newsPIT

Jeżeli chcesz być zawsze na bieżąco w podatkach.
Zamów bezpłatny biuletyn podatkowy.

Aktualności podatkowe


22.06 Zwolnienie z VAT usług finansowych

Wprowadzenie nowych uregulowań dotyczących zwolnień z podatku VAT od 1 stycznia 2011 roku w zakresie usług finansowych miało uściślić zakres zwolnień stosowanych w kraju. Zakres ten do końca 2010 roku – w porównaniu z zakresem obowiązującym na podstawie prawa wspólnotowego – był w Rzeczypospolitej zbyt szeroki.

Obecnie ze zwolnienia korzystają usługi przeprowadzania i rozliczania wszelkiego rodzaju transakcji płatniczych dokonywanych przy użyciu kart. Dotyczy to czynności takich jak: obsługa przyjmowania płatności kartami przez punkty handlowo-usługowe, autoryzacja transakcji dokonywanych przy użyciu kart, transakcje dokonywane za pośrednictwem Internetu, wydawanie kart ( Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie, 1 kwietnia 2011r., IPPP1-443-19/11-2/AS). Ponadto zwolnione są usługi świadczone przez banki, takie jak: przyjmowanie wpłat gotówkowych, ich przeliczanie i uznanie rachunku klienta kwotą takiej wpłaty. Uznaje się, że stanowią jedną usługę kompleksową, a ich rozdzielenie miałoby charakter sztuczny (konsumowane są, a zatem zawierają się w usłudze kompleksowej - zwolnionej z podatku VAT - w zakresie depozytów środków pieniężnych, prowadzenia rachunków pieniężnych, wszelkiego rodzaju transakcji płatniczych, przekazów i transferów pieniężnych, długów, czeków i weksli oraz usługi pośrednictwa w świadczeniu tych usług). Natomiast w przypadku transportu wpłaconej przez klientów gotówki nie można stosować zwolnienia, gdyż usługa ta może istnieć odrębnie, przy czym rozdzielenie jej nie ma wpływu na realizację usługi głównej – przekazu wartości pieniężnych (Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu, 10 maja 2011r., ILPP1/443-244/11-2/NS). Przez transport należy oczywiście uznawać fizyczny transport gotówki przez bank na rzecz klienta, a niewykonanie przekazu lub przelewu środków. Te ostatnie bowiem pozostają zwolnione z podatku VAT.

Ze zwolnienia z podatku korzystają również usługi zarządzania aktywami, dla których przedmiotem zarządzania jest portfel inwestycyjny funduszów inwestycyjnych (Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach, 29 kwietnia 2011r., IBPP3/443-92/11/PK). Co istotne, dla tego typu usługi nie ma znaczenia status usługodawcy. Jak wskazał ETS, zarządzanie funduszami powierniczymi określa się w zależności od rodzaju wykonywanej usługi, a nie od osoby ją świadczącej lub jej odbiorcy (sprawa C‑169/04, Abbey National plc, Inscape Investment Fund vs. Commissioners of Customs & Excise). Ważne natomiast jest, by usługi zarządzania dotyczyły tylko wskazanych w ustawie przedmiotów, uprawniających do skorzystania ze zwolnienia. Przykładowo, zarządzanie instrumentami finansowymi (także nie będącymi papierami wartościowymi) jest wyłączone ze zwolnienia na podstawie art.43 ust.1 pkt 41 ustawy o VAT i podlega opodatkowaniu (Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie, 31 marca 2011r.,  IPPP3/443-10/11-2/KC).

Zwolnieniu podlega udzielanie kredytów i pożyczek w różnej formie, w tym też usługa finansowania przez spółkę zakupu określonych towarów na rzecz klienta (Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie, 20 kwietnia 2011r., IPPP2-443-94/11-2/IŻ). Również czynność polegająca na rozłożeniu spłaty należności na ratykorzysta ze zwolnienia od podatku, a kwoty wynikających z tego tytułu odsetek są świadczeniem usług finansowych i w związku z tym podlegają zwolnieniu (Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy, 12 maja 2011r., ITPP2/443-221/11/AP). W przypadku sprzedaży towaru na zasadach „kredytu kupieckiego”, stanowiącego odroczoną płatność dla kupującego za pobrany przez niego towar, ETS wskazał, że w praktyce duże znaczenie ma odroczony termin płatności i dzień zrealizowania dostawy lub usługi (sprawa C-281/91, Muysen De Winters Bouwn-en Aannemingsbedrift BV a Staatssecretaris van Financien). Jeżeli termin płatności jest odroczony tylko do dnia dostawy towaru lub świadczenia usługi, odsetki z tytułu tej płatności stanowią część wynagrodzenia za usługę, także wtedy, gdy wynagrodzenie za odroczenie ustalone jest odrębnie w umowie. Tym samym takie odsetki podlegają opodatkowaniu. Natomiast jeśli odsetki są naliczane za okres po zrealizowaniu dostawy lub usługi, są uznawane za wynagrodzenie za usługę finansową zwolnioną z VAT. Podobnie do ETS wypowiadają się krajowe organy podatkowe (por. np. Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu, 16 maja 2011r., ILPP2/443-369/11-2/SJ).

Najbardziej problematyczne okazało się zdefiniowanie usług pośrednictwa  dotyczących usług podstawowych zwolnionych (np. finansowych, ubezpieczeniowych, udzielania pożyczek). Ustawa o VAT nie pośrednictwo zawiera definicji legalnej pośrednictwa finansowego. Wynika ona natomiast pośrednio z aktualnego orzecznictwa TSUE, w którym uznano za pośrednictwo działalność wykonywaną przez podmiot pośredniczący, nie będący stroną umowy dotyczącej produktu finansowego. Działalność taka musi się różnić od typowych świadczeń umownych wykonywanych przez strony umowy. W praktyce dochodzi do pośrednictwa, gdy podmiot świadczy usługę na rzecz strony umowy, za co wypłacane jest mu wynagrodzenie jako za odrębną czynność – pośrednictwo. Celem tej działalności jest dokonanie wszystkiego, co niezbędne, by strony zawarły umowę. Pośrednik przy tym nie ma żadnego interesu co do zakresu treści takiej umowy. Natomiast pośrednictwo nie występuje, gdy jedna ze stron zleca podwykonawcy część czynności faktycznych mających związek z treścią umowy (sprawa C-453/05 Volker Ludwig przeciwko Finanzamt Luckenwalde).

Tym samym ze zwolnienia korzystają usługi świadczone przez agenta oparte na systemie tzw. cash poolingu (w tym ich import), czyli kompleksowego zarządzania płynnością finansową przedsiębiorstwa (Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie, 12 maja 2011r., IPPP3/443-275/11-4/JF). Uznano bowiem, że stanowią one usługi pośrednictwa w świadczeniu usług np. dotyczących depozytów środków pieniężnych, prowadzenia rachunków pieniężnych, transakcji płatniczych itp. Natomiast odsetki uzyskane w ramach umowy cash poolingu nie stanowią wynagrodzenia za świadczenie usług, skutkiem czego nie podlegają opodatkowaniu VAT (Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu, 6 kwietnia 2011r., ILPP4/443-171/11-4/ISN). Zwolnione są również czynności pośrednictwa w świadczeniu usług udzielania pożyczek polegające na: wyszukiwaniu inwestorów, którzy finansowaliby klientów przedsiębiorcy, wysyłaniu do nich ofert, umawianiu na spotkania celem zaprezentowania warunków umowy między potencjalnym inwestorem a klientem (Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu, 23 maja 2011r., ILPP2/443-353/11-4/MN). Także do usług pośrednictwa przy świadczeniu usług udzielania pożyczek i kredytów zaliczane są wykonywane przez niezależne podmioty usługi polegające na gromadzeniu dokumentacji dla firm na potrzeby uzyskania dla nich kredytu bankowego (Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach, 1 kwietnia 2011r., IBPP3/443-964/10/IK). Również czynności przeprowadzenia publicznej oferty oraz wprowadzenia akcji do obrotu giełdowego korzystają ze zwolnienia, gdyż zalicza się je do usług pośrednictwa finansowego, których przedmiotem są instrumenty finansowe (Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie, 25 marca 2011r., IPPP1-443-13/11-2/AS). Nie ma również wątpliwości co do stosowania zwolnienia dla usług pośrednictwa w zakresie produktów finansowych (obejmujących m.in. produkty hipoteczne, lokaty) a także w zakresie ubezpieczeń, świadczone przez podmioty pełniące rolę brokera, a zatem pośrednika działającego na rzecz klienta (Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie, 6 maja 2011r., IPPP2/443-79/11-3/MM).

Z kolei brak możliwości stosowania zwolnienia występuje w przypadku m.in. przekazywania informacji dotyczących ofert instytucji finansowych za pośrednictwem portali internetowych przez podmiot prowadzący te portale. Pomimo bowiem, że celem świadczenia takiej usługi jest zawarcie (lub umożliwienie zawarcia) umowy między stronami – instytucją finansową a klientem, lecz organy podatkowe uznają te usługi za działalność marketingową nie posiadającą cech pośrednictwa. Skutkiem tego wspomniane czynności podlegają opodatkowaniu stawką 23% (Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu, 28 kwietnia 2011r., ILPP1/443-139/11-4/NS). Tym samym zwolnienia nie stosuje się do czynności przekazywania podmiotowi zarządzającemu podstawowych informacji oraz danych kontaktowych do podmiotów, stanowiących potencjalne cele inwestycyjne dla funduszu inwestycyjnego (Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach, 29 kwietnia 2011r., IBPP3/443-90/11/PK). Analogicznie ze zwolnienia nie korzysta usługa wykonywana przez spółkę na rzecz SKOK-ów, której przedmiotem jest informowanie pożyczkobiorcy o wysokości zaległej raty pożyczki oraz ilości dni opóźnienia w jej spłacie. Te czynności mają jedynie charakter administracyjno-techniczny, który nie jest niezbędny do świadczenia usługi zwolnionej (Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy, 13 kwietnia 2011r., ITPP1/443-75/11/BJ).

Podobnie ze zwolnienia nie korzystają czynności wykonywane przez podmiot za pośrednictwem agenta, które polegają na monitorowaniu poziomu zadowolenia klientów z produktów ubezpieczeniowych i prowadzeniu w tym celu badań oferowanych (Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu, 18 lutego 2011r., ILPP2/443-1856/10-2/MN). Zwolnieniu nie podlega też usługa bancassurance – świadczona przez bank na rzecz firmy wykonującej czynności agencyjne. Nie jest uznawana przez organy podatkowe za pośrednictwo ubezpieczeniowe, lecz po prostu wykonanie niektórych czynności agenta ubezpieczeniowego zleconych innemu podmiotowi (Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie,

15 marca 2011r., IPPP2/443-968/10-2/IG). Możliwość zawarcia umowy ubezpieczenia w placówce banku lub innego podmiotu niebędącego stroną umowy ubezpieczenia – np. spółki świadczącej usługi leasingu - jest formą współpracy między tą placówką a agentem ubezpieczeniowym, jednak nie można uznać takiej czynności za usługę stanowiącą element usługi pośrednictwa ubezpieczeniowego, niezbędną do jej realizacji (Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie, 5 kwietnia 2011r., IPPP2/443-983/10-4/IG; Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie, 10 marca 2011r., IPPP1/443-101/11-4/AW). Usług pośrednictwa w świadczeniu usług ubezpieczeniowych i reasekuracyjnych nie stanowią także czynności dotyczące dochodzenia roszczeń odszkodowawczych od towarzystw ubezpieczeniowych na rzecz poszkodowanych z tytułu wypadków (Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu, 13 maja 2011r., ILPP4/443-136/11-4/JKa) ani usługi assistance – kompleksowej pomocy drogowej - świadczone przez podmiot dla firm ubezpieczeniowych (Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu, 20 kwietnia 2011r., ILPP2/443-137/11-2/AK).

Na niejasność w stosowaniu zwolnień usług finansowych ma niewątpliwy wpływ szeroki zakres oraz szybki rozwój rynku usług finansowych (np. przez wprowadzanie innowacyjnych lub zupełnie nowych produktów). Stawka VAT w usługach finansowych będzie rodzić zatem niejednokrotnie jeszcze wiele wątpliwości interpretacyjnych.

Marta Kaczmarek
opieka merytoryczna Piotr Szulczewski

 

Komentarze

Brak komentarzy
Dodaj swój komentarz