Podatnikowi przysługuje prawo do odliczenia VAT w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych. Stąd wynika brak prawa do odliczenia VAT od zakupów nie związanych z przedsiębiorstwem oraz odliczenia częściowe związane ze sprzedażą zwolnioną i opodatkowaną.

Odliczenie VAT stanowi w zasadzie prawo do pomniejszenia o ten VAT kwoty podatku należnego z tytułu dokonanej sprzedaży, co skutkuje w efekcie obniżeniem podatku VAT do zapłaty albo powstaniem nadwyżki - do przeniesienia na następny okres albo do zwrotu (decyduje podatnik).

Ustawa przewiduje jednak szereg wyjątków od tej reguły.

Wyjątki

Ustawa przewiduje wiele wyjątków rozszerzających prawo do odliczenia VAT na sytuacje, w których podatek naliczony nie jest związany z czynnością opodatkowaną:

1. Ponadto podatnik ma prawo do odliczenia podatku VAT, jeżeli importowane lub nabyte towary lub usługi dotyczą:
• dostawy towarów lub świadczenia usług przez podatnika poza terytorium kraju (a zatem formalnie nieopodatkowanych), jeżeli kwoty te mogłyby być odliczone, gdyby czynności te były wykonywane na terytorium kraju, a podatnik posiada dokumenty, z których wynika związek odliczonego podatku z tymi czynnościami;
• wydania drukowanych materiałów reklamowych, próbek i prezentów (art.7 ust.3-7 ustawy o VAT).
2. Podatnik ma prawo do odliczenia podatku VAT, jeżeli miejscem świadczenia usług niematerialnych (art.27 ust.3 pkt 1 ustawy o VAT) jest terytorium państwa trzeciego (poza UE) lub gdy usługi dotyczą bezpośrednio towarów eksportowanych, pod warunkiem że podatnik posiada dokumenty, z których wynika związek odliczonego podatku z tymi czynnościami:
• transakcji ubezpieczeniowych i reasekuracyjnych, w tym świadczonych przez brokerów ubezpieczeniowych i agentów ubezpieczeniowych;
• udzielania i pośrednictwa w udzieleniu kredytu oraz zarządzania kredytem przez kredytodawcę;
• pośrednictwa lub wszelkich działań w zakresie gwarancji kredytowych lub jakiegokolwiek innego zabezpieczenia pieniędzy oraz zarządzania gwarancjami kredytowymi przez kredytodawcę;
• transakcji, w tym pośrednictwa, dotyczących rachunków terminowych i bieżących, płatności, przelewów, długów, czeków i innych zbywalnych instrumentów finansowych, z wyłączeniem inkasa należności i faktoringu;
• transakcji, w tym pośrednictwa dotyczącego walut, banknotów i monet używanych jako prawne środki płatnicze, z wyłączeniem przedmiotów kolekcjonerskich; przez przedmioty kolekcjonerskie rozumie się monety ze złota, srebra oraz innych metali lub banknoty, które nie są zwykle używane jako prawny środek płatniczy, a także monety o wartości numizmatycznej;
• transakcji, w tym pośrednictwa, z wyłączeniem zarządzania i przechowywania, których przedmiotem są akcje, udziały w spółkach i stowarzyszeniach, obligacje i inne papiery wartościowe, z wyłączeniem dokumentów ustanawiających tytuł prawny do towarów oraz następujących praw lub papierów wartościowych:
• prawa do określonego udziału w nieruchomości,
• praw rzeczowych dających ich posiadaczowi prawo użytkowania w stosunku do nieruchomości,
  udziałów lub akcji, dających ich posiadaczowi prawo własności lub użytkowania w stosunku do
• nieruchomości lub jej części.
3. Podatnik ma prawo do odliczenia podatku VAT także w sytuacji, gdy wykonując czynności zwolnione od podatku na podstawie art. 122 ust. 1 ustawy o VAT (dot. złota inwestycyjnego), nabywa:

• złoto inwestycyjne od podatnika wytwarzającego lub przetwarzającego złoto w celach przemysłowych albo dostarcza złoto w celach przemysłowych;
• w tym również wewnątrzwspólnotowo, lub importuje złoto inne niż złoto inwestycyjne, jeżeli to złoto jest następnie przekształcone w złoto inwestycyjne przez tego podatnika lub na jego rzecz;
• usługi polegające na zmianie postaci, masy lub próby złota, w tym złota inwestycyjnego.
• w tym również wewnątrzwspólnotowo, lub importuje towar lub usługi, związane z wytworzeniem lub przetworzeniem złota inwestycyjnego.

Podatek naliczony

Kwotę podatku naliczonego (czyli podatku VAT podlegającego odliczeniu) stanowi:

• suma kwot podatku określonych w fakturach otrzymanych przez podatnika (z uwzględnieniem rabatów):
• z tytułu nabycia towarów i usług,
• potwierdzających dokonanie przedpłaty (zaliczki, zadatku, raty), jeżeli wiązały się one z powstaniem obowiązku podatkowego,
• od komitenta z tytułu dostawy towarów będącej przedmiotem umowy komisu
• w przypadku importu - suma kwot podatku wynikająca z dokumentu celnego;
• zryczałtowany zwrot podatku (podatek wykazany na fakturze VAT RR);
• kwota podatku należnego od importu usług;
• kwota podatku należnego od dostawy towarów, dla której podatnikiem jest ich nabywca;
• kwota podatku należnego z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów (WNT);
• różnica podatku od nabycia towarów, które są instalowane lub montowane, z próbnym uruchomieniem lub bez niego, na terytorium kraju, gdy podatek VAT został w całości z tytułu ich importu pobrany od podatnika dokonującego nabycia tych towarów - w przypadku gdy kwota podatku z tytułu importu towarów jest niższa od kwoty podatku, jaka byłaby należna z tytułu dostawy tych towarów na terytorium kraju;
• wpłacona różnica VAT do dopłaty powstała w wymiarze podatku w imporcie w wyniku wydania przez organ celny decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego.

U podatnika dokonującego WDT nowego środka transportu, kwotą podatku naliczonego jest kwota stanowiąca równowartość 22 % kwoty należnej z tytułu dostawy nowego środka transportu, nie wyższa jednak niż kwota podatku zawartego w fakturze stwierdzającej nabycie tego środka lub dokumencie celnym, albo podatku zapłaconego przez tego podatnika od wewnątrzwspólnotowego nabycia tego środka.

brak odliczenia VAT