Prawa kobiety w ciąży

Kodeks pracy oraz przepisy wykonawcze zapewniają pewne szczególne prawa kobietom w ciąży i w okresie bezpośrednio po niej. Przepisy te odnoszą się do tych kobiet, które zatrudnione są na podstawie umowy o pracę, a nie np. umowy o dzieło, zlecenia czy prowadzących własną działalność gospodarczą.

Uwaga: Ciąża musi być stwierdzona zaÅ›wiadczeniem lekarskim. Pracodawca zatrudniajÄ…c kobietÄ™ do pracy nie ma prawa pytać, czy planuje ciążę, ani prosić o oÅ›wiadczenie, w którym nowozatrudniona pracownica, zobowiąże siÄ™ nie zachodzić w ciążę.

Przepisy prawa pracy, biorÄ…c pod uwagÄ™ wÅ‚aÅ›ciwoÅ›ci fizyczne kobiety oraz jej rolÄ™ macierzyÅ„skÄ…, otaczajÄ… kobiety szczególnÄ… ochronÄ…. Istotnym elementem ochrony, zapewniajÄ…cym pracownicy niedopuszczenie do nadmiernego lub szkodliwego dla jej zdrowia wysiÅ‚ku, jest zakaz zatrudniania kobiet przy pracach szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla ich zdrowia. Wykaz tych prac okreÅ›la RozporzÄ…dzenia Rady Ministrów z dnia 10 wrzeÅ›nia 1996 r. w sprawie wykazu prac szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia kobiet (Dz.U. 1996, nr 114, poz. 545).

Z powyższego rozporządzenie wynika m.in., że kobieta w ciąży:

• może pracować przy komputerze tylko 4 godziny dziennie,
• nie może pracować przy taÅ›mie,
• nie powinna podnosić lub nosić ciężkich rzeczy.
• nie powinna mieć kontaktu z substancjami toksycznymi.

Uwaga: Lekarz może zabronić kobiecie wykonywania dotychczasowej pracy, jeżeli zagraża ona ciąży. Wówczas pracownicy muszÄ… być przydzielone inne, odpowiednie dla niej zadania. Zachowuje ona wynagrodzenie w dotychczasowej wysokoÅ›ci. Po urodzeniu dziecka kobieta ma prawo powrócić do uprzednio wykonywanej pracy.

Pracodawca musi pamiętać, że kobiet w ciąży nie wolno zatrudniać w godzinach nadliczbowych ani w porze nocnej. Nie wolno jej delegować poza stałe miejsce pracy ani zatrudniać w systemie czasu pracy.

JeÅ›li pracodawca zatrudni pracownicÄ™ w porze nocnej jest obowiÄ…zany na okres jej ciąży zmienić rozkÅ‚ad czasu pracy w sposób umożliwiajÄ…cy wykonywanie pracy poza porÄ… nocnÄ…, a jeżeli jest to niemożliwe lub niecelowe, przenieść pracownicÄ™ do innej pracy, której wykonywanie nie wymaga pracy w porze nocnej. W razie braku takich możliwoÅ›ci pracodawca jest obowiÄ…zany zwolnić pracownicÄ™ na czas niezbÄ™dny z obowiÄ…zku Å›wiadczenia pracy.

Ponadto pracodawca zatrudniajÄ…cy pracownicÄ™ w ciąży lub karmiÄ…cÄ… dziecko piersiÄ… przy pracach szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia bez wzglÄ™du na stopieÅ„ narażenia na czynniki szkodliwe dla zdrowia lub niebezpieczne, jest obowiÄ…zany przenieść pracownicÄ™ do innej pracy, a jeżeli jest to niemożliwe, również zwolnić jÄ… na czas niezbÄ™dny z obowiÄ…zku Å›wiadczenia pracy. Pracownice w okresie zwolnienia z obowiÄ…zku Å›wiadczenia pracy zachowujÄ… prawo do dotychczasowego wynagrodzenia.

Każda kobieta w ciąży powinna pamiętać, że pracodawca ma obowiązek udzielić jej zwolnień od pracy na zalecone przez lekarza badania lekarskie przeprowadzane w związku z ciążą, jeżeli badania te nie mogą być przeprowadzone poza godzinami pracy. Za czas nieobecności w pracy z tego powodu pracownica zachowuje prawo do wynagrodzenia.

Należy też pamiÄ™tać, że pracownicy karmiÄ…cej dziecko piersiÄ… przysÅ‚uguje prawo do dwóch 30 minutowych przerw w pracy wliczanych do czasu pracy. Pracownica karmiÄ…ca wiÄ™cej niż jedno dziecko ma prawo do dwóch przerw w pracy, po 45 minut każda. Na wniosek pracownicy przerwy na karmienie mogÄ… być udzielane Å‚Ä…cznie.

Natomiast jeżeli pracownica zatrudniona jest przez czas krótszy niż 4 godziny dziennie przerwy na karmienie jej nie przysÅ‚ugujÄ…, zaÅ› w sytuacji gdy czas pracy pracownicy nie przekracza 6 godzin dziennie, przysÅ‚uguje jej jedna przerwa.

Pracownikowi wychowującemu przynajmniej jedno dziecko w wieku do 14 lat przysługuje w ciągu roku kalendarzowego zwolnienie od pracy na 2 dni, z zachowaniem prawa do wynagrodzenia.