powyższego należy stwierdzić, że w sytuacji gdy pracodawca przekazuje pracownikom posiłki za częściową odpłatnością, czynność ta podlega opodatkowaniu do wysokości świadczenia wnoszonego przez pracownika i tylko w części dopłaconej przez podatnika powinna być ona udokumentowana fakturą VAT wystawiona jedynie na żądanie tej osoby. Należy podkreślić, że przedmiotowa czynność podlega opodatkowaniu według stawek obowiązujących dla danego świadczenia.

 

Justyna Zając-Wysocka

Radca prawny, Dyrektor Departamentu Doradztwa Podatkowego Małopolskiego Instytutu Studiów Podatkowych w Krakowie

Artykuł ma charakter jedynie informacyjny i stanowi publikację zainspirowaną treścią artykułów prasowych, interpretacji organów podatkowych i orzeczeń sądów administracyjnych. Nie stanowi porady ani opinii podatkowej czy prawnej w rozumieniu art. 2 ust. 1 i art. 31 ustawy o doradztwie podatkowym (Dz. U. z 1996 r. Nr 102, poz. 475, ze zm.) i jest odzwierciedleniem poglądów wyrażanych przez autorów publikacji. Małopolski Instytut Studiów Podatkowych Sp. z o.o. nie bierze odpowiedzialności za ewentualne skutki podejmowanych decyzji na ich podstawie.

Komentarze

Brak komentarzy
Dodaj swój komentarz