Prezenty, próbki, ulotki

Prezenty małej wartości i próbki ze swojej istoty przeznaczone są na cele osób otrzymujących, jeżeli jednak przekazanie to nastąpiło w związku z działalnością gospodarczą przekazującego, wówczas przekazujący może nie naliczać podatku VAT związanego z przekazaniem, przy czym odliczy sobie VAT przy zakupie. Takie same zasady dotyczą drukowanych materiałów reklamowych i informacyjnych (np. broszur czy prospektów).

Od 1 stycznia 2009 r. wprowadzono zupełnie nowe rozwiązania dotyczące darowizn na rzecz organizacji pożytku publicznego.

Co do zasady w przypadku, gdy podatnik odliczył podatek VAT w całości lub części przy zakupie lub wytworzeniu towaru, to przekazanie przez podatnika towarów należących do jego przedsiębiorstwa na cele inne niż związane z prowadzonym przez niego przedsiębiorstwem, w szczególności:

  • przekazanie lub zużycie towarów na cele osobiste podatnika lub jego pracowników, w tym byłych pracowników, wspólników, udziałowców, akcjonariuszy, członków spółdzielni i ich domowników, członków organów stanowiących osób prawnych, członków stowarzyszenia,
  • wszelkie inne przekazanie towarów bez wynagrodzenia, w szczególności darowizny

podlega opodatkowaniu VAT.

Nie podlega jednak opodatkowaniu VAT przekazanie:

  • prezentów małej wartości;
  • próbek;
  • drukowanych materiałów reklamowych.

We wszystkich ww. przypadkach występuje zużycie towarów na potrzeby związane z przedsiębiorstwem podatnika, zatem w każdym wypadku podatnikowi przysługuje prawo do odliczenia podatku VAT na zasadach ogólnych.

Ustanowiono również odrębne zasady dotyczące niektórych darowizn na cele charytatywne.

Prezenty małej wartości

Od 1 stycznia 2009 r. prezenty małej wartości wiążą się z dostawą nieopodatkowaną VAT. Mamy dwie kategorie prezentów małej wartości:

  • towary, których jednostkowa cena nabycia towaru (bez podatku), a gdy nie ma ceny nabycia, jednostkowy koszt wytworzenia, określone w momencie przekazywania towaru, przekraczają 10 zł, których dostawa jest nieopodatkowana pod warunkiem:
    • prowadzenia ewidencji beneficjentów tych świadczeń w sposób pozwalający na ustalenie ich tożsamości ( np. zawierających pesel albo nip albo numer dowodu osobistego albo imię, nazwisko i adres);
    • nieprzekroczenia wartości prezentów przekazanych w roku podatkowym jednej osobie kwoty 100zł (jest to zarazem kwota zwolnienia podatkowego o beneficjenta świadczenia);
  • towary, których przekazania nie ujęto w ww. ewidencji, jeżeli jednostkowa cena nabycia towaru (bez podatku), a gdy nie ma ceny nabycia, jednostkowy koszt wytworzenia, określone w momencie przekazywania towaru, nie przekraczają 10 zł, których przekazanie jest nieopodatkowane VAT i nie zależy to od żadnych innych warunków, niż owe 10zł limitu.

Próbki

Przez próbkę rozumie się niewielką ilość towaru reprezentującą określony rodzaj lub kategorię towarów, która zachowuje skład oraz wszystkie właściwości fizyczne, fizykochemiczne i chemiczne lub biologiczne towaru, przy czym ilość lub wartość przekazywanych (wręczanych) przez podatnika próbek nie wskazuje na działanie mające charakter handlowy. Od 1 czerwca 2005r. próbka nie jest zatem najmniejszą objętością towaru zachowującą właściwości, ale niewielką jego ilością, co oznacza możliwość przekazywania próbek nieco większych oraz w różnych objętościach, zależnie od sytuacji. Ważne jest jednak, aby ani objętość próbki, ani też ilość próbek o niewielkiej nawet objętości nie wskazywały na charakter handlowy, a nie reklamowy, działań dostawcy.

Przekazanie nieodpłatne próbek nie podlega opodatkowaniu VAT, bez względu na wartość próbek, jednostkową czy łączną, byle tylko spełniono ww. warunki.

Materiały drukowane

Od 1 czerwca 2005r. nieopodatkowane będzie również przekazanie drukowanych materiałów reklamowych i informacyjnych. Takie rozwiązanie zakończy z pewnością wątpliwości dotyczące folderów reklamowych nie stanowiących jednocześnie ofert w rozumieniu Kodeksu cywilnego. Obecnie przekazanie jakiegokolwiek druku reklamowego, informacyjnego, stanowiącego ofertę itp. nie podlega opodatkowaniu podatkiem VAT.

Darowizny

Od 1 stycznia 2009 r. obowiązują bardzo korzystne warunki dokonywania darowizn na rzecz organizacji pożytku publicznego.

Darowizny na rzecz organizacji działających w sferze pożytku publicznego mogą zostać odliczone od dochodu w ramach stosownego limitu. Darowizny przekazane na rzecz organizacji posiadających ponadto status organizacji pożytku publicznego (wpis do rejestru) mogą jednak stanowić bezpośrednio koszt uzyskania przychodu oraz podlegają zwolnieniu z VAT z zachowaniem prawa do odliczenia VAT naliczonego.

W przypadku nieodpłatnej dostawy towarów (np. darowizny), jeżeli podatnik odliczył VAT przy zakupie czy w procesie wytworzenia, podstawą opodatkowania jest cena nabycia towarów (bez podatku), a gdy nie ma ceny nabycia, koszt wytworzenia, określone w momencie dostawy tych towarów. Oznacza to w praktyce całkowity zwrot VATu wcześniej odliczonego, w przypadku produkcji - nawet więcej.

Od 1 stycznia 2009 r. zwolnione jest z podatku VAT (stawka "zw"):

  • przekazanie towarów bez wynagrodzenia, w szczególności darowizny (dostawa towarów),
  • przez producenta,
  • której przedmiotem są produkty spożywcze, z wyjątkiem
    • napojów alkoholowych o zawartości alkoholu powyżej 1,2 % oraz
    • napojów alkoholowych będących mieszaniną piwa i napojów bezalkoholowych, w których zawartość alkoholu przekracza 0,5 %,
  • jeżeli są one przekazywane na rzecz organizacji pożytku publicznego, w rozumieniu ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie,
  • z przeznaczeniem na cele działalności charytatywnej prowadzonej przez te organizacje.

Zwolnienie to stosuje się pod warunkiem prowadzenia szczegółowej dokumentacji przez dokonującego dostawy towarów potwierdzającej dokonanie dostawy na rzecz organizacji pożytku publicznego, z przeznaczeniem wyłącznie na cele działalności charytatywnej prowadzonej przez te organizacje.

Zwolnienie nie obejmuje przekazania lub zużycia towarów na cele osobiste podatnika lub jego pracowników, w tym byłych pracowników, wspólników, udziałowców, akcjonariuszy, członków spółdzielni i ich domowników, członków organów stanowiących osób prawnych, członków stowarzyszenia.

Na fakturze dokumentującej taką dostawę musi się znaleźć adnotacja o przepisie zwalniającym z VAT, np. "dostawa towarów zwolniona z VAT na podstawie art. 43 ust.1 pkt 16 ustawy o podatku od towarów i usług".

Zazwyczaj zakupy związane z dostawą zwolnioną z VAT nie korzystają z prawa do odliczenia VAT naliczonego. W tym przypadku jest inaczej.  Podatnik ma również prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, jeżeli importowane lub nabyte towary i usługi dotyczą zwolnionej z VAT dotawy towarów, o której mowa wyżej.

Na przykład:

Jan Pitowski wyprodukował 100 produktów. Odliczył przy ich prodkucji 2000 zł VAT. Przekazał je na rzecz organizacji pożytku publicznego (100 x 100 zł zwolnione z VAT), zachowując prawo do odliczenia VAT. 

Przed 1 stycznia 2009 r. koszty poniesione w celu nabycia lub wytworzenia przedmiotu darowizny nie stanowiły kosztów uzyskania przychodów. Od 1 stycznia 2009 r. kosztem uzyskania przychodów są koszty wytworzenia lub cena nabycia produktów spożywczych, o których mowa w art. 43 ust. 1 pkt 16 ustawy o podatku od towarów i usług (są to ww. darowizny zwolnione z VAT), przekazanych na rzecz organizacji pożytku publicznego w rozumieniu przepisów ustawy o działalności pożytku publicznego, z przeznaczeniem wyłącznie na cele działalności charytatywnej prowadzonej przez te organizacje.

W przypadku przekazania darowizny, o której mowa w niniejszej publikacji, podatnik zaliczy wydatki w koszty, odliczy od nich VAT, a nie zapłaci VAT od czynności przekazania darowizny. Taka darowizna nie podlega również odliczeniu od podstawy opodatkowania.

Na przykład:

Krzysztof VAT wytworzył 100 paczek ciastek. Odliczył VAT przy ich produkcji, wydatki zaliczył do kosztów uzyskania przychodu. Od darowizny nie zapłaci VAT i nie odliczy jej od podstawy opodatkowania. Nie będzie jednak korygować deklaracji VAT i na nowo obliczać podatku dochodowego - zaliczone w koszty wydatki tam pozostaną.

Darowizna na rzecz organizacji pożytku publicznego może być rozliczana następująco:

  • VAT naliczony odliczamy i nie płacimy VAT od darowizny, wydatków na zakup/wytworzenie przedmiotu darowizny nie zaliczamy do kosztów uzyskania przychodu, a darowiznę odliczamy od podstawy opodatkowania, albo
  • VAT naliczony odliczamy i nie płacimy VAT od darowizny, wydatki na zakup/wytworzenie przedmiotu darowizny zaliczamy do kosztów uzyskania przychodu, a darowizny nie odliczamy od podstawy opodatkowania.

Warunkiem jest spełnienie przesłanek zwolnienia darowizny z VAT.

Darowizna na rzecz organizacji działającej w sferze pożytku publicznego, ale nie posiadającej statusu organizacji pożytku publicznego, może być rozliczana jedynie w jeden sposób:

  • jeżeli VAT naliczony przy zakupie/wytworzeniu został odliczony, to darowizna podlega opodatkowaniu VAT wg stawki właściwej dla przedmiotu darowizny; wydatki na zakup/wytworzenie przedmiotu darowizny nie stanowią kosztów uzyskania przychodu, a darowizna brutto podlega odliczeniu od podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym.

Uwaga ! Promocje, promocje

Warto dodać, że nieodpłatne przekazanie nagród w ramach programu lojalnościowego, w związku z uzyskaniem przez klienta nabywającego towary odpowiedniej ilości punktów, podlega opodatkowaniu VAT, o ile podatnikowi przysługiwało prawo do odliczenia VAT w całości lub części. Jeżeli jednak przekazane nagrody stanowią drukowane materiały reklamowe i informacyjne, prezenty małej wartości czy próbki, to taka dostawa nie podlega opodatkowaniu VAT.

Jeżeli firma wydaje talony, bony czy kupony, to samo ich wydanie nie stanowi czynności opodatkowanej VAT. Dopiero w momencie realizacji takiego bonu itp. czyli w momencie dokonania zakupu na jego podstawie usługi czy towaru pojawia się obowiązek podatkowy w zakresie VAT, chyba że dany towar korzysta z któregoś z ww. wyłączeń.