Rozlicz PIT za 2016 rok

Pobierz bezpłatny program i rozlicz PIT za 2016 rok


Deklaracje PIT-37, PIT-36, PIT-36L, PIT-28, PIT-28/A, PIT-38, PIT-39 wraz z załącznikami wydrukujesz lub wyślesz do e-deklaracje.gov.pl

Pomoc eksperta

Aktywny druk

CEIDG-1 Wniosek o wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej

 

pobierz

Odsetki i płatności

Termin zapłaty i konsekwencje jego naruszenia, kara umowna

Standardem jest, że każda czynność powinna być zrealizowana w określonym terminie. Datę końcową w transakcjach gospodarczych wyznaczają z reguły same strony, wskazując ją umownie. W przypadku, gdy zobowiązanie nie zostanie wykonane w terminie, dłużnik popada w zwłokę, która przede wszystkim wiąże się z konsekwencjami w postaci odsetek cywilnoprawnych lub odpowiedzialności odszkodowawczej.

Standardowo odsetki należą się wyłącznie, jeżeli strony w umowie wskażą, że opóźnienie świadczenia pieniężnego spowoduje obowiązek zapłaty odsetek. Wyjątkiem jest kontrakt między przedsiębiorcami, gdzie nawet w przypadku braku umownego wskazania odsetek - po upływie określonego terminu - należy je zapłacić. 

Strony mogą ustalić odsetki umownie na określonym poziomie, nie mogą jednak przekraczać one odsetek maksymalnych. Jeżeli strony nie ustalą wysokości odsetek, lecz umownie przewidują ich naliczanie – należą się odsetki ustawowe, przy czym jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.

Skapitalizowanie odsetek (anatocyzm, kumulacja odsetek, doliczanie odsetek do zaległych odsetek) i naliczanie ponownie od ich wartości kolejnych odsetek możliwe jest dopiero po wszczęciu drogi sadowej (dla spełnienia świadczenia). Od zaległych odsetek można żądać odsetek za opóźnienie dopiero od chwili wytoczenia o nie powództwa, chyba że po powstaniu zaległości strony zgodziły się na doliczenie zaległych odsetek do dłużnej sumy. Nie można natomiast wyrazić takiej zgody już w chwili zawarcia umowy – czyli może ona dotyczyć tylko odsetek, które już powstały.

Dopuszczalne jest także wyznaczenie kary umownej za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania niepieniężnego w terminie. Odsetki od zobowiązań niepieniężnych nie przysługują. W przypadku zobowiązań o charakterze pieniężnym (zapłaty określonego świadczenia) kara umowna nie może być zastrzeżona.

Kara umowna nie ma określonej wartości maksymalnej, niemniej jeżeli zobowiązanie zostało w znacznej części wykonane, dłużnik może żądać zmniejszenia kary umownej; to samo dotyczy wypadku, gdy kara umowna jest rażąco wygórowana. Kara umowna ma jednak za zadanie wyrównać szkodę, zatem warunkiem jej wypłaty jest udowodnienie, że strona poniosła jakąkolwiek szkodę.

W przypadku niezrealizowania zobowiązania, gdy żadna szkoda nie miała miejsca, nie powstaje prawo domagania się kary umownej. Jakakolwiek szkoda powoduje natomiast prawo domagania się kary w pełnej wysokości – a jej obniżenie możliwe jest tylko ze względu na przesłanki jej nadmiernej wysokości. Obniżenie nastąpić może jedynie na żądanie dłużnika, nigdy z urzędu, a w przypadku braku zgody drugiej strony – z reguły ma ono miejsce w formie sądowej.

Nie jest dopuszczalne kumulatywne zastrzeżenie kary i odsetek przy świadczeniu pieniężnym. Natomiast przy świadczeniu niepieniężnym strony przewidzieć mogą karę lub też alternatywnie domagać się odpowiedzialności odszkodowawczej. Zapłata kary umownej wyłącza roszczenie odszkodowawcze na zasadach ogólnych.

Kara umowna nie stanowi zamiennika odsetek, niemniej odsetki dotyczą zobowiązań pieniężnych a kara umowna lub roszczenie odszkodowawcze za poniesioną szkodę możliwe jest przy świadczeniach niepieniężnych.

W przypadku świadczeń pieniężnych, oprócz odsetek za zwłokę możliwe jest natomiast żądanie odszkodowania za zwłokę z tytułu realizacji zobowiązania po terminie (pod warunkiem, że wystąpiła możliwa do udowodnienia szkoda).

W przypadku kontaktów między dwoma stronami będącymi konsumentami lub między podmiotem prowadzącym działalność gospodarczą a konsumentem, odsetki nalicza się od terminu wskazanego w umowie jako termin zapłaty, a jeśli termin ten nie został wskazany umownie – od daty doręczenia dłużnikowi wezwania zapłaty.

W przypadku transakcji pomiędzy przedsiębiorcami odsetki naliczane są w inny sposób. Zmianie podlega bowiem data, od której nalicza się odsetki za zwłokę (związane jest to z wydłużaniem terminów płatności za wykonywane czynności przez drugiego przedsiębiorcę). Do kwietnia 2013 r. obowiązywały następujące zasady w tym zakresie:

  • jeżeli termin zapłaty nie został określony w umowie, wierzycielowi, bez wezwania, przysługują odsetki ustawowe za okres począwszy od 31 dnia po spełnieniu świadczenia niepieniężnego - do dnia zapłaty, ale nie dłuższy niż do dnia wymagalności świadczenia pieniężnego (czyli do dnia określonego w pisemnym wezwaniu dłużnika do zapłaty, w szczególności w doręczonej dłużnikowi fakturze lub rachunku),
  • jeżeli strony w umowie przewidziały termin zapłaty dłuższy niż 30 dni, wierzyciel może żądać odsetek ustawowych za okres począwszy od 31 dnia po spełnieniu swojego świadczenia niepieniężnego i doręczeniu dłużnikowi faktury lub rachunku - do dnia zapłaty, ale nie dłuższy niż do dnia wymagalności świadczenia pieniężnego,
  • jeżeli dłużnik, w terminie określonym w umowie albo wezwaniu nie dokona zapłaty na rzecz wierzyciela, który spełnił określone w umowie świadczenie niepieniężne, wierzycielowi przysługują, bez odrębnego wezwania, odsetki podatkowe za zwłokę, chyba że strony uzgodniły wyższe odsetki, za okres od dnia wymagalności świadczenia pieniężnego do dnia zapłaty (odsetki nie mogą jednak przekraczać odsetek maksymalnych).

Piotr Szulczewski
Analityk Bankier.pl Firma i Podatki

  • data utworzenia: 06-09-2005
  • data modyfikacji: 01-06-2015


Komentarze

Brak komentarzy
Dodaj swój komentarz
Drukuj