Pomoc eksperta

Zatrudnianie twórców

Zatrudnianie twórców jest specyficzną formą nawiązywania stosunku pracy, którego przedmiotem są wytwory pracownika pochodzące z jego działalności twórczej.

Twórcom przysługują dwa rodzaje praw w związku z wykonanym dziełem: prawa osobiste i majątkowe. Prawa osobiste chronią więź twórcy z utworem. Są one niezbywalne, nierozerwalne z twórcą. Prawa majątkowe z kolei są to prawa dające możliwość korzystania z utworu i rozporządzania nim, a także uzyskiwania w zamian wynagrodzenia. Zbyciu na rzecz pracodawcy podlegać mogą wyłącznie prawa majątkowe, prawa osobiste pozostaną zawsze przy twórcy.

Kwestie związane z prawem autorskim twórców do swoich wytworów reguluje Ustawa z dnia 4 lutego 1994 roku o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Zgodnie z nią przedmiotem prawa autorskiego jest każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, ustalony w jakiejkolwiek postaci, niezależnie od wartości, przeznaczenia i sposobu wyrażenia (utwór).

Uwaga !

Utwór jest przedmiotem prawa autorskiego już w chwili jego ustalenia, nawet w sytuacji, gdy nie został on jeszcze ukończony.

Przedmiotem prawa autorskiego nie są:

  • akty normatywne, lub ich urzędowe projekty,
  • urzędowe dokumenty, materiały, znaki i symbole,
  • opublikowane opisy patentowe lub ochronne,
  • proste informacje prasowe.

Ochroną objęty może być wyłącznie sposób wyrażenia; nie są objęte ochroną odkrycia, idee, procedury, metody i zasady działania oraz koncepcje matematyczne.

 

Opodatkowanie korzystania z praw autorskich

Kwestię opodatkowania korzystania z praw autorskich reguluje ustawa z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zgodnie z art. 22 ust. 9 pkt 3 ww. ustawy koszty uzyskania przychodów z tytułu korzystania przez twórców z praw autorskich i artystów wykonawców z praw pokrewnych w rozumieniu odrębnych przepisów, lub rozporządzania przez nich tymi prawami określa się w wysokości 50 % uzyskanego przychodu lub więcej, z tym że koszty te oblicza się od przychodu pomniejszonego o potrącone przez płatnika w danym miesiącu składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz na ubezpieczenie chorobowe.

A więc można wyróżnić dwie zalety opodatkowania korzystania z praw autorskich:

  1. 50 % koszty uzyskania przychodów (do wysokości tych kosztów nie przekraczającej 42764 zł),
  2. wysokość kosztów oblicza się od przychodu pomniejszonego o potrącone przez płatnika w danym miesiącu składki na ubezpieczenia: emerytalne, rentowe, chorobowe.

Jak stwierdził Pierwszy Urząd Skarbowy w Poznaniu, w postanowieniu w sprawie interpretacji prawa podatkowego z dnia 07.07.2006 roku, sygn. PD-2-415/162/06 ,,Warunkiem stosowania 50% stawki kosztów uzyskania przychodów jest ustalenie zatem, czy przychód uzyskany został z tytułu korzystania z praw autorskich lub pokrewnych w rozumieniu ustawy z dnia 4 lutego 1994r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych ( tekst jednolity Dz. U. z 2000r. Nr 80 poz. 904 ze zm.)’’.

Uwaga !

W przypadku wykonywania przez pracownika czynności, których rezultat nie może być określony jako przedmiot prawa autorskiego, gdy twórca dodatkowo nie udziela licencji niego lub nie przekazuje praw autorskich do utworu, zastosowanie znajdą jedynie 20 % koszty uzyskania przychodu (związane z działalnością wykonywaną osobiście - umowa zlecenie, dzieło).

Komentarz eksperta: Piotr Szulczewski, Bankier.pl

Twórca rozliczający przychody w ramach działalności gospodarczej, rozlicza koszty faktycznie poniesione, nie ma prawa do ryczałtowych kosztów 50%.

Istnieją zawody, w których 50% koszty uzyskania przychodów nie będą zależały od rodzaju umowy i od podpisania umowy dotyczącej praw autorskich twórcy. W szczególności chodzi o zawody w których twórca honorarium uzyskuje nie z tytułu przekazania praw do utworu (praw majątkowych), lecz za wykonawstwo danej czynności (działalność wykonywana osobiście – działalność artystyczna, literacka). Koszty podwyższone przysługują bowiem wówczas za korzystanie z praw autorskich, a nie za rozporządzanie nimi (np. rozliczającą działalność artystyczną muzycy, aktorzy). W ich przypadku zawarcie umowy o zlecenie, którą standardowo rozlicza się poprzez 20% koszty uzyskania – w związku z korzystaniem z praw autorskich rozliczać można z kosztami podwyższonymi. W ich przypadku umowa nie musi wskazywać za udzielenie licencji do utworu lub przekazania praw do utworu. Nie wyłącza to możliwości uzyskiwania przez muzyków przychodów z rozporządzania prawami autorskimi (np. twórca utworu odsprzedaje licencję na wykonawstwo utworu).

Uwaga ! Forma umowy

Umowa o przeniesienie autorskich praw majątkowych wymaga zachowania formy pisemnej pod rygorem nieważności.

Umowa o przeniesienie autorskich praw majątkowych lub umowa o korzystanie z utworu, zwana „licencją”, obejmuje pola eksploatacji wyraźnie w niej wymienione.

Jeżeli z umowy nie wynika, że przeniesienie autorskich praw majątkowych lub udzielenie licencji nastąpiło nieodpłatnie, twórcy przysługuje prawo do wynagrodzenia. Jeżeli natomiast w umowie nie określono wysokości wynagrodzenia autorskiego, wysokość wynagrodzenia określa się z uwzględnieniem zakresu udzielonego prawa oraz korzyści wynikających z korzystania z utworu.

 

Kto jest właścicielem praw autorskich: pracownik, czy pracodawca?

Powyższą kwestię reguluje art. 12 ww. ustawy. Zgodnie z nim jeśli ustawa, bądź umowa o pracę nie mówią inaczej pracodawca - którego pracownik stworzył utwór w wyniku wykonywania obowiązków ze stosunku pracy - nabywa z chwilą przejęcia utworu autorskie prawa majątkowe w granicach zawartej umowy i zgodnie z zamiarem stron.

Potwierdzeniem jest wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 stycznia 2001 roku, sygn. I PKN 493/00 w sprawie ustalenia właściciela praw autorskich do programu komputerowego, będącego wytworem pracownika. Jak stwierdził SN właścicielem praw autorskich w tym przypadku jest pracodawca, ponieważ wytwór ten został wykonany w ramach obowiązków pracowniczych – chyba, że umowa o pracę podpisana przez strony stanowi inaczej.

Co więcej jeżeli pracodawca, w okresie dwóch lat od daty przyjęcia utworu, nie przystąpi do rozpowszechniania utworu przeznaczonego w umowie o pracę do rozpowszechnienia - twórca może wyznaczyć pracodawcy na piśmie odpowiedni termin na rozpowszechnienie utworu z tym skutkiem, że po jego bezskutecznym upływie prawa uzyskane przez pracodawcę wraz z własnością przedmiotu, na którym utwór utrwalono, powracają do twórcy, chyba że umowa stanowi inaczej. Strony mogą określić inny termin na przystąpienie do rozpowszechniania utworu.

Uwaga !

Jeżeli umowa o pracę nie stanowi inaczej, z chwilą przyjęcia utworu pracodawca nabywa własność przedmiotu, na którym utwór utrwalono.

Należy zaznaczyć, że pracodawca ma prawo do nieprzyjęcia utworu bądź zlecenia dokonania określonych zmian w wyznaczonym w tym celu terminie. Ma jednak obowiązek zawiadomienia twórcy utworu w terminie 6 miesięcy od dostarczenia utworu o swojej decyzji. Jeżeli tego nie zrobi uważa się, że utwór został przyjęty bez zastrzeżeń. Strony mają możliwość ustalenia innego terminu.

Uwaga !

Artykuł 12 ww. ustawy ma zastosowanie jedynie w przypadku stosunków pracy nawiązanych na podstawie umowy o pracę. Nie dotyczą one zatem cywilnoprawnych form nawiązania stosunku pracy.

Iwona Karkus
Bankier.pl

  • data utworzenia: 19-04-2011
  • data modyfikacji: 01-06-2015

Komentarze

Autor: Piotr Chrząstowski (18-04-2014 10:50:19)
Temat: Koszty uzyskania z tytułu praw autorskich
Wiele twórców przegapiło pewien niuans. Otóż jeśli przekroczy się z tytułu praw autorskich kwotę pierwszego progu podatkowego, wówczas od nadwyżki nie przysługują żadne ryczałtowe odliczenia. Oznacza to,...pokaż całą treść
Wiele twórców przegapiło pewien niuans. Otóż jeśli przekroczy się z tytułu praw autorskich kwotę pierwszego progu podatkowego, wówczas od nadwyżki nie przysługują żadne ryczałtowe odliczenia. Oznacza to, że jeśli np. wykładowca wykłada na kilku uczelniach, to nie opłaca mu się podpisywać umów łącznie na więcej niż ten pierwszy próg podatkowy. Przychody wykraczające ponad ten próg jest korzystniej osiągnąć na zasadzie np. umowy zlecenia (a w przypadku wykładów jest to jak najbardziej możliwe) - wtedy mają zastosowanie przepisy o ryczałtowej 20% stawce odliczeń kosztów. Wiem, że wielu wykładowców się nacięło na ten sposób naliczania, gdyż sądziło, że do limitu pierwszego progu podatkowego mogą odliczyć 50%, a od nadwyżki mogą odliczyć 20%, tak jak w przypadku umów zlecenia. A tu okazuje się, że nadwyżka to 0% odliczeń. zwiń
Dodaj swój komentarz
Drukuj