Powstanie obowiązku podatkowego oznacza w uproszczeniu obowiązek ujawnienia czynności w ewidencji VAT w dniu powstania obowiązku podatkowego, a także ujęcia tej czynności w deklaracji VAT za ten właśnie okres, w którym powstał obowiązek podatkowy.

Zgodnie z ogólną zasadą obowiązek podatkowy w podatku VAT powstaje:

1. Z chwilÄ… wydania towaru / wykonania usÅ‚ugi.
2. Jeżeli jednak czynność powinna zostać potwierdzona fakturÄ… (w tym dostawa towaru czy Å›wiadczenie usÅ‚ugi na rzecz podatnika VAT czy podatnika VAT z UE, czy na rzecz osoby nie bÄ™dÄ…cej podatnikiem, która zgÅ‚osiÅ‚a żądanie wystawienia faktury), to obowiÄ…zek podatkowy powstaje z chwilÄ… wystawienia faktury. Faktury nie można wystawić - poza wyraźnie wskazanymi w przepisach wyjÄ…tkami - przed wydaniem towaru czy zakoÅ„czeniem usÅ‚ugi, gdyż faktura dokumentuje towary wydane i usÅ‚ugi wykonane.
3. Jeżeli jednak fakturę wystawiono po 7 dniu od wydania towaru / wykonania usługi, wówczas obowiązek podatkowy powstaje w 7 dniu od daty wydania towaru / wykonania usługi.

Jeżeli wydanie towaru ma nastąpić do rąk osoby trzeciej wskazanej przez nabywcę, wówczas obowiązek podatkowy powstaje w chwili wydania towaru tej osobie trzeciej albo nabywcy.

Wydanie części towaru rodzi obowiązek podatkowy w stosunku do tej właśnie części. Takie częściowe wydanie jest bowiem traktowane jako odrębne wydanie towaru, bez względu na to, jakiej ilości towaru dotyczy umowa.

Wykonanie części usługi rodzi obowiązek podatkowy jedynie wtedy, gdy część ta zostanie wyodrębniona w umowie, a zarazem zostanie za tę część określone odrębnie wynagrodzenie częściowe (np. za kazde zbudowane piętro budynku X zł, albo X zł za usługi świadczone w danym miesiącu). W razie niewyodrębnienia zamkniętych części usługi obowiązek podatkowy powstanie po wykonaniu całości usługi (bez względu na okres trwania), a ewentualne wcześniejsze wpłaty traktować należy jako zaliczki.

Strony mogą również postanowić o zawarciu umowy o stałe dostawy towarów czy o stałe świadczenie usług. W takim wypadku fakturowanie może odbyś się raz w miesiącu - zbiorczo, nie później niż do 7-ego dnia miesiąca następnego po miesiącu dokonania dostaw czy świadczenia usług. W takim wypadku obowiązek podatkowy powstanie w dniu wystawienia faktury.

W przypadku opodatkowanych czynności nieodpłatnych (art.7 ust.2 i art.8 ust.2 ustawy o VAT) obowiązek podatkowy powstaje według tych samych zasad. Również w przypadku importu usług oraz dostawy towarów opodatkowanej u nabywcy. Na tych samych ww. zasadach powstaje obowiązek podatkowy w imporcie usług oraz w dostawie towarów opodatkowanej u nabywcy.

Obowiązek podatkowy z tytułu należnych na podstawie odrębnych przepisów dotacji, subwencji i innych dopłat o podobnym charakterze powstaje z chwilą uznania rachunku bankowego podatnika. W przypadku uznania rachunku bankowego podatnika zaliczką z tytułu dotacji, subwencji i innych dopłat o podobnym charakterze obowiązek podatkowy powstaje w tej części.

Zaliczka

W przypadku otrzymania części należności przed wydaniem towaru czy wykonaniem usługi - zaliczki, zadatku, raty - obowiązek podatkowy powstanie z chwilą otrzymania tej części należności i wyłącznie w stosunku do kwoty tej należności (nie od wartości całej umowy). Pomimo że fakturowanie zaliczki może nastąpić w terminie 7 dni od daty jej otrzymania, to obowiązek podatkowy powstanie w dniu otrzymania zaliczki, a nie w dniu wystawienia faktury.

Na tych samych ww. zasadach powstaje obowiązek podatkowy w imporcie usług oraz w dostawie towarów opodatkowanej u nabywcy.

W przypadku uznania rachunku bankowego podatnika zaliczką z tytułu dotacji, subwencji i innych dopłat o podobnym charakterze obowiązek podatkowy powstaje w tej części.

Warto zauważyć, że wpÅ‚ata pewnej kwoty na poczet przyszÅ‚ych należnoÅ›ci, bez okreÅ›lenia o jakie należnoÅ›ci chodzi, gdy brak jest jakichkolwiek konkretnym umów, zamówieÅ„ itp., nie rodzi obowiÄ…zku w zakresie VAT do chwili konkretyzacji tych obowiÄ…zków. Jak uznaÅ‚ Europejski TrybunaÅ‚ SprawiedliwoÅ›ci w sprawach C-255/02, C-419/02 i C-223/0 z zaliczkÄ… opodatkowanÄ… mamy do czynienia jedynie wtedy, gdy wszystkie elementy przyszÅ‚ej dostawy czy usÅ‚ugi sÄ… już znane w chwili zapÅ‚aty zaliczki. PrzedpÅ‚ata, dokonana w kwocie ryczaÅ‚towej, na towary wskazane w sposób ogólny w wykazie, który może zostać w każdej chwili zmieniony za porozumieniem nabywcy i sprzedawcy, z którego to wykazu nabywca może ewentualnie wybrać towary, na podstawie umowy, którÄ… może on w każdej chwili jednostronnie rozwiÄ…zać, odzyskujÄ…c w caÅ‚oÅ›ci niewykorzystanÄ… przedpÅ‚atÄ™, to nie zaliczka. Nie podlega opodatkowaniu. Zaliczka to bowiem wyjÄ…tek od reguÅ‚y, jakÄ… jest opodatkowanie dostawy czy usÅ‚ugi, a zatem interpretacja pojÄ™cia zaliczki nie może być rozsrzerzajÄ…ca.

Ważne jest przy tym, że wpłata kwot na poczet przyszłych transakcji, które nie stanowią zaliczki opodatkowanej podatkiem VAT, mogą w szczególnych okolicznościach podlegać opodatkowaniu jako nieodpłatne świadczenie w zakresie podatku dochodowego. Mgliste uregulowanie przedmiotu zaliczki/zadatku może bowiem dowodzić intencji kontrahentów, jakim było ukrycie pod postacią quasi-zaliczki nieodpłatnej pożyczki.

Zlecenie, agencja, komis

Jeżeli podatnik wydaje towar podmiotowi prowadzącemu przedsiębiorstwo maklerskie, zarządzającego funduszami inwestycyjnymi, agenta, zleceniobiorcy lub innej osoby świadczącej usługi o podobnym charakterze, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą otrzymania przez podatnika zapłaty za wydany towar, nie później jednak niż w terminie 30 dni, licząc od dnia wykonania usługi przez ten podmiot. W przypadku wydania towarów przez komitenta na rzecz komisanta, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą otrzymania przez komitenta zapłaty za wydany towar, nie później jednak niż w ciągu 30 dni od dostawy towarów dokonanej przez komisanta.

Zasady te należy stosować również w dostawie towarów, dla której podatnikiem jest nabywca.

komis - zmiany prawa

Eksport i import

W eksporcie towarów obowiązek podatkowy powstaje z chwilą potwierdzenia przez urząd celny określony w przepisach celnych wywozu towaru poza terytorium Wspólnoty. Zaliczka otrzymana w eksporcie wywołuje takie same skutki, jak zaliczka w obrocie krajowym, jeżeli wywóz towarów nastąpi w ciągu 6 miesięcy, licząc od dnia otrzymania części należności. Obowiązek podatkowy w imporcie towarów powstaje:

• z chwilÄ… powstania dÅ‚ugu celnego, albo
• w przypadku objÄ™cia towarów procedurÄ… celnÄ…: uszlachetniania czynnego w systemie ceÅ‚ zwrotnych, odprawy czasowej z częściowym zwolnieniem od należnoÅ›ci celnych przywozowych, przetwarzania pod kontrolÄ… celnÄ… - z chwilÄ… objÄ™cia towarów tÄ… procedurÄ…, albo
• jeżeli import towarów objÄ™ty jest procedurÄ… celnÄ…: skÅ‚adu celnego, odprawy czasowej z caÅ‚kowitym zwolnieniem od należnoÅ›ci celnych przywozowych, uszlachetniania czynnego w systemie zawieszeÅ„, tranzytu, a od towarów tych pobierane sÄ… opÅ‚aty wyrównawcze lub opÅ‚aty o podobnym charakterze i nie powstaje jednoczeÅ›nie dÅ‚ug celny - z chwilÄ… wymagalnoÅ›ci tych opÅ‚at.

wyjątki od zasad ogólnych