Pomoc eksperta

Zwolnienie z podatku VAT

Edukacja

Usługi edukacyjne zarówno przed 1 stycznia 2011 r. jaki i po tej dacie korzystają ze zwolnienia z podatku VAT, jednak od 1 stycznia 2011 r. ustawa szczegółowo reguluje jakie czynności mieszczą się w zakresie zwolnienia.

Tym samym zwolnieniu podlegają usługi, które są świadczone przez:

  • jednostki objęte systemem oświaty w rozumieniu ustawy o systemie oświaty, w zakresie kształcenia i wychowania,
  • uczelnie, jednostki naukowe Polskiej Akademii Nauk oraz jednostki badawczo-rozwojowe, w zakresie kształcenia na poziomie wyższym a także dostawa towarów i świadczenie usług ściśle z tymi usługami związane.

Zwolnione z VAT są również następującego typu usługi (szerzej o nich w dalszej części poradnika):

  • prywatnego nauczania na poziomie przedszkolnym, podstawowym, gimnazjalnym, ponadgimnazjalnym i wyższym - świadczone przez nauczycieli,
  • nauczania języków obcych, a także dostawa towarów i świadczenie usług ściśle z tymi usługami związane,
  • usługi kształcenia zawodowego lub przekwalifikowania zawodowego, (inne niż wymienione powyżej):

     - prowadzone w formach i na zasadach przewidzianych w odrębnych przepisach, lub

     - świadczone przez podmioty, które uzyskały akredytację w rozumieniu przepisów o systemie oświaty -  

       wyłącznie w zakresie usług objętych akredytacją, lub

     - finansowane w całości ze środków publicznych

        - oraz świadczenie usług i dostawę towarów ściśle z tymi usługami związane

Wprowadzenie przepisów skutkowało pojawieniem się wielu kwestii spornych.

Problemy w zakresie zwolnień usług edukacyjnych w oświacie stwarza m.in. interpretacja wyrażenia „dostawy towarów i świadczenia usług ściśle z tymi usługami związane”. Rodzi ono bowiem niejasności co do konieczności opodatkowania (lub zwolnienia z niego) m.in. świadczenia usług sprzedaży obiadów w stołówkach szkolnych. Dotychczasowe interpretacje organów skarbowych uznawały usługi te za zwolnione z VAT, jeżeli są one świadczone na rzecz uczniów, natomiast gdy dotyczą nauczycieli - opodatkowuje się je w stawce 8%. Jednak w praktyce wszystko właściwie zależy od konkretnej decyzji wydanej przez urząd w indywidualnej sprawie. Sytuacja może się zmienić po wydaniu w tej sprawie – jak zapowiedziano – w przyszłym tygodniu wyjaśnienia Ministerstwa Finansów.

„Mając na uwadze opis stanu faktycznego oraz powołane w tym zakresie regulacje prawne stwierdzić należy, iż ze zwolnienia od podatku od towarów i usług korzysta sprzedaż posiłków w stołówce szkolnej, jednakże tylko na rzecz uczniów tej szkoły, gdyż tylko ich obejmuje opiekuńcza funkcja szkoły i im ma on zapewnić prawidłowy rozwój. W przypadku natomiast sprzedaży posiłków na rzecz pracowników szkoły, w przypadku gdy mieszczą się w PKWiU w dziale 56 jako „usługi związane z wyżywieniem” - zastosowanie znajdzie stawka w wysokości 8% zgodnie z powołanym § 7 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego do ustawy. Natomiast w przypadku, gdy obiady na rzecz uczniów finansowane są przez MOPS bądź GOPS zastosowanie ma również zwolnienie od podatku od towarów i usług na mocy § 13 ust. 1 pkt 13 rozporządzenia, przewidziane dla usług świadczonych pomiędzy jednostkami budżetowymi.” (Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy, 15 kwietnia 2011r., ITPP1/443-82/11/MS).

 

Ponadto na mocy rozporządzenia Ministerstwa Finansów zwolnieniu z VAT podlegają również usługi obozów, kolonii lub usługi o podobnym charakterze organizowane przez szkoły i inne jednostki ujęte w ustawie o systemie oświaty. Usługi te muszą być jednak świadczone wyłącznie na rzecz dzieci i młodzieży z tych szkół i jednostek. Na podobnej zasadzie zwolnieniu podlegają usługi zakwaterowania:

  • w bursach i internatach świadczone na rzecz uczniów i wychowanków szkół prowadzących te bursy i internaty,
  • w domach studenckich świadczone na rzecz studentów i doktorantów uczelni prowadzących te domy studenckie,
  • świadczone na rzecz uczniów i wychowanków lub studentów i doktorantów przez podmioty inne niż wymienione w dwóch powyższych punktach, pod warunkiem że szkoły lub uczelnie mają z tymi podmiotami zawarte umowy dotyczące zakwaterowania swoich uczniów i wychowanków lub studentów i doktorantów;

Inne usługi edukacyjne

Zwolnieniu podlegają usługi prywatnego nauczania – korepetycje, przy czym mają one być świadczone przez nauczycieli. Ustawa nie definiuje kim jest nauczyciel, tzn. czy musi mieć on formalne przygotowanie w postaci ukończonych studiów lub kursu pedagogicznego. Tę kwestię rozważał ETS, a z wydanego przez niego wyroku można wnioskować, że dla zastosowania zwolnienia z tytułu usług kształcenia na odpowiednim poziomie edukacji decydujący wpływ ma pełniona funkcja, a nie formalne przygotowanie zawodowe podmiotu. Oczywiście nie dotyczy to szkoleń specjalistycznych, jedynie nauczania na określonym poziomie wiedzy.

„Działalność inna niż w charakterze nauczyciela sensu stricte może również zostać uznana za takie nauczanie, pod warunkiem że jest wykonywana w ramach przekazywania wiedzy i umiejętności pomiędzy nauczycielem a uczniami lub studentami w zakresie edukacji szkolnej lub uniwersyteckiej” (Wyrok ETS w sprawie Ingenieurbüro Eulitz GbR Thomas und Marion Eulitz v. Finanzamt Dresden I, sygn. C-473/08).

Zwolnienie znajdzie zastosowanie także dla usługi nauki języków obcych, a także dla usług i towarów ściśle związanych z usługą podstawową, np. dostawa książek, płyt CD lub DVD do nauki języka obcego. Ustawa nie przewiduje, jaka ma być forma takich kursów. Skutkiem tego ze zwolnienia mogą korzystać usługi nauki języka obcego prowadzone zarówno w formie stacjonarnej, jak i kursów online.

Szkolenia w ramach kształcenia zawodowego

Co do zasady zwolnieniu z VAT podlegają usługi kształcenia zawodowego lub przekwalifikowania zawodowego oraz świadczenie usług i dostawa towarów ściśle z poniższymi usługami związana:

  • prowadzone w formach i na zasadach przewidzianych w odrębnych przepisach, lub
  • świadczone przez podmioty, które uzyskały akredytację w rozumieniu przepisów o systemie oświaty - wyłącznie w zakresie usług objętych akredytacją, lub
  • finansowane w całości ze środków publicznych.

Tym samym szkolenia będą zwolnione z VAT, jeżeli służą kształceniu zawodowemu lub przekwalifikowaniu zawodowemu (zgodnie z rozporządzeniem unijnym obejmują nauczanie pozostające w bezpośrednim związku z branżą lub zawodem, tak samo jak nauczanie mające na celu uzyskanie lub uaktualnienie wiedzy do celów zawodowych. Czas trwania kursu w zakresie kształcenia zawodowego bądź przekwalifikowania nie ma znaczenia do tego celu, rozporządzenie Rady (WE) nr 1777/2005 z dnia 17 października 2005 r. ustanawiającego środki wykonawcze do dyrektywy 77/388/EWG w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej, Dz. U. L Nr 288 str. 1).

Jednak prócz celu takiego szkolenia (kształcenie lub przekwalifikowanie zawodowe) musi zostać spełniony dodatkowo jeden z trzech wymienionych warunków.

1. Muszą to być usługi prowadzone zgodnie z odrębnymi przepisami dotyczącymi uzupełniania wiedzy przez poszczególne podmioty, np. na podstawie rozporządzenia Ministra Edukacji i Nauki z dnia 3 lutego 2006 r. w sprawie uzyskiwania i uzupełniania przez osoby dorosłe wiedzy ogólnej, umiejętności i kwalifikacji zawodowych w formach pozaszkolnych (Dz. U. z 2006r. Nr 31 poz. 216 ze zm.). Mogą to być jednak przepisy branżowe, które wymagają od stosujących je podmiotów wiedzy specjalistycznej, np. szkolenia z metod oprysków roślin - rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 16 grudnia 2010r. w sprawie szkoleń w zakresie ochrony roślin, Dz. U. Nr 256, poz. 1721).

2. Zwolnieniu będą podlegały te szkolenia, które prowadzi podmiot posiadający akredytację i to tylko w odniesieniu do usług, które taką akredytacją są objęte.

Uwaga

Zgodnie z dnia 20 grudnia 2003 r. w sprawie akredytacji placówek i ośrodków prowadzących kształcenie ustawiczne w formach pozaszkolnych (Dz. U. 2003, nr 227, poz. 2247)

Placówka może uzyskać akredytację, jeżeli:

1) zapewnia bazę wyposażoną w środki dydaktyczne, w tym:

  • pomieszczenia dydaktyczne zapewniają prawidłowy przebieg procesu kształcenia,
  • w procesie kształcenia są wykorzystywane środki dydaktyczne umożliwiające prowadzenie zajęć zgodnie z założonymi celami programowymi, w szczególności z zastosowaniem techniki komputerowej i sieci teleinformatycznej,
  • baza i wyposażenie dydaktyczne są systematycznie dostosowywane do potrzeb prowadzonego kształcenia,
  • baza spełnia warunki bezpieczeństwa i higieny nauki i pracy;

2) zatrudnia wykwalifikowaną kadrę, w tym:

  • kadra posiada kwalifikacje i doświadczenie zawodowe odpowiednie do prowadzonego kształcenia,
  • praca kadry jest systematycznie oceniana,
  • tworzone są warunki dla stałego doskonalenia zawodowego kadry;

3) opracowuje i udostępnia materiały metodyczno-dydaktyczne, w tym:

  • programy nauczania dla prowadzonego kształcenia uwzględniają rozwiązania w zakresie nowych technik i technologii,
  • dokonywana jest ewaluacja prowadzonego kształcenia, a jej wyniki są wykorzystywane do modyfikacji programów nauczania i organizacji kształcenia.

Akredytacja może obejmować całość lub część prowadzonego kształcenia.

 

3. W ostatnim przypadku szkolenia są zwolnione z VAT, gdy w całości są sfinansowane ze środków publicznych, np. ze środków unijnych. Jednakże na podstawie rozporządzenia wykonawczego MF ze zwolnienia będą korzystały również usługi kształcenia zawodowego lub przekwalifikowania zawodowego, które ze środków publicznych są sfinansowane w co najmniej 70 %.

Uwaga

Szczególną kwestią dotyczącą zwolnień w związku z kształceniem zawodowym stanowią usługi kursów prawa jazdy. Zgodnie z wydaną przez Ministerstwo Finansów informacją kursy prawa jazdy będą korzystały ze zwolnienia z VAT, oprócz kursów na kategorię A. Usługi szkolenia osób ubiegających się o prawo jazdy kat. C, D i E mieszczą się bowiem w ramach kształcenia zawodowego. Również szkolenia dotyczące kat. B spełniają ten warunek, gdyż posiadanie prawa jazdy w tej kategorii – według Ministerstwa - jest wymagane przez większość pracodawców. Natomiast szkolenia w ramach kat. A nie stanowią kształcenia zawodowego i nie mogą korzystać ze zwolnienia z podatku.

Zakres czynności zwolnionych został rozszerzony również o usługi kształcenia świadczone przez uczelnie, jednostki naukowe Polskiej Akademii Nauk oraz instytuty badawcze oraz świadczenie usług i dostawę towarów ściśle z tymi usługami związane. Te zwolnienia są stosowane do czynności ściśle związanych z usługami podstawowymi, pod warunkiem że są one niezbędne do wykonania usługi podstawowej, a ich głównym celem nie jest osiągnięcie dodatkowego dochodu przez podatnika, przez konkurencyjne wykonywanie tych czynności w stosunku do podatników niekorzystających z takiego zwolnienia.

Towary i usługi ściśle związane

Zwolnienia generalnie stosuje się również do dostawy towarów lub świadczenia usług ściśle związanych z usługami podstawowymi, dokonywanych przez podmioty świadczące te usługi.

Jednak nie zawsze czynności ściśle związane z usługami podstawowymi (zwolnionymi) będą korzystały ze zwolnienia. Brak takiej możliwości zaistnieje w przypadku, gdy:

  • czynności takie nie są niezbędne do wykonania usługi podstawowej zwolnionej z opodatkowania,
  • głównym celem tych usług jest osiągnięcie dodatkowego dochodu przez podatnika, wskutek konkurencyjnego wykonywanie danej czynności w stosunku do podatników niekorzystających z takiego zwolnienia.

Celem korzystania ze zwolnienia usługę lub dostawę towarów wykonywać musi podatnik objęty zwolnieniem podstawowym, a nie podmiot trzeci na zasadzie podzlecenia.

Uwaga Posiłki dla dzieci, nauczycieli i osób trzecich

Obecnie zwolnienie z VAT obejmuje wyłącznie usługi posiłków w stołówkach szkolnych na rzecz dzieci – uczących się w szkole oraz nauczycieli, jako usługa gastronomiczna ściśle związana z usługą szkoleniową. Pozostałe osoby – wizytujący, rodzice, woźny, sprzątaczki inni pracownicy – powinny nabywać posiłki opodatkowane podatkiem VAT. Usługi stołówki wykonywane przez podmiot niezależny (stołówka szkolna podnajęta zewnętrznej firmie) nie będzie korzystała ze zwolnienia z VAT.

Zakwaterowanie

Szkoły mogą świadczyć usługi zakwaterowania dla swoich uczniów, które także na mocy przepisów są zwolnione z VAT. Usługi te dotyczą zakwaterowania:

  • w bursach i internatach - świadczone na rzecz uczniów i wychowanków szkół prowadzących te bursy i internaty,
  • w domach studenckich - świadczone na rzecz studentów i doktorantów uczelni prowadzących te domy studenckie.

Ponadto zwolnione są również usługi zakwaterowania wykonywane przez podmioty inne niż wymienione wyżej, pod warunkiem że są one świadczone na rzecz uczniów i wychowanków lub studentów i doktorantów, a także szkoły lub uczelnie mają z tymi podmiotami zawarte umowy dotyczące zakwaterowania tych osób.

Nie ma znaczenia jakiego okresu dotyczy zakwaterowanie –czy jest zakwaterowanie wakacyjne czy w trakcie roku szkolnego (akademickiego).

Oprogramowanie

Zwolnione od podatku są czynności udzielania licencji lub upoważnienia do korzystania z licencji czy też przeniesienie autorskiego prawa majątkowego w odniesieniu do programu komputerowego - bez pobrania należności na rzecz placówek oświatowych. Placówkami oświatowymi są szkoły, przedszkola publiczne i niepubliczne, szkoły wyższe oraz placówki opiekuńczo-wychowawcze.

Zwolnienie takie jest o tyle istotne, że po kwietniowej nowelizacji ustawy o VAT, praktycznie każda nieodpłatna dostawa towarów (jeżeli przy nabyciu tych towarów podatnikowi przysługiwało prawo do odliczenia VAT) oraz wszelkie inne nieodpłatne świadczenie usług do celów innych niż działalność gospodarcza podatnika mieszczą się w zakresie przedmiotowym VAT i tym samym podlegają opodatkowaniu. Zwolnienie z VAT usług dotyczących dostarczania oprogramowania dla szkół jest jednak niezgodne z prawem wspólnotowym, gdyż przepisy unijne nie przewidują możliwości wprowadzenia takiego typu zwolnienia. Tymczasem na gruncie polskim póki co usługi te podlegają zwolnieniu.

 

Marta Kaczmarek
Piotr Szulczewski
Bankier.pl

  • data utworzenia: 27-06-2011
  • data modyfikacji: 13-03-2014

Komentarze

Brak komentarzy
Dodaj swój komentarz
Drukuj