Rozlicz się z PIT.pl

Rozlicz podatek PIT za 2013 rok z PIT.pl

Deklaracje PIT-37, PIT-36, PIT-36L, PIT-28, PIT-28/A, PIT-38, PIT-39 wraz z załącznikami wydrukujesz lub wyślesz do e-deklaracje.gov.pl

Pomoc eksperta

Inne formy zatrudnienia

Umowa zlecenie

Realia rynku sprawiły, że obecnie zlecenie stało się nie tylko formą wykonania umowy cywilnoprawnej, w ramach której przedsiębiorca przyjmuje na siebie obowiązek wykonania określonych czynności, ale przede wszystkim formą zatrudnienia pracowników. Przedsiębiorca mający do wyboru statyczną umowę o pracę i bardziej dostosowaną do potrzeb stron umowę zlecenie, decyduje się na takie ukształtowanie stosunku prawnego z zatrudnianym, by możliwe było wykorzystanie wszystkich lub większości zalet tej umowy cywilnoprawnej.

Za zawarciem umowy zlecenie przemawia taniość tej umowy. Świadczący może:

  • rozliczać podwyższone koszty uzyskania przychodów (20%, 50%),
  • nie ma obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego (wpływa to na obniżenie składek ZUS) - w przypadku uczniów i studentów do ukończenia 26 roku życia.

 

Zlecenie a praca

Podstawową zaletą, jaką wskazują przedsiębiorcy jest brak stałości zatrudnienia i praw pracowniczych, w tym okresu wypowiedzenia czy urlopów. W pewnych przypadkach zlecenie jest również podstawą ominięcia składek ZUS.

 

  Umowa o pracę Umowa zlecenie
Wynagrodzenie minimalne Ma zastosowanie jeżeli pracownik jest zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy Nie ma zastosowania. Wynagrodzenie z tytułu umowy zlecenia może być niższe od minimalnego
Urlop chorobowy Przysługuje Brak, siła wyższa może wpływać na warunki wykonania zlecenia
Zasiłek chorobowy Pracownik nabywa prawo do zasiłku po upływie 30 dni nieprzerwalnego ubezpieczenia chorobowego Przysługuje jeżeli zleceniobiorca przystąpi do ubezpieczenia chorobowego dobrowolnie

Zasiłek
macierzyński

Przysługuje w wysokości 100 % wynagrodzenia Przysługuje, ale tylko w przypadku dobrowolnego opłacania przez zleceniobiorcę ubezpieczenia chorobowego

Zasiłek
rehabilitacyjny

Przysługuje Przysługuje, ale tylko w przypadku dobrowolnego opłacania przez zleceniobiorcę ubezpieczenia chorobowego
BHP – w zakładzie pracy Pracodawca ma obowiązek zapewnić bezpieczne i higieniczne warunki pracy Pracodawca ma obowiązek zapewnić bezpieczne i higieniczne warunki pracy ale tylko w przypadku, gdy zleceniobiorca wykonuje zlecenie w zakładzie pracy
Urlop macierzyński Pracownikowi zatrudnionemu na podstawie umowy o pracę przysługuje urlop macierzyński Umowa zlecenie nie uprawnia do skorzystania z urlopu macierzyńskiego
Urlop bezpłatny Pracodawca może dzielić bezpłatnego urlopu na pisemny wniosek pracownika. Pracownik nadal podlega ubezpieczeniu społecznemu Pracodawca może udzielić na pisemny wniosek pracownika. Pracownik nadal podlega ubezpieczeniu społecznemu
Dni na poszukiwanie pracy Pracownik ma prawo do wykorzystania dni wolnych na poszukiwanie pracy tylko gdy rozwiązuje się z nim umowę za co najmniej dwutygodniowym wypowiedzeniem NIE przysługuje pracownikowi zatrudnionemu na podstawie umowy zlecenia
Miejsce wykonywania W zakładzie pracy, bądź miejscy skazanym przez pracodawcę Pracownik nie musi wykonywać obowiązków w określonym przez pracodawcę miejscu i czasie
ZFŚS Pracodawcy nie mają obowiązku tworzyć zakładowych funduszów socjalnych Pracodawcy nie mają obowiązku tworzyć zakładowych funduszów socjalnych

 

Optymalizacja składek ZUS

O ile podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ubezpieczonych wymienionych stanowi przychód, to w przypadku zlecenia przychód jest podstawą rozliczenia składek wyłącznie jeżeli określono odpłatność za jej wykonywanie kwotowo, w kwotowej stawce godzinowej lub akordowej albo prowizyjnie. Jeśli takiego wynagrodzenia nie określono w ten sposób podstawę składek stanowi zadeklarowana kwota, nie niższa jednak niż kwota minimalnego wynagrodzenia (taki przypadek może mieć miejsce np. w przypadku określenia wynagrodzenia na zasadzie rynkowej w zależności od średnich cen danego dobra).

 

  Umowa o pracę Umowa zlecenie
ZUS należy odprowadzić składki ZUS chorobowe - dobrowolne, w pozostałym zakresie możliwa optymalizacja przy dodatkowym zatrudnieniu lub przy wielu zleceniach
Zdrowotne obowiązkowe obowiązkowe

 

Świadczenie zlecenia na rzecz pracodawcy

Dla celów składek ZUS w przypadku świadczenia zlecenia i pracy na rzecz tego samego pracodawcy – umowa zlecenie staje się podstawą płacenia składek ZUS, a kwotę wypłaty traktuje się jako element wynagrodzenia ze stosunku pracy. Jeżeli natomiast ta sama osoba będzie świadczyła pracę i zlecenie na rzecz dwóch innych pracodawców – składki ZUS będą pobierane wyłącznie z tytułu umowy o pracę, pod warunkiem jednak, że składki z umowy o pracę są pobierane od podstawy wynoszącej co najmniej minimalne wynagrodzenie za pracę.

 

Czy umowa zlecenie bez składek ZUS jest możliwa?

 

Wyjątkiem jest sytuacja, w której pracownik zatrudniony na podstawie zlecenia u jednego pracodawcy, świadczy czynności w ramach tego zlecenia na rzecz zatrudniającego go innego przedsiębiorcy, u którego podstawą jego zatrudnienia jest umowa o pracę. W takim przypadku umowa zlecenie również podlega składkom ZUS.

Ograniczenie podstawy składek ZUS z umowy zlecenia świadczonej na rzecz innego pracodawcy nie zwalnia ze składek zdrowotnych, jedynie z ZUS. W zakresie składek zdrowotnych podstawę ich wymierzenia ustala się niezależnie, dla obu umów.

Próbą obejścia powyższej zasady było zawieranie umów o pracę nakładczą, której wykonywanie nawet za wynagrodzenie mniejsze niż minimalne pozwalała na pominięcie składek ZUS z umowy zlecenie. Obecnie brzmienie przepisów nie pozwala już na taką formę optymalizacji.

 

Zlecenie a działalność gospodarcza

Jeżeli wystąpi prywatne zlecenie u przedsiębiorcy, powstaje pytanie, czy powinien on rozliczać je w ramach działalności, czy też prywatnie (działalność wykonywana osobiście), a w konsekwencji rozliczyć ryczałtowe koszty uzyskania, a także myśleć o dodatkowych składkach ZUS z tytułu tego zlecenia. Należy uznać, że jeżeli zlecenie nie znajduje się w przedmiocie działalności gospodarczej, zgłoszonym przez przedsiębiorcę do EDG (CEiDG) lub KRS, to jest prawdopodobne, że przedsiębiorca świadczył zlecenie prywatnie. Dodatkowo powinien on zbadać, czy zawarta umowa spełnia założeniaprowadzenia działalności na gruncie ustawy o VAT oraz o PIT lub zadbać o to, by umowa zawarta była w sposób mu odpowiadający.

By umowa mogła być uznawana za wykonywaną prywatnie, przychody pochodzić mogą wyłącznie od:

  • osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą, osoby prawnej i jej jednostki organizacyjnej oraz jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej,
  • właściciela (posiadacza) nieruchomości, w której lokale są wynajmowane, lub działającego w jego imieniu zarządcy albo administratora - jeżeli podatnik wykonuje te usługi wyłącznie dla potrzeb związanych z tą nieruchomością.

Zlecenia takie mogą być wykonywane również w ramach działalności, o ile dana osoba postanowi, że jest to zlecenie przedsiębiorstwa (wówczas umowa o tym będzie stanowić).

 

Jak wyliczyć wynagrodzenie na umowach zlecenia?

 

Powyższe oznacza, że umowy zlecenie na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności i innych wymienionych – prawnie zawsze (z wyjątkiem np. umów aktywizacyjnych, umów prywatnych pomocy domowej) będą podlegały rozliczeniu jako prowadzone w ramach działalności. W przypadku umów zlecenie na rzecz przedsiębiorców – by umowa była prywatna – musi spełniać dodatkowo poniższe warunki:

 

  PIT – zlecenie prywatne VAT – zlecenie prywatne
Kierownictwo są one wykonywane pod kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonych przez zlecającego te czynności z tytułu wykonania tych czynności osoby są związane ze zlecającym wykonanie tych czynności prawnymi więzami tworzącymi stosunek prawny pomiędzy zlecającym wykonanie czynności i wykonującym zlecane czynności co do warunków wykonywania tych czynności, wynagrodzenia i odpowiedzialności zlecającego wykonanie tych czynności wobec osób trzecich
Odpowiedzialność wobec osób trzecich odpowiedzialność wobec osób trzecich za rezultat tych czynności oraz ich wykonywanie, z wyłączeniem odpowiedzialności za popełnienie czynów niedozwolonych, ponosi zlecający wykonanie tych czynności
Ryzyko gospodarcze wykonujący te czynności nie ponosi ryzyka gospodarczego związanego z prowadzoną działalnością.

 

Dokumentowanie wykonania zlecenia

W odróżnieniu od umowy o pracę, niezależność zleceniobiorcy powoduje, że jest on zobowiązany wystawić na rzecz zlecającego (pracodawcy) rachunek lub fakturę (w zależności od jego statusu dla celów podatku VAT).

Rachunek wystawia się tylko na wyraźne żądanie przedsiębiorcy, fakturę – każdorazowo. Zleceniobiorca rozliczający się prywatnie (czyli nieprowadzący działalności gospodarczej) nie musi prowadzić dodatkowych ewidencji.

W przypadku, gdyby jego działalność przyjęła na tyle daleko idącą niezależność, że umowa z przedsiębiorcą wskazywałaby na związanie ze zlecającym wykonanie tych czynności prawnymi więzami tworzącymi stosunek prawny pomiędzy zlecającym wykonanie czynności i wykonującym zlecane czynności co do warunków wykonywania tych czynności, wynagrodzenia i odpowiedzialności zlecającego wykonanie tych czynności wobec osób trzecich – podatnik zobowiązany jest prowadzić ewidencję sprzedaży VAT w celu ustalenia limitu sprzedaży i zwolnienia podmiotowego z VAT.

 

Osoby współpracujące na umowie zlecenie a koszty i ZUS

Możliwe jest zawarcie umowy zlecenie ze współpracującym w działalności (np. z mężem). Umowy takie powinny być traktowane dla celów składek ZUS odrębnie od współpracy. W konsekwencji bliscy zatrudniani jako zleceniobiorcy powinni być rozliczani nie jako współpracujący,lecz jako zleceniobiorcy. Inaczej jest w przypadku zatrudnienia współpracującego na podstawie umowy o pracę – w tym przypadku jeżeli pracownik (za pracownika uważa się osobę pozostającą w stosunku pracy) spełnia kryteria określone dla osób współpracujących - dla celów ubezpieczeń społecznych jest traktowany jako osoba współpracująca...

W przypadku osób współpracujących podstawę ubezpieczeń ustala się na takiej samej zasadzie jak dla prowadzących działalność gospodarczą, przy czym nie mają możliwości rozliczać ulgi dla młodych przedsiębiorców obniżającej podstawę ustalenia składek ZUS.

Za osobę współpracującą z osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność oraz zleceniobiorcami, uważa się małżonka, dzieci własne, dzieci drugiego małżonka i dzieci przysposobione, rodziców, macochę i ojczyma oraz osoby przysposabiające, jeżeli pozostają z nimi we wspólnym gospodarstwie domowym i współpracują przy prowadzeniu tej działalności lub wykonywaniu umowy agencyjnej lub umowy zlecenia; nie dotyczy to osób, z którymi została zawarta umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego.

W przypadku zatrudnienia na podstawie umowy o pracę – członek rodziny traktowany jest jako osoba współpracująca. W przypadku umowy zlecenie – składki opłaca się z tytułu tej umowy, a nie jako współpracujący. W przypadku zatrudnienia bezumownego – o tym czy mamy do czynienia ze zleceniem czy z umową o pracę (a w konsekwencji – składkami jak przy współpracy) decydować będą okoliczności faktyczne i znanie tych czynności za zlecenie lub umowę o pracę.

 

Koszty uzyskania przychodu

W przypadku umów zlecenia zleceniobiorców obejmują 20% koszty ryczałtowe. Nie stosuje się kosztów obniżonych ryczałtowych takich jak w umowie o pracę. Koszty 20% wylicza się od kwoty przychodu po obniżeniu ich wcześniej o potrącone przez płatnika w danym miesiącu składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz na ubezpieczenie chorobowe. W przypadku udowodnienia kosztów w kwocie wyższej niż 20% - obowiązują koszty wyższe, niemniej to na podatniku ciąży obowiązek posiadania dowodów na poniesienie tych dodatkowych kosztów.

Zlecenie wykonane w ramach działalności – rozlicza się na zasadach właściwych dla prowadzenia przedsiębiorstwa.

 

  Umowa o pracę Umowa zlecenie
Koszty uzyskania przychodu Koszty uzyskania przychodów określane są kwotowo 20 % Koszty uzyskania przychodu/faktycznie poniesione jeśli wyższe

 

Możliwe jest stosowanie kosztów podwyższonych 50%, o ile przy zleceniu występuje rozporządzanie prawami autorskimi innymi wartościami niematerialnymi i prawnymi, a na stosowanie takich kosztów wskazuje umowa łącząca strony.

Możliwe jest wysłanie zleceniobiorcy w delegację, z czym wiąże się zwrot wydatków oraz diety, które nie podlegają składkom ZUS czym podatkowi.

 

  Umowa o pracę Umowa zlecenie
Diety/delegacje Przysługują Przysługują
Samochód prywatny w celach służbowych TAK, jeżeli strony wyraziły na to zgodę Umowa powinna zawierać warunki wykorzystywania. W jej braku przyjmuje się, że zlecający może wykorzystywać w ramach przysługującego mu wynagrodzenia.
Ekwiwalent za sprzęt pracownika Pracownikowi przysługuje ekwiwalent pieniężny ustalony w porozumieniu zawartym ze związkami zawodowymi bądź w regulaminie W braku innych ustaleń stron zleceniobiorca wykorzystuje własny sprzęt do wykonywania zlecenia

 

Dla celów służbowych możliwe jest również wykorzystywanie sprzętu zleceniobiorcy, w tym prywatnego środka transportu.

Zlecenie studenta

Zlecenie podejmowane przez studenta (również ucznia gimnazjów, szkół ponadgimnazjalnych, szkół ponadpodstawowych) – do ukończenia 26 roku życia nie podlega składkom ZUS oraz ubezpieczeniu zdrowotnemu. W przypadku umowy o pracę za studenta należy dodatkowo opłacać składki społeczne.

 

Odpłatność za świadczone usługi

Jednym z elementów umowy zlecenia jest odpłatność za świadczone usługi. Zgodnie z art. 735§1 i 2 jeżeli ani z umowy, ani z okoliczności nie wynika, że przyjmujący zlecenie zobowiązał się wykonać je bez wynagrodzenia, za wykonanie zlecenia należy się wynagrodzenie. A więc umowa zlecenie może mieć charakter nieodpłatny tylko w sytuacji, gdy zleceniobiorca zobowiąże się w niej do wykonania zadania bez wynagrodzenia.

Co więcej jeżeli strony nie ustalały w umowie obowiązującej taryfy, oraz wysokości wynagrodzenia, pracownikowi należy się wynagrodzenie odpowiadające wykonanej przez niego pracy.

Uwaga

Zgodnie z Art. 744. w razie odpłatnego zlecenia wynagrodzenie należy się przyjmującemu dopiero po wykonaniu zlecenia, chyba że co innego wynika z umowy lub z przepisów szczególnych.

Zlecenie do 200 zł

Zlecenie, w których kwota należności określona w umowie zawartej z osobą niebędącą pracownikiem płatnika nie przekracza 200 zł – opodatkowane są ryczałtowo w wysokości 18 % przychodu. W ich przypadku nie dochodzi do rozliczania kosztów uzyskania przychodów, nie ma również zaliczek na podatek. Płatnik płaci ryczałtem podatek za wykonującego. Podatek ryczałtowy nie podlega wykazaniu w PIT rocznym wykonującego zlecenie.

Uwaga !

Możliwe jest zawieranie wielokrotnie umów zlecenie, np. dziennych do wartości 200 zł.

Wykonanie zlecenia

Umowa zlecenie jest umową zawierającą zgodne oświadczenie stron co do wykonania zlecenia. Dlatego też zleceniobiorca w sytuacji braku chęci podjęcia zlecenia, powinien niezwłocznie powiadomić o tym zleceniodawcę, a więc w dniu otrzymania oferty od zleceniodawcy.

Co więcej zgodnie z art. 738§1 pracownik wyrażający zgodę na podjęcie pracy na podstawie umowy zlecenia zobowiązuje się do wykonywania pracy osobiście. Przyjmujący zlecenie może powierzyć wykonanie zlecenia osobie trzeciej tylko wtedy, gdy wynika to z umowy lub ze zwyczaju albo gdy jest do tego zmuszony przez okoliczności. W wypadku takim zleceniobiorca zobowiązany jest zawiadomić niezwłocznie dającego zlecenie o osobie i o miejscu zamieszkania swego zastępcy i w razie zawiadomienia odpowiedzialny jest tylko za brak należytej staranności w wyborze zastępcy.

 

Odpowiedzialność materialna zleceniobiorcy i osób trzecich

 

  Umowa o pracę Umowa zlecenie
Odpowiedzialność wobec pracodawcy Do wysokości trzykrotności wynagrodzenia Zleceniobiorca ponosi odpowiedzialność względem zleceniodawcy za wadliwe wykonanie powierzonemu mu zlecenia

 

Odpowiedzialności zleceniobiorcy dochodzić można na zasadach cywilnych – za szkodę wyrządzoną z tytułu działania lub z tytułu zasad umownych, wprowadzonych pomiędzy stronami. Odpowiednio dochodzić można strat wynikłych wskutek niewykonania lub nienależytego wykonania zlecenia.

W przypadku powierzenia zlecenia osobie trzeciej zastępca odpowiedzialny jest za wykonanie zlecenia także względem dającego zlecenie. Jeżeli przyjmujący zlecenie ponosi odpowiedzialność za czynności swego zastępcy jak za swoje własne czynności, ich odpowiedzialność jest solidarna.

W wypadku gdy przyjmujący zlecenie powierzył wykonanie zlecenia innej osobie nie będąc do tego uprawniony, a rzecz należąca do dającego zlecenie uległa przy wykonywaniu zlecenia utracie lub uszkodzeniu, przyjmujący zlecenie jest odpowiedzialny także za utratę lub uszkodzenie przypadkowe, chyba że jedno lub drugie nastąpiłoby również wtedy, gdyby sam zlecenie wykonywał. Zleceniobiorca ponosi odpowiedzialność za szkodę powstałą podczas wykonania czynności przez osobę trzecią tylko wówczas, gdy zleceniobiorca nie był uprawniony do powierzenia wykonania zlecenia.

Przyjmujący zlecenie powinien udzielać dającemu zlecenie potrzebnych wiadomości o przebiegu sprawy, a po wykonaniu zlecenia lub po wcześniejszym rozwiązaniu umowy złożyć mu sprawozdanie. Powinien mu wydać wszystko, co przy wykonaniu zlecenia dla niego uzyskał, chociażby w imieniu własnym.

 

Wypowiedzenie zlecenia

Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 28 września 2004 r, ,sygn. IV CK 640/03 wypowiedzenie umowy zlecenia może być dokonane bez względu na czas, na jaki umowa została zawarta.

Dający zlecenie może je wypowiedzieć w każdym czasie. Powinien jednak zwrócić przyjmującemu zlecenie wydatki, które ten poczynił w celu należytego wykonania zlecenia; w razie odpłatnego zlecenia obowiązany jest uiścić przyjmującemu zlecenie część wynagrodzenia odpowiadającą jego dotychczasowym czynnościom, a jeżeli wypowiedzenie nastąpiło bez ważnego powodu, powinien także naprawić szkodę.

Przyjmujący zlecenie może je wypowiedzieć w każdym czasie. Jednakże gdy zlecenie jest odpłatne, a wypowiedzenie nastąpiło bez ważnego powodu, przyjmujący zlecenie jest odpowiedzialny za szkodę.

Nie można zrzec się z góry uprawnienia do wypowiedzenia zlecenia z ważnych powodów.

 

  Umowa o pracę Umowa zlecenie
Wypowiedzenie Przysługuje; jego długość zależy od rodzaju umowy, a w przypadku umowy na czas nieokreślony – od stażu pracy Zlecający może wypowiedzieć umowę w każdym czasie, jednak powinien on zwrócić zleceniobiorcy poniesione wydatki, umowa może wprowadzać okres wypowiedzenia
Odprawa Przysługuje jeżeli rozwiązanie stosunku pracy następuje z przyczyn niedotyczących pracownika (zwolnienia grupowe) Nie przysługuje

 

W przypadku śmierci zleceniobiorcy, bądź utraty przez niego zdolności do czynności cywilnoprawnej zlecenie nie wygasa. Jeżeli jednak zgodnie z umową zlecenie wygasło, a przerwanie powierzonych zleceniobiorcy czynności spowodowało szkodę dla zleceniodawcy, pozostawione zobowiązania zostają przekazane na spadkobierców zleceniobiorcy.

Iwona Karkus
Piotr Szulczewski
Bankier.pl

  • data utworzenia: 06-05-2011
  • data modyfikacji: 13-03-2014

Komentarze

Brak komentarzy
Dodaj swój komentarz
Drukuj Dodaj komentarz