Najczęstszą formą świadczącą o nawiązaniu stosunku pracy pracodawcy i pracownika jest umowa o pracę. Coraz częściej jednak pracodawcy uciekają do innych umów o charakterze cywilnoprawnym w celu zmniejszenia kosztów ubezpieczenia społecznego, prowadzącego w konsekwencji do zmniejszenia kosztów prowadzonej działalności gospodarczej. Umowy cywilnoprawne cieszą się dużą popularnością wśród pracodawców m.in. ze względu na brak licznych uprawnień pracowniczych, jakie występują w przypadku tradycyjnej umowie o pracę.

W trakcie procesu zatrudnienia pracodawca w porozumieniu z pracownikiem wybierają najkorzystniejszą formę zatrudnienia. Oprócz tradycyjnej umowy o pracę mogą skorzystać z:

1. umowy zlecenia,
2. umowy o dzieło,
3. umowy dotyczącej zatrudnienia twórców (z zachowaniem zasad dotyczących dysponowania prawami autorskimi),
4. kontraktu menadżerskiego,
5. powołania do składu zarządu,
6. pracy nakładczej,
7. telepracy oraz pracy rozliczanej na zasadzie wykonania określonego zadania (na czas określony, z zadaniowym czasem pracy, na akord),
8. świadczenia usług przez samozatrudnionego - prowadzącego własną działalność gospodarczą,
9. umowy agencyjnej.

Różnice pomiędzy umową o pracę a umową cywilnoprawną

Należy zaznaczyć, że każdy pracodawca zatrudniający pracowników, czy to na podstawie umowy o pracę, czy na podstawie umów cywilnoprawnych ma bezwzględny obowiązek zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy swoim pracownikom, a więc dbania o ich życie i zdrowie.

Zawarcie umowy zlecenie spełniającej założenia definicji umowy o pracę – spowoduje, że pracownik ma możliwość występować z powództwem ustalającym występowanie stosunku umowy o pracę. Nie liczy się bowiem nazwa umowy, lecz zgodny zamiar stron, ten stosunek prawny tworzących.