Pracownicy i ZUS
Pomoc eksperta

Wynagrodzenia

Co jest wynagrodzeniem

Każdemu pracownikowi przysługuje wynagrodzenie z tytułu świadczonej przez niego pracy. Oprócz koniecznych (obligatoryjnych) składników wynagrodzenia tj. płaca zasadnicza, pracownik może uzyskiwać wynagrodzenie uzupełniające (fakultatywne) będące dodatkowym składnikiem wynagrodzenia.

Wynagrodzenie zasadnicze jest obligatoryjnym, systematycznie wypłacanym pracownikowi elementem wynagrodzenia. Wynagrodzenie zasadnicze określane jest poprzez przyjęty w danym zakładzie pracy system wynagradzania:

  1. System czasowy - wynagrodzenie wypłacane za czas świadczenia pracy przez pracownika. System ten może być liczony zarówno w stawce godzinowej jak i miesięcznej. Stawki te nie zależą od wydajności i efektywności pracy pracownika.
  2. System akordowy - jest przeciwieństwem systemu czasowego. Wysokość wynagrodzenia akordowego zależy wyłącznie od efektów i wyników pracy, jakie osiągnął pracownik w określonym przedziale czasowym.
  3. System prowizyjny - wysokość wynagrodzenia pracownika podwyższana jest o pewną kwotę (prowizję) w zależności o wysokości zasług pracownika. Prowizja jest kwotą obliczaną procentowo od wyników pracownika.

Uwaga

Zgodnie z Uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 7 sierpnia 2001 r. sygn. III ZP 13/01 kwotę wynagrodzenia zasadniczego traktuje się jak kwotę brutto, w przypadku, gdy umowa o pracę nie zawiera wyraźnego wskazania co do kwoty brutto, czy netto.

Pracownik ma również prawo do wypłaty wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy. Za czas niezdolności pracownika do pracy wskutek:

  1. choroby lub odosobnienia w związku z chorobą zakaźną - trwającej łącznie do 33 dni w ciągu roku kalendarzowego, a w przypadku pracownika, który ukończył 50 rok życia - trwającej łącznie do 14 dni w ciągu roku kalendarzowego - pracownik zachowuje prawo do 80 % wynagrodzenia chyba, że obowiązujące u danego pracodawcy przepisy prawa pracy przewidują wyższe wynagrodzenie z tego tytułu. Zatem za pierwsze 33 dni niezdolności do pracy wynagrodzenie wypłacane jest wyłącznie przez pracodawcę, a od 34. dnia pracownik nabywa prawo do zasiłku chorobowego wypłacanego z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych;
  2. wypadku w drodze do pracy lub z pracy albo choroby przypadającej w czasie ciąży - w okresie wskazanym powyżej - pracownik zachowuje prawo do 100 % wynagrodzenia;
  3. poddania się niezbędnym badaniom lekarskim przewidzianym dla kandydatów na dawców komórek, tkanek i narządów oraz poddania się zabiegowi pobrania komórek, tkanek i narządów - w okresie wskazanym powyżej - pracownik zachowuje prawo do 100 % wynagrodzenia.

 

Dodatkowe (fakultatywne) składniki wynagrodzenia

W celu określenia wynagrodzenia za pracę ustala się wysokość oraz zasady przyznawania pracownikom stawek wynagrodzenia za pracę określonego rodzaju lub na określonym stanowisku, a także innych (dodatkowych) składników wynagrodzenia, jeżeli zostały one przewidziane z tytułu wykonywania określonej pracy (art. 78 § 2).

Fakultatywne składniki wynagrodzenia są niestałymi dodatkami do wynagrodzenia zasadniczego, przekazywanymi pracownikowi w przypadku spełnienia przez niego odpowiednich warunków. Ze względu na swoją zmienność uznana jest za ruchomy składnik wynagrodzenia.

Wśród fakultatywnych składników wynagrodzenia znajdują się:

  1. Premie - składnik wynagrodzenia nie zawsze uzależniony od spełnienia przez pracownika określonych kryteriów. Kodeks pracy nie reguluje sposobu i warunków jego wypłacania, a więc może być on, lecz nie musi być wypłacany pracownikowi przez pracodawcę. Można wyróżnić dwa rodzaje premii:
    • Regulaminowa - premia ta określa konkretne warunki jakie musi spełnić pracownik by ją otrzymać. W przypadku, gdy po spełnieniu wskazanych warunków pracownik nadal nie otrzymał premii przysługuje mu roszczenie przed Sądem Pracy,
    • Uznaniowa - premia ta wypłacana jest bez spełnienia szczególnych warunków przez pracownika, wedle uznania pracodawcy.
  2. Prowizje - dodatkowy składnik wynagrodzenia, wyrażony w procencie od osiągniętych przez pracownika efektów i wyników pracy. Niezależnie od wysokości prowizji, wynagrodzenie pracownika ze stosunku pracy nie może być niższe niż wynagrodzenie minimalne.

Dodatkami do wynagrodzenia podstawowego mogą być również:

  1. dodatek z tytułu pracy w godzinach nocnych,
  2. dodatek z tytułu pracy w godzinach nadliczbowych,
  3. dodatek z tytułu pracy w warunkach szkodliwych i niebezpiecznych,
  4. dodatek za znajomość języków obcych,
  5. dodatek za wysługę lat (staż pracy),
  6. dodatek funkcyjny.

 

Wynagrodzenie z tytułu pracy w godzinach nocnych

Pora nocna obejmuje 8h między godzinami 21:00 a 7:00. Pracownik, którego rozkład czasu pracy obejmuje w każdej dobie co najmniej 3 godziny pracy w porze nocnej lub którego co najmniej 1/4 czasu pracy w okresie rozliczeniowym przypada na porę nocną, jest pracującym w nocy. Z tego tytułu przysługuje mu dodatek do wynagrodzenia za każdą godzinę pracy nocnej w wysokości 20 % stawki godzinowej, wynikającej z minimalnego wynagrodzenia za pracę.

 

Wynagrodzenie z tytułu pracy w godzinach nadliczbowych

Praca wykonywana przez pracownika ponad obowiązujące go normy czasu pracy, a także praca wykonywana ponad przedłużony dobowy wymiar czasu pracy, wynikający z obowiązującego pracownika systemu i rozkładu czasu pracy, stanowi pracę w godzinach nadliczbowych.

Za pracę w godzinach nadliczbowych , oprócz wynagrodzenia zasadniczego pracownikowi przysługuje dodatek w wysokości:

  1. 100% wynagrodzenia - za pracę w godzinach nadliczbowych, które przypadły w nocy, w niedziele i święta niebędące dniami pracy dla pracownika, a także w dniu wolnym od pracy udzielonym pracownikowi w zamian za pracę w niedzielę, lub święto, zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy.
  2. 50% wynagrodzenia - za pracę w godzinach nadliczbowych przypadających w innych dniach, niż wyżej wymienione.

Popularną formą dodatkowego wynagradzania pracowników są również kafeteryjne systemy wynagrodzeń. System ten polega na tym, że pracownik jakąś część swojego wynagrodzenia dostaje pod postacią dóbr i usług finansowych, bądź rzeczowych. Dobra i usługi jakie oferuje pracodawca, pracownik wybiera dobrowolnie w ramach wskazanej przez pracodawcę kwoty. Przykładem dodatków kafeteryjnych są m.in. pakiety medyczne oraz pakiety sportowe.

Inną formą wynagradzania są perkwizyty. Perkwizyty są świadczeniami udzielanymi pracownikowi w ramach kosztów jakie poniósł on w wyniku świadczenia pracy u danego pracodawcy. Przykładem tego typu świadczeń jest należność, jaką wypłaca pracodawca na rzecz pracownika, który wykorzystał prywatny samochód na rzecz świadczenia pracy. Świadczenia te mogą mieć zarówno formę rzeczową, jak i finansową.

Iwona Karkus
Bankier.pl

  • data utworzenia: 12-04-2011
  • data modyfikacji: 13-03-2014

Komentarze

Brak komentarzy
Dodaj swój komentarz
Drukuj Dodaj komentarz